II SA/Rz 771/06

Dnia 5 kwietnia 2007 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym Przewodniczący: sędzia WSA Zbigniew Czarnik po rozpoznaniu w dniu 5 kwietnia 2007 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi G. N. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Rz. z dnia [...] lipca 2006 r., nr [...] w przedmiocie braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej - oddala skargę - Przedmiotem skargi G. N. jest decyzja Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Rz. (dalej PWIS) z dnia [...] lipca 2006 r., nr [...] w przedmiocie braku podstaw do stwierdzenia u niego choroby zawodowej - zawodowego uszkodzenia słuchu wywołanego działaniem hałasu. Decyzja ta zapadła w następującym stanie faktycznym: W związku z podejrzeniem u G. N. uszkodzenia słuchu pochodzenia zawodowego Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w Rz. w dniu 17 października 2002 roku skierował do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego (dalej PPIS) w M. wniosek o wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej. We wniosku zaznaczono, że postępowanie w sprawie rozpoczęto w sierpniu 2002 roku. W oparciu o przeprowadzoną ocenę narażenia zawodowego PPIS w M. ustalił, że zainteresowany pracował kolejno w następujących zakładach: - od 1 lipca 1970 roku do 10 lipca 1979 roku Zakłady Chemiczne "O. – S." w N. S., w tym od 1 lipca 1970 roku do 25 października 1971 roku oraz od 12 listopada 1973 roku do 31 października 1975 roku jako tokarz, przy ekspozycji zawodowej czasu pracy w hałasie 7h/zm (praca w hałasie pochodzącym z hali obróbki maszynowej) - od 11 lipca 1979 roku do 30 listopada 1994 roku w Wytwórni Sprzętu Komunikacyjnego "..." jako konstruktor w Wydziale Konstrukcyjno- Technologicznym Wydziału Fabrykacji z tym, że od 10 września 1990 roku do 22 kwietnia 1993 roku, przebywał na urlopie bezpłatnym. W związku z restrukturyzacją Wytwórni sprzętu Komunikacyjnego "...." z dniem 1 grudnia 1994 roku G. N. stał się pracownikiem Zakładu Narzędziowego "...." sp. z o.o., gdzie pracował do 31 maja 2002 roku na stanowisku konstruktora, bez narażenia na hałas. Postępowanie diagnostyczno-orzecznicze w kierunku rozpoznania choroby zawodowej prowadził Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w Rz., który orzeczeniem lekarskim nr [...] z dnia 20 listopada 2003 roku stwierdził brak podstaw do rozpoznania u G. N. "choroby zawodowej - obustronnego ubytku słuchu typu ślimakowego spowodowanego hałasem." Motywując orzeczenie WOMP w Rz. wyjaśnił, iż u zainteresowanego zdiagnozowano wprawdzie ubytek słuchu, jednakże z uwagi na zbyt krótką ekspozycję na ponadnormatywny hałas (3 lata w ogólnym okresie 1970r - 1975r) nie można przyjąć, iż ma on etiologię zawodową. Z uwagi na błędne - w ocenie PPIS w M. - oznaczenie ostatniego miejsca pracy zainteresowanego, w którym występowało narażenie na ponadnormatywny hałas, organ odesłał orzeczenie lekarskie do WOMP w Rz. celem jego korekty. Orzeczeniem uzupełniającym z dnia [...] marca 2004 roku, nr [...] WOMP w Rz. podtrzymał wcześniej zajęte stanowisko oraz podaną na jego uzasadnienie argumentację. Wskazał, iż nie ma żadnych medycznych dowodów potwierdzających działanie czynnika sprawczego w okresie pracy G. N. w Zakładzie Narzędziowym "...". Wskutek wniesionego przez G. N. odwołania, kolejne orzeczenie w sprawie wydał Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. Jednostka ta również wydała orzeczenie o braku podstaw do rozpoznania u niego choroby zawodowej - orzeczenie z dnia 6 sierpnia 2004 roku, nr [...]. W uzasadnieniu orzeczenia wskazano, iż przeprowadzone badania jednoznacznie wskazują na pozaślimakowy charakter niedosłuchu, a ponadto obniżenie progu słuchu dla ucha lepiej słyszącego wynosi poniżej 45dB. Okoliczności te nie upoważniają do rozpoznania choroby zawodowej, gdyż nie pokrywają się z kryteriami o jakich mowa w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 roku w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. z 2002r., Nr 132, poz. 1115). Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2004 roku, nr [...] PPIS w M. uznał się niewłaściwym w sprawie i przekazał ją do załatwienia PPIS w L. jako miejscowo właściwemu. W uzasadnieniu organ wskazał, iż przekazanie jest konieczne z uwagi na fakt, że ostatnim miejscem pracy zainteresowanego, w którym występowało ponadnormatywne narażenie na hałas były Zakłady Chemiczne "...." N. S., które położone są na terenie właściwości PPIS w L.. Rozpoznając wniesione na przedmiotowe postanowienie zażalenie PWIS w Rz. postanowieniem z dnia [...] października 2004 roku, nr [...] uchylił je i przekazał sprawę do załatwienia PPIS w M., jako miejscowo właściwemu. Motywując rozstrzygnięcie PWIS w Rz. wyjaśnił, iż kwestia wykluczenia narażenia na hałas w WSK [....] nie jest oczywista i by móc w tej kwestii zająć stanowisko, należy uzupełnić postępowanie wyjaśniające. Ponadto wskazano, iż wydane w sprawie orzeczenia lekarskie oparto na niewłaściwych przepisach. W wyniku podjętych przez PPIS w M. czynności ukierunkowanych na uzupełnienie postępowania wyjaśniającego ustalono, iż w okresie 1994r - 2002r ekspozycja czasu pracy G. N. w narażeniu na ponadnormatywny hałas wynosiła średnio 32 godziny w miesiącu, podczas przebywania w palcówkach ślusarni. Pomiary hałasu w placówkach ślusarskich ze stycznia 1986 roku wykazały natężenie hałasu na poziomie 83,0 dB, co stanowiło 0,2 krotności NDN - NDN poziomu hałasu w tym okresie wynosiło 90 dB/A/. Pomiary na stanowisku obsługi szlifierki wykazały hałas o natężeniu 91,0 dB co stanowiło 1,3 krotne przekroczenie NDN oraz hałas rzędu 92,0 dB/A/ co stanowiło 1,6 krotności NDN. Pomiary hałasu w placówkach ślusarskich z czerwca 1998 roku wykazały 26,8 krotne przekroczenie NDN hałasu. Pomiary z czerwca 2000 roku wykonane w ślusarni wykazały hałas rzędu 88dB/A/ w odniesieniu do 8 godzinnego dnia pracy, co stanowi 2,0 krotne przekroczenie NDN poziomu dźwięku. Uwzględniając nowe ustalenia PPIS w M. przekazał Instytutowi Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. wydane przez niego orzeczenie lekarskie celem weryfikacji. Wskazano również na błędną podstawę jego wydania. W dniu 18 sierpnia 2005 roku, nr [...] ośrodek ten ponownie wydał orzeczenie o braku podstaw do stwierdzenia u G. N. choroby zawodowej. Motywując rozstrzygnięcie wskazano na pozaślimakowy charakter niedosłuchu oraz na niski stopień podwyższenia progu słuchu w uchu lepiej słyszącym. Całość tych okoliczności w ocenie jednostki wyklucza przyjęcie choroby zawodowej. Pismem z dnia 25 sierpnia 2005 roku PPIS w M. zwrócił się ponownie do w/w instytutu z informacją, iż nie zwracał się o ponowne badania audiologiczne lecz o weryfikację podstawy prawnej orzeczenia. Orzeczeniem z dnia [...] października 2005 roku, nr [...] Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. powołując się na identyczna argumentacje jak w orzeczeniu z dnia 18 sierpnia 2005 roku, odmówił stwierdzenia u G. N. choroby zawodowej. Decyzją z dnia [...] stycznia 2006 roku nr [...] PPIS w M. orzekł, iż nie znajduje podstaw do stwierdzenia u G. N. choroby zawodowej - zawodowego uszkodzenia słuchu wywołanego działaniem hałasu, wymienionej w pkt 15 wykazu chorób zawodowych określonych w załączniku do rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 roku w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze zm., zwane dalej "rozporządzenie z 1983 roku"). W podstawie prawnej decyzji wskazano art. 104 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U z 2000r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zmianami, zwany dalej k.p.a.) oraz art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 roku o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 1998r. Nr 90, poz. 575, z późn. zm.) W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ dokonał rekapitulacji stanu faktycznego i cytując treść orzeczenia jednostki medycznej - Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. - odmówił stwierdzenia u zainteresowanego choroby zawodowej. Od decyzji tej G. N. wniósł odwołanie. W toku postępowania przed organem II instancji ustalono datę wszczęcia postępowania w sprawie na dzień 28 sierpnia 2002 roku. Powołaną na wstępie decyzją z dnia [...] lipca 2006 r., nr [...] PWIS w Rz. utrzymał w mocy zaskarżona decyzję. Organ odwoławczy dokonał streszczenia stanu faktycznego sprawy oraz uznał, iż nie znajduje podstaw do zmiany bądź uchylenia decyzji wydanej przez PPIS w M. Organ wyjaśnił, iż jest związany wydanym w sprawie orzeczeniem lekarskim, a jego podważenia może dokonać jedynie wówczas, gdy nie odpowiada ono przepisom k.p.a. bądź rozporządzenia z 1983 roku. Ponieważ wydane w sprawie orzeczenia, a w szczególności orzeczenie Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S., odpowiada wymogom stawianym przez przepisy prawa, nie ma podstaw do stwierdzenia u G. N. choroby zawodowej. Od decyzji tej skargę do tutejszego Sądu wniósł G. N. postulując o jej uchylenie. W uzasadnieniu skargi zarzucił, iż badania zostały przeprowadzone w sposób nieprawidłowy i tendencyjny, a pracodawca dopuszczając go do pracy w narażeniu na hałas wbrew zaleceniom lekarskim, naruszył przepisy Kodeksu Pracy, Kodeksy Cywilnego i "Konwencji Międzynarodowej Organizacji Pracy przyjętej w Genewie, a ratyfikowanej w dniu 20 czerwca 1977 roku" W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. W motywach swojego stanowiska wskazał, iż dostrzega różnice jakie zachodzą w uzasadnieniach wydanych w sprawie orzeczeń lekarskich, jednakże w jego ocenie nie uniemożliwiają one wydanie orzeczenia w sprawie i jako całość jednoznacznie przesądzają o braku postaw do stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej w postaci uszkodzenia słuchu. Ustosunkowując się do treści odpowiedzi na skargę skarżący stanowczo stwierdził, iż nie zgadza się z jej argumentami i zarzucił, że orzeczenia lekarskie wydane zostały w oparciu o błędne ustalenia w przedmiocie narażenia zawodowego. Ponieważ w odpowiedzi na skargę organ wnosił o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, Sąd stosownie do treści art. 119 pkt 2 P.p.s.a. wezwał skarżącego do ustosunkowania się do tego wniosku i oświadczenia czy żąda wyznaczenia rozprawy. Skarżący na wezwanie nie odpowiedział. Z tych przyczyn działając w oparciu o art. 119 pkt 2 i art. 120 P.p.s.a. Sąd rozpoznał niniejszą sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie jednoosobowym. Wojewódzki Sad Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji, obejmującą badanie zaskarżonych aktów pod względem ich zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwana dalej P.p.s.a.). stanowiący, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W ramach kontroli legalności Sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy - art. 135 P.p.s.a. Przesłanką zastosowania wspomnianego unormowania jest stwierdzenie naruszenia prawa materialnego lub procesowego nie tylko w zaskarżonym akcie lub czynności, ale także w aktach je poprzedzających, jeżeli tylko podjęte były w granicach danej sprawy. Poddawszy zaskarżoną decyzję kontroli w zakresie, o jakim wyżej mowa, Sąd doszedł do wniosku, iż skarga nie dowodzi naruszeń prawa w stopniu nakazującym jej uwzględnienie. Stosownie do treści § 1 ust. 1 mającego zastosowanie w niniejszej sprawie rozporządzenia z 1983 roku za choroby zawodowe uważa się schorzenia określone w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do powołanego rozporządzenia, jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy. Z cytowanego przepisu wynika, iż prawna definicja choroby zawodowej składa się z dwóch elementów: pierwszy ma charakter czysto formalny i polega na ustaleniu, że schorzenie, na które cierpi pracownik jest wymienione w wykazie chorób zawodowych, i drugi, polegający na ustaleniu, że schorzenie to jest konsekwencją działania występujących w miejscu pracy czynników szkodliwych. Innymi słowy, poza ustaleniem, że pracownik cierpi na jedną z chorób, które ustawodawca uznał za choroby zawodowe, konieczne jest powiązanie tego schorzenia łańcuchem przyczynowo-skutkowym z panującymi w środowisku pracy warunkami. Stwierdzenie, że choroba pracownika nie jest uznana za chorobę zawodową - nie figuruje w załączniku do rozporządzenia - czyni bezprzedmiotowym dalsze dociekania, mające na celu ustalenie jej związku z warunkami pracy. Jeżeli jednak choroba pracownika jest