II SA/Rz 79/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Piotr Godlewski po rozpoznaniu w dniu 14 lutego 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z. J. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie z jego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2010 r. Nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego postanawia I. Umorzyć postępowanie o przyznanie wnioskodawcy zwolnienia od kosztów sądowych, II. Odmówić ustanowienia dla skarżącego radcy prawnego lub adwokata. Z. J. w treści wniesionej przez siebie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2010 r. Nr [...] zawarł wniosek o "przydzielenie (...) obrońcy z urzędu oraz zwolnienie (...) z kosztów sądowych"; decyzją tą Kolegium utrzymało w mocy decyzję Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej wydaną z upoważnienia Wójta Gminy [...] z dnia [...] września 2010 r. Nr [...] przyznającą do 24 czerwca 2011 r. pomoc w formie finansowanych przez ten Ośrodek posiłków dla W. J. i K. J. W złożonym następnie w wyniku wezwania na mającym zastosowanie w postępowaniu przed sądami administracyjnymi względem osób fizycznych urzędowym formularzu PPF, podtrzymując wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, skarżący zwrócił się o ustanowienie radcy prawnego lub adwokata. W jego uzasadnieniu wskazał na b. ciężką sytuację rodzinną oraz brak udzielenia mu w ramach pomocy społecznej wsparcia w zakresie dożywiania i dostarczenia opału, mimo ciężkiej zimy. Jako osoba niepełnosprawna (II grupa) ma trudności w poruszaniu się, co w połączeniu ze złym stanem zdrowia ("choroby krążenia, serca, płuc, wątroby, kręgosłupa") wiąże się z zakazem ciężkiej pracy. Wg zawartego we wniosku oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach: - Z. J. zamieszkuje wspólnie z konkubiną oraz 3 dzieci w wieku 10 – 16 lat, - posiadany przez nich majątek obejmuje dom o pow. 80 m² oraz nieruchomość rolną o pow. 0,85 ha, - źródło ich utrzymania stanowią pobierane przez konkubinę świadczenia rodzinne w wysokości 403 zł. oraz alimenty w kwocie 300 zł. miesięcznie; wnioskodawca został pozbawiony pobieranej uprzednio /do 30 listopada 2010 r./ renty (w wyniku wniesionego przez niego odwołania sprawa jest w toku), zaś od 4 stycznia 2011 r. jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna, przy czym płatność pierwszego zasiłku z tego tytułu nastąpi dopiero ok. 10 lutego. Rozpatrując złożony wniosek o przyznanie prawa pomocy należy zwrócić uwagę na treść art. 239 pkt 1 a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – określanej dalej jako P.p.s.a., zgodnie z którym nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych strona skarżąca działanie lub bezczynność organu m.in. w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej. Przesłanka ta jest spełniona w niniejszej sprawie, co skutkuje umorzeniem postępowania w tym zakresie jako bezprzedmiotowego. Oznacza to, że wnioskodawca nie będzie wzywany do opłacenia jakichkolwiek kosztów sądowych. W tej sytuacji wniosek o ustanowienie zastępcy prawnego rozpatrywany jest pod względem spełnienia przez skarżącego przesłanki warunkującej przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, a więc wykazania braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny - art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Skarżący wraz z konkubiną są osobami bezrobotnymi, mającymi na utrzymaniu 3 dzieci i korzystającymi od kilku lat z różnorakich form wsparcia Ośrodka Pomocy Społecznej (z treści skargi wynika, że zainicjowana 24 marca 2010 r. przez konkubinę skarżącego działalność gospodarcza "padła"). Zadeklarowane we wniosku PPF dochody w wysokości 703 zł. miesięcznie nawet przy uwzględnieniu przysługującego wnioskodawcy zasiłku dla bezrobotnych należy uznać