II SA/Rz 772/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Solarski po rozpoznaniu w dniu 6 września 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie z dnia 23 sierpnia 2017 r., sygn. II SA/Rz 772/17 odmawiającego przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi Z.Z. i A.Z. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2017 r. nr [...] w przedmiocie sprzeciwu od budowy przydomowej oczyszczalni ścieków postanawia utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. Sygn. II SA/Rz 772/17 UZASADNIENIE Skarżący w sprawie ze skargi opisanej w sentencji niniejszego postanowienia wnieśli o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podali, że znajdują się w trudnej sytuacji finansowej, ponoszą wiele wydatków i nie są w stanie opłacić wniesionej skargi. Zadeklarowali, że mieszkają w domu o pow. 72 m², posiadają nieruchomości rolne o pow. 0,3949 ha i 0,15 ha (warzywnik). Podali również, że źródło utrzymania wspólnego gospodarstwa domowego stanowi dochód skarżącej w wysokości 1680 zł netto miesięcznie, oświadczyli także wydatki na utrzymanie gospodarstwa domowego, w tym 1100 zł na spłatę kredytów, 150 zł na energię elektryczną, odpady komunalne 81 zł, wodę 150 zł (kwartalnie), gaz 50 zł, leki 100 zł inne media 60 zł. Składając, na wezwanie referendarza, dodatkowe oświadczenie wyjaśnili, że kredyt zaciągnięty został na budowę domu w 2010 r., sfinansowania budowy planowanego przedsięwzięcia zobowiązała się córka skarżących, a ponadto Skarżący pobiera zasiłek chorobowy w kwocie 300 zł miesięcznie co zasila budżet wspólnego gospodarstwa domowego, a czego wcześniej nie podał z powodu braku wiedzy, że tego rodzaju świadczenie zalicza się do dochodów. Do wyjaśnień dołączono polecenia przelewów dot. wynagrodzenia skarżącej (1853 zł) i zasiłku chorobowego skarżącego. Postanowieniem z dnia 23 sierpnia 2017 r. sygn. II SA/Rz 772/17 referendarz sądowy odmówił Skarżącym przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie uznając, że nie wykonali w pełni skierowanego do nich wezwania o uzupełnienie pierwotnych oświadczeń odnośnie do sytuacji materialnej, m.in. nie podając konkretnej wielkości wydatków na wyżywienie (zadeklarowana kwota uznana została za nieadekwatną do realiów ekonomicznych), nie przedkładając wbrew deklaracjom wyciągów ze swoich rachunków bankowych, a tylko polecenia przelewu. Taka postawa Skarżących, zdaniem referendarza, uniemożliwiła ocenę sytuacji majątkowej, a w efekcie doprowadziła do wniosku, że nie wykazali oni spełnienia ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. W sprzeciwie Skarżący wnieśli o uchylenie ww. postanowienia i przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych uzasadniając, że wywiązali się z obowiązków nałożonych w wezwaniu, popełniając jedynie drobne omyłki odnośnie do sytuacji materialnej. Podkreślili, że nie mają w swoim budżecie domowym środków na obronę swoich praw z uwagi na niskie dochody, wyłącznie propozycja córki pomocy finansowej skłoniła ich do poczynienia przedmiotowej inwestycji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 260 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017, poz. 1369 ze zm.- dalej w skrócie: P.p.s.a.) rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8 P.p.s.a., sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Wniesienie sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Dla rozstrzygnięcia zasadności przedmiotowego wniosku konieczne jest wiarygodne wykazanie przez Skarżących rzeczywistej sytuacji życiowej, materialnej w celu zrealizowania ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Wymaga to wykazania ponoszonych wydatków niezbędnego utrzymania oraz rzeczywiście posiadanych środków finansowych służących ich pokryciu z podaniem źródła ich pochodzenia. Ponieważ zadeklarowana kwota dochodów, którą według oświadczenia dysponuje gospodarstwo domowe Skarżących nie obejmowała wszystkich niezbędnych wydatków bez dodatkowych źródeł finansowania, dlatego zwrócono się o złożenie wyjaśnień. Jak słusznie uznał referendarz- wyjaśnienia te nie dały podstaw do przyznania prawa pomocy zarówno w postaci zwolnienia od kosztów sądowych czy choćby częściowego zwolnienia od kosztów sądowych. Rachunek matematyczny nie pozwala na przyjęcie wyjaśnień Skarżących za wiarygodne w konfrontacji z zadeklarowanymi ww. kwotami wydatków. Zgodzić się należy także z oceną referendarza, że Skarżący nie wywiązali się w pełnym zakresie z wezwania o złożenie dodatkowych informacji i nie przedłożyli prawidłowej dokumentacji, w tym przypadku wyciągów z rachunków bankowych, co zadeklarowali również w sprzeciwie; załączyli jedynie zaświadczenie lekarskie o diagnozie z 2013 r. i orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności Skarżącego ważne do 30.04 2016 r. oraz potwierdzenia spłaty zobowiązań na kwoty 548 zł i 899,04 zł, co należy dodać - różni się od deklaracji Skarżących o wysokości kwot uiszczanych zobowiązań (1100 zł). Nieudzielenie pełnych informacji, dotyczących sytuacji finansowej strony, skutkuje brakiem możliwości przeprowadzenia kompleksowej oceny sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych w celu ustalenia czy rzeczywiście obiektywnie odpowiada ona przesłankom uzasadniającym przyznanie prawa pomocy. W orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, który Sąd podziela, że to w interesie skarżącego ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy leżeć powinno prawidłowe oraz pełne wyjaśnienie rzeczywistej sytuacji materialnej i możliwości płatniczych i na nim spoczywa w takich okolicznościach ciężar dowodu, obowiązek wykazania, że jego sytuacja materialna jest rzeczywiście na tyle trudna, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych. Stosując prawo pomocy nie można chronić czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia (vide postanowienia: NSA z 29 listopada 2013 r., sygn. akt II FZ 773/13; WSA w Poznaniu z 16 października 2008 r., sygn. akt I SA/Po 1433/07, NSA z 1 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OZ 208/08). Zatem dokonaną przez referendarza ocenę wniosku Skarżących należy w przedstawionych okolicznościach uznać za prawidłową w świetle art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., zaś Skarżący, mimo że nie zgadzają się z tą oceną, nie zdołali jej podważyć w sprzeciwie. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 260 § 1, § 2 i § 3 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.