II SA/Rz 790/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Ewa Partyka /spr./ Sędziowie WSA Joanna Zdrzałka NSA Małgorzata Wolska Protokolant Anna Zięba-Drymajło po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 24 października 2012 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego -skargę oddala- II SA/Rz 790/12 U Z A S A D N I E N I E Przedmiotem skargi J. K. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego (dalej jako SKO) z dnia [...] lipca 2012 r., nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] kwietnia 2012 r., nr [...] o odmowie przyznania J. K. zasiłku celowego na pokrycie kosztów remontu budynku mieszkalnego położonego w Z. nr [...], który uległ zniszczeniu w czasie powodzi w miesiącach maj/czerwiec 2010 r. W podstawie prawnej decyzji organ odwoławczy powołał art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., określanej dalej w skrócie jako k.p.a.) oraz art. 40 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm., zwana dalej jako u.p.s.). W sprawie były wydane następujące decyzje SKO: 1) z dnia [...] lipca 2010 r., nr [...] uchylająca w całości decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] czerwca 2010 r., nr [...] w sprawie odmowy przyznania zasiłku celowego na odtworzenie gospodarstwa domowego uszkodzonego w wyniku zdarzenia losowego – powodzi