II SA/Rz 772/17

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Agata Kosowska-Dudzik po rozpoznaniu w dniu 23 sierpnia 2017 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosków Z. Z. i A. Z. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Z. Z. i A. Z. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2017 r. nr [...] w przedmiocie sprzeciwu do budowy przydomowej oczyszczalni ścieków - postanawia - odmówić przyznania prawa pomocy. Z. Z. i A. Z. w złożonej skardze na decyzję Wojewody [....] w przedmiocie sprzeciwu do budowy przydomowej oczyszczalni ścieków zawarli wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Następnie ponowili go przy wykorzystaniu urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy. Podkreślili w nim, że znajdują się w trudnej sytuacji finansowej, bowiem ponoszą wiele wydatków i nie są w stanie opłacić wniesionej skargi. Podali, że mieszkają w domu o pow. 72 m.kw. Ich majątek to również nieruchomości rolne o pow. 0,3949 ha i 0,15 ha, przy do czym na tej ostatniej uprawiają warzywa. Wobec rozbieżności pomiędzy danymi odrębnych wniosków stron, wezwano je do wyjaśnień w tym przedmiocie, jak też do podania innych jeszcze potrzebnych do rozpoznania żądań informacji. Z odpowiedzi skarżących wynika, że A. Z. nie podejmuje prac dorywczych z uwagi na stan zdrowia. Na wyżywienie wymienieni nie ponoszą dużych wydatków, bowiem mają własne jarzyny. Comiesięczne wydatki stron to: raty dwóch kredytów zaciągniętych przez skarżącą na budowę "połowy domu", opłata za odpady komunalne – 27 zł, telewizja – 20 zł, Internet – 45 zł, telefon – 45 zł, podatek – 16,08 zł, prąd – 150 zł, woda – 50 zł, lekarstwa – 100 zł, opał – 50 zł, składka do Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego – 130 zł. Wnioskodawcy jako dochód przynoszony przez nieruchomość rolną podali kwotę "najwyżej 100 zł", a dodatkowo wskazali kwotę otrzymywanego przez skarżącego zasiłku chorobowego za okres od 29 maja do 3 lipca 2017 r. w wysokości 455 zł. Podnieśli, że budowę przydomowej oczyszczalni ścieków, której dotyczy niniejsza sprawa, sfinansować ma w całości ich córka. Rozpoznając złożone wnioski zważono, co następuje: Prawo pomocy to instytucja, które celem jest udzielenie dofinansowania podmiotowi, który własnymi siłami nie jest w stanie pokryć wydatków związanych z postępowaniem sądowym. Ma ona charakter wyjątkowy, na co wskazuje brzmienie art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.". Przepis ten ustanawia mianowicie zasadę, że to strony postępowania sądowego ponoszą koszty łączące się z ich udziałem w sprawie. Zatem to podmioty uczestniczące w konkretnym postępowaniu sądowym winny podjąć starania o zgromadzenie środków niezbędnych do obrony swoich praw na drodze sądowej. Stanowisko takie prezentowane jest w orzecznictwie sądowym, w świetle którego koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie domowym, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami, a ubiegający się o przyznanie prawa pomocy powinien w pierwszej kolejności poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania (tak postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28.01.2015 r. II OZ 39/15, publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Wyjątkowość przedmiotowej instytucji powoduje, że wszelkie okoliczności do niej się odnoszące muszą być jasne tzn. nie mogą budzić wątpliwości, gdy zaś takowe istnieją, to zadaniem wnioskującego o pomoc jest ich należyte wyjaśnienie tak, by rozpoznający wniosek o prawo pomocy orzekał na podstawie rzetelnie przedstawionych, zgodnych z rzeczywistością danych. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., prawo pomocy w częściowym zakresie tj. np. dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych, czego domagają się skarżący, przyznawane jest osobie, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Jak więc wynika z powyższego, to wnioskodawca winien udowodnić, że poza zakresem jego możliwości płatniczych znajduje się poniesienie kosztów danego postępowania sądowego. Oceniając wnioski złożone przez Z. Z. i A. Z. uznano, że brak jest podstaw do ich uwzględnienia. Wnioskodawcy nie wykonali bowiem w pełni skierowanego do nich wezwania co do uzupełnienia pierwotnych oświadczeń odnośnie do ich sytuacji materialnej. Nie podali bowiem konkretnej wielkości wydatków na wyżywienie, wskazując tylko, że nie są one duże, bowiem mają własne warzywa. Z wyliczenia dochodów stron i wskazanych przez nie wydatków wynika, że na to wyżywienie pozostaje im kwota ok. 440 zł, która wydaje się być nieadekwatna w tym zakresie, nawet przy założeniu, że strony korzystają ze swoich jarzyn. Wątpliwości te potęguje fakt, iż - wbrew deklaracjom – strony nie złożyły wyciągów ze swoich rachunków bankowych, a tylko polecenia przelewu wskazujące na wysokość wynagrodzenia za pracę skarżącej i zasiłku chorobowego skarżącego. Podkreślenia wymaga także, iż zgodnie z deklaracją stron, koszty przydomowej oczyszczalni ścieków, której dotyczy przedmiotowa sprawa, miałaby pokryć córka wymienionych. W takiej zaś sytuacji uprawnionym jest przyjęcie, że również koszt wystąpienia na drogę sądową w związku z przeszkodami w realizacji zaplanowanej inwestycji powinien ponieść faktyczny inwestor. Nie wiadomo ponadto, czy córka stron nie udziela im pomocy finansowej w większym zakresie. Mając więc na uwadze wymienione wyżej wszystkie okoliczności przyjęto, że skarżący nie wykazali ustawowej przesłanki przyznania prawa pomocy wskazanej w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. i dlatego orzeczono o odmowie zwolnienia ich od kosztów sądowych, czego podstawę stanowił powołany ostatnio przepis w zw. z art. 245 § 3 i art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a.