II SA/Rz 785/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Maria Mikolik /spr./ Sędziowie WSA Joanna Zdrzałka WSA Karina Gniewek - Berezowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 18 września 2025 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Wojewody Podkarpackiego z dnia 20 marca 2025 r. nr O-I.626.2.277.2024 w przedmiocie unieważnienia paszportu - oddala skargę - Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Wojewody Podkarpackiego (dalej: "Wojewoda" lub "Organ") z 20 marca 2025 r. nr O-I.626.2.277.2024, w przedmiocie unieważnienia paszportu. Wydanie decyzji poprzedziło postępowanie administracyjne o następującym przebiegu: Wnioskiem z 2 października 2024 r. Prokuratura Rejonowa w [...] zwróciła się do Wojewody o unieważnienie paszportu M. S. Jako podstawę prawną wniosku wskazano art. 70 ust. 2 pkt 11 lit. b) ustawy z dnia 27 stycznia 2022 r. o dokumentach paszportowych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 1063) – dalej: "u.d.p.". W uzasadnieniu wniosku podano, że Prokuratura Rejonowa w [...] pod sygn. [...] prowadzi postępowanie przygotowawcze przeciwko M. S., podejrzanemu o przestępstwo z art. [....] ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (tekst jedn. Dz.U. z 2025 r. poz. 383) – dalej: "k.k.". Postanowienie o przedstawieniu zarzutów zostało wydane [...] grudnia 2021 r., lecz nie zostało ogłoszone M. S., gdyż jak wynika z materiałów zgromadzonych w toku postępowania nie przebywa on w miejscu dotychczasowego zamieszkania, a miejsce jego aktualnego pobytu pozostaje nieznane. Ze względu na niemożność ustalenia miejsca pobytu podejrzanego, postępowanie karne zostało zawieszone. Decyzją z 20 marca 2025 r. nr O-I.626.2.277.2024 Wojewoda, działając na podstawie art. 70 ust. 2 pkt 1 1lit. b) u.d.p., unieważnił paszport serii [...] numer [...], wydany [...] maja 2020 r. przez Wojewodę Podkarpackiego dla M. S. Organ podał, że zgodnie z art. 70 ust. 2 pkt 11 lit. b) u.p.d., w okresie ważności dokument paszportowy unieważnia się w przypadku wniosku o unieważnienie dokumentu paszportowego złożonego przez organ prowadzący postępowanie przygotowawcze, organ postępowania wykonawczego w sprawie karnej, w tym o przestępstwo skarbowe, przeciwko posiadaczowi dokumentu paszportowego. Wydanie decyzji na podstawie wskazanego przepisu ma charakter obligatoryjny, co oznacza, że organ nie działa w ramach własnego uznania, lecz realizuje wniosek organu procesowego. W ocenie Wojewody należało uznać, że wniosek Prokuratury Rejonowej w [...] jest dla Organu wiążący. Weryfikacja przesłanek formalnych do wydania decyzji wykazała, że przeciwko M. S. prowadzone jest postępowanie przygotowawcze o przestępstwo z art. [....] k.k., które zostało zawieszone na podstawie art. 313 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego (tekst jedn. Dz. U. z 2025 r. poz. 46 z późn. zm.) – dalej: "k.p.k.". Nie ma zatem wątpliwości, że postępowanie przygotowawcze znajduje się w fazie in personam. Ponadto M. S. jest posiadaczem paszportu w rozumieniu art. 2 pkt 9 u.d.p., którego termin ważności upływa [...] maja 2030 r. Wniosek spełniał zatem wymogi określone w art. 70 ust. 2 pkt 11 lit. b) u.d.p., co obligowało Wojewodę do jego uwzględnienia. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, M. S. – reprezentowany przez kuratora adwokat M. M., wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji Skarżący zarzucił naruszenie: 1. art. 7 i art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 572 z późn zm.) – dalej: "k.p.a.", poprzez brak podjęcia wszelkich czynności zmierzających do wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zebrania wyczerpującego materiału dowodowego, a to w szczególności poprzez brak zobowiązania wnioskodawcy do przedłożenia postanowienia o przedstawieniu zarzutów Skarżącemu; 2. art. 80 k.p.a., poprzez wyciągnięcie ze zgromadzonego materiału dowodowego, że zachodzą przesłanki do unieważnienia skarżącemu paszportu, co miało istotny wpływ na wynik sprawy; 3. art. 70 ust. 2 pkt 11 lit. b) u.d.p., poprzez bezzasadne uznanie, że organ nie ma uprawnień co do badania wniosku pod względem celowości i zasadności, a w konsekwencji bezzasadne przyjęcie, że zachodzą podstawy do unieważnienia paszportu w sytuacji gdy M. S. nie uczestniczył w żadnych czynnościach przed prokuraturą, nie jest osobą podejrzaną, nie przedstawiono mu zarzutów; 4. art. 70 ust. 2 pkt 11 lit. b) u.d.p., poprzez bezzasadne uznanie, że przeciwko Skarżącemu prowadzone jest postępowanie przygotowawcze, podczas gdy z materiału dowodowego tj. wniosku obarczonego licznymi błędami okoliczność ta jednoznacznie nie wynika; 5. art. 104 § 2 k.p.a., poprzez niewydanie decyzji co do całości żądania. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas zajęte stanowisko. Postanowieniem z 17 czerwca 2025 r. II SA/Rz 785/25 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie ustanowił dla M. S., którego miejsce pobytu nie jest znane, kuratora procesowego w osobie adwokata M. M. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Na mocy art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej: P.p.s.a.) uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa. W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 P.p.s.a. Stosownie natomiast do art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd po rozpoznaniu sprawy w wyżej wskazanych granicach stwierdził, że skarga podlega oddaleniu, gdyż zaskarżona decyzja odpowiada prawu. W ocenie Sądu w niniejszej sprawie zaistniały podstawy do unieważnienia paszportu Skarżącego. Zostały bowiem spełnione przesłanki, zawarte w art. 70 ust. 2 pkt 11 lit. b u.d.p. Zgodnie z tym przepisem, w okresie ważności dokument paszportowy unieważnia się w przypadku: wniosku o unieważnienie dokumentu paszportowego złożonego przez: organ prowadzący postępowanie przygotowawcze, organ postępowania wykonawczego w sprawie karnej, w tym o przestępstwo skarbowe, przeciwko posiadaczowi dokumentu paszportowego. W niniejszej sprawie wniosek o unieważnienie paszportu został złożony przez organ postępowania przygotowawczego w sprawie karnej – tj. Prokuratora Rejonowego w [...]. We wniosku Prokurator opisał wyczerpująco okoliczności, które legły u podstaw złożenia wniosku o unieważnienie paszportu. Ponadto, wbrew zarzutom skargi Prokurator złożył do akt postanowienie o przedstawieniu Skarżącemu zarzutów o czyn z art. [...] k.k., a także postanowienie o zawieszeniu dochodzenia z [...] grudnia 2021r. gdyż miejsce pobytu podejrzanego nie jest znane. Należy podkreślić, że postępowanie w sprawie unieważnienia paszportu na podstawie art. 70 ust. 2 pkt 11 lit. b u.d.p. wprawdzie odbywa się według reguł ustanowionych w k.p.a., jednak - co do zasady - nie wymaga ono rozbudowanego postępowania wyjaśniającego, co jest konsekwencją treści przepisu stanowiącego podstawę prawną do unieważnienia dokumentu. Tak jak miało to miejsce w niniejszej sprawie, Wojewoda weryfikuje, czy dana osoba legitymuje się ważnym polskim paszportem, czy wniosek pochodzi od uprawnionego organu oraz czy wniosek zawiera dane niezbędne do wydania decyzji (tak wyrok WSA w Bydgoszczy z 20.11.2024 r., II SA/Bd 324/24, LEX nr 3821420). W niniejszej sprawie wszystkie te warunki zostały spełnione. Należy również mieć na względzie, że w przepisie art. 70 ust. 2 u.d.p. ustawodawca posłużył się zwrotem: "w okresie ważności dokument paszportowy unieważnia się w przypadku". Zwrot ten oznacza, że podstawa prawna wydania decyzji o unieważnieniu paszportu, zawarta w tym przepisie ma charakter obligatoryjny, co wyklucza po stronie organu jakąkolwiek uznaniowość. Zatem wobec wystąpienia z wnioskiem przez uprawniony podmiot Wojewoda był zobligowany do unieważnienia dokumentu paszportowego. Wojewoda rozpoznając taki wniosek nie może badać jego zasadności, weryfikować podstaw skazania, prawidłowości prowadzenia postępowania wykonawczego, czy też kwestionować okoliczności wskazanych w postanowieniu organów prowadzących postępowanie karne. Jego kompetencja orzecznicza jest ograniczona wyłącznie do zbadania przesłanek wymienionych w art. 70 ust. 2 pkt 11 ustawy (zob. wyrok WSA w Rzeszowie z 14.01.2025 r., II SA/Rz 1155/24, LEX nr 3833668). Wobec stwierdzenia, że zaistniały przesłanki obligatoryjne do unieważnienia paszportu (w postaci wystąpienia z wnioskiem przez uprawniony organ postępowania przygotowawczego – art. 70 ust. 2 pkt 11 lit. b u.d.p.) Organ był zobowiązany do unieważnienia paszportu, co prowadzi do wniosku, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Odnosząc się do kwestii prowadzenia postępowania karnego przeciwko posiadaczowi paszportu, Sąd stwierdził, że wniosek Prokuratora zawiera jednoznaczne oświadczenie w tym zakresie, a organ administracji publicznej nie jest uprawniony do weryfikowania przebiegu postępowania karnego i czynności w nim podejmowanych przez właściwe organy. Ponadto w świetle art. 313 § 1 k.p.k., postanowienie o przedstawieniu zarzutów, ogłasza się podejrzanemu i przesłuchuje się go, chyba że ogłoszenie postanowienia lub przesłuchanie podejrzanego nie jest możliwe z powodu jego ukrywania się lub nieobecności w kraju, a taka właśnie okoliczność wystąpiła w sprawie. Prokurator wyraźnie przy tym stwierdził, że skarżący jest poszukiwany a ustalono, że przebywa poza granicami kraju. Zatem Wojewoda nie był zobowiązany do wyjaśnienia zagadnienia prowadzenia postępowania karnego przeciwko osobie ponad to, co oświadczył Prokurator w złożonym wniosku. Okoliczność, że wniosek Prokuratora został złożony w okresie zawieszenia postępowania karnego nie wpływa na prawidłowość zaskarżonej decyzji. Złożenie wniosku o unieważnienie paszportu jest bowiem czynnością z zakresu postępowania administracyjnego (a nie karnego) i regulacje art. 22 § 1-3 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego, dotyczące zawieszenia postępowania karnego, nie ustanawiają w tym zakresie żadnego ograniczenia (tak wyrok WSA w Opolu z dnia 5 września 2024 r. I SA/Op 184/24, LEX nr 3760494). Z tych przyczyn Sąd orzekł o oddaleniu skargi na podstawie art. 151 P.p.s.a. Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 P.p.s.a.