za niewystarczające do pokrycia wszystkich niezbędnych wydatków związanych z utrzymaniem 5-osobowej rodziny i jednoczesnego ustanowienia pełnomocnika z wyboru, co znalazło odzwierciedlenie w ustanowieniu dla Z. J. adwokata w toczącej się równolegle sprawie z jego skargi na decyzję SKO utrzymującej w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] września 2010 r. Nr [...] w sprawie odmowy przyznania pomocy w formie zasiłku celowego na zakup żywności, opłaty za energię elektryczną, wodę, gaz, opał i leczenie (objęta jest ona sygn. II SA/Rz 78/11). Mimo że w niniejszej sprawie II SA/Rz 79/11 wstępna ocena złożonego wniosku mogłaby również przemawiać za ustanowieniem dla skarżącego zastępcy prawnego, to jednak jego bliższa analiza w zestawieniu z lekturą akt administracyjnych wyłącza takie uznanie. Wobec ustanowionej w art. 199 P.p.s.a. generalnej zasady ponoszenia przez każdą stronę postępowania kosztów związanych ze swoim udziałem w sprawie oraz związanego z tym wyjątkowego charakteru prawa pomocy wynikającego ze źródeł jego finansowania jakim są środki publiczne, zasadniczego znaczenia nabiera wynikająca z przytoczonego powyżej art. 246 § 1 pkt 2 tej ustawy kwestia właściwego i dostatecznego uzasadnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Mimo niewątpliwego prymatu trudnej sytuacji materialnej i finansowej jako przesłanki determinującej pozytywne dla osoby wnioskującej rozpatrzenie takiego wniosku, bez jakiegokolwiek wpływu na sposób jego załatwienia nie może pozostać kwestia, czy rozstrzygnięcie wydane w sprawie przez organy administracji jest dla niej korzystne, czy też nie. W sprawie objętej sygn. II SA/Rz 79/11 organy te orzekły o przyznaniu pomocy w formie posiłków dla W. i K. J., a więc w sposób de facto korzystny i zgodny z oczekiwaniami skarżącego. W tych okolicznościach – zwłaszcza wobec korzystania przez niego z uwagi na przedmiot sprawy z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych - brak jest racjonalnego uzasadnienia (i skarżący tego nie wykazał) do generowania po stronie Skarbu Państwa dodatkowych wydatków tam, gdzie nie ma takiej rzeczywistej potrzeby, a więc na ustanowienie dla niego pełnomocnika z urzędu. Jego brak w żaden sposób nie ograniczy prawa skarżącego do sądu, zwłaszcza że wymogu reprezentacji stron przez fachowych pełnomocników na jakimkolwiek etapie postępowania sądowoadministracyjnego nie przewidują obowiązujące przepisy; wyjątek stanowi wymóg sporządzenia przez osoby uprawnione niektórych środków zaskarżenia (m.in. skargi kasacyjnej), która to potrzeba aktualnie nie zachodzi. Stosownie do postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 grudnia 2009 r. I FZ 446/09, okoliczność przyznania prawa pomocy w innych sprawach sądowoadministracyjnych nie może sama w sobie stanowić argumentu uzasadniającego podobne rozstrzygnięcie w danej sprawie. Tak więc ustanowienie dla Z. J. adwokata w toczącej się równolegle sprawie z jego skargi o sygn. II SA/Rz 78/11 dot. przyznania mu zasiłku celowego na zakup żywności, opłaty za energię elektryczną, wodę, gaz, opał i leczenie – chociażby właśnie z uwagi na odmowny charakter tego rozstrzygnięcia - nie może automatycznie przesądzać o analogicznym załatwieniu jego wniosku o ustanowienie radcy prawnego lub adwokata w sprawie, w której organy administracji w sposób pozytywny odniosły się do zgłoszonego przez niego żądania. Sytuacja taka stanowiłaby nadużycie prawa pomocy, tak więc skarżący uznając potrzebę występowania w sprawie przez fachowego pełnomocnika, powinien sam wygospodarować na to środki. Mając na uwadze wskazane okoliczności, na podstawie art. 239 pkt 1 lit. a w związku z art. 161 § 1 pkt 3 i art. 258 § 3 oraz art. 245 § 3 w związku z art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.