wymieniona w załączniku, a jej charakter nie przekreśla a limine możliwości powiązania jej z warunkami panującymi w środowisku pracy, organ administracyjny prowadzący postępowanie w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej musi wykazać się dużą wnikliwością i dociekliwością przy ocenie materiału zgromadzonego w sprawie, a wydana decyzja winna być należycie i wyczerpująco uzasadniona. Odnosząc powyższe do realiów ukształtowanych okolicznościami niniejszej sprawy należy stwierdzić, iż zarówno decyzje organów obu instancji, jak i poprzedzające ich wydanie postępowanie, wymogom tym odpowiadają. Organy w sposób pełny, zrozumiały i zgodny z wymogami przepisów prawa - k.p.a. oraz rozporządzenia z 1983 roku - przeprowadziły postępowanie wyjaśniające. W jego ramach skorzystały z opinii właściwych jednostek medycznych. Wydane opinie w sposób konsekwentny wykluczały przyjęcie, że schorzenie na jakie cierpi skarżący stanowi zawodowe uszkodzenie słuchu. Motywując swoje opinie jednostki powołały się na szereg przeprowadzonych badań i wyjaśniły jakie konsekwencje należy wiązać z ich wynikami. Oceniając przedmiotowe opinie pod względem formy, treści oraz prawidłowości uzasadnienia postawionych w nich tez, Sąd dostrzega nieścisłości, na które zwracał również uwagę PWIS w Rz., lecz jednocześnie stwierdza, iż zostały one w sposób należyty zweryfikowane i poddane właściwej ocenie. Jakkolwiek opinie wydane przez WOMP w Rz. nie mogłyby samodzielnie stanowić skutecznego oparcia dla wydania decyzji w sprawie z uwagi na lakoniczność argumentacji - brak wyjaśnienia dlaczego 3 letni okres narażenia na ponadnormatywny hałas jest zbyt krótki by wywołać zawodowe uszkodzenie słuchu - oraz nieuprawnioną ocenę materiału zebranego w sprawie, to przy uwzględnieniu opinii wydanych przez Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S., stanowią one skuteczne uzupełnienie materiału wyjaśniającego istotne dla rozstrzygnięcia okoliczności. Wydane przez Instytut w S. opinie w sposób bardzo szczegółowy, z powołaniem się na wyniki stosownych badań wyjaśniają, iż schorzenie na które cierpi zainteresowany jest wprawdzie uszkodzeniem słuchu jednakże, uszkodzenie to ma charakter pozaślimakowy. Pozaślimakowa lokalizacja uszkodzenia słuchu przesądza o jego pozazawodowej etiologii. Jak wyjaśniono, kliniczne objawy uszkodzenia słuchu wywołanego narażeniem na ponadnormatywny hałas mogą przejawiać się wyłącznie uszkodzeniem o "lokalizacji ślimakowej". Ponieważ takie uszkodzenie u skarżącego nie występuje, to nawet przy niekwestionowanym narażeniu na ponadnormatywny hałas nie ma podstaw do przyjęcia, iż właśnie to narażenie było przyczyną choroby słuchu. Odnosząc się do kolejnego z argumentów przedstawionych w opinii, to jest zbyt niskiego stopnia uszkodzenia słuchu należy odnotować, iż w rozpoznawanej sprawie nie ma on żadnego znaczenia. W orzecznictwie ugruntowany jest już pogląd, iż do uznania uszkodzenia słuchu za chorobę zawodową nie jest konieczne ustalenie stopnia tego uszkodzenia. Przyjęta argumentacja, jakkolwiek niewłaściwa, nie przesądza o wadliwości opinii. Wyżej wskazana pozaślimakowa lokalizacja uszkodzenia słuchu jest w ocenie Sądu wystarczającą przesłanką do przyjęcia braku podstaw do stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej. Odnosząc się do okoliczności podnoszonej przez skarżącego, a mianowicie zaświadczenia lekarskiego z dnia 19 sierpnia 1997 roku (k. 6 akt administracyjnych), w którym zawarto adnotację o zakazie pracy w hałasie, Sąd stwierdza, iż nie stanowi ono dowodu świadczącego o zawodowej etiologii uszkodzenia słuchu. Zaświadczenie do tej kwestii w ogóle się nie odnosi. Oznacza to, iż może ono jedynie potwierdzać, że skarżący w okresie w jakim je wydano cierpiał już na niedosłuch i by ograniczyć progresję schorzenia zakazano pracy w narażeniu na hałas. Nie może ono natomiast przesądzać o tym, że niedosłuch powstał wskutek warunków panujących w środowisku pracy. Mając całość powyższego na uwadze Sąd stwierdza, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie i z tej przyczyny musi zostać oddalona na podstawie art. 151 P.p.s.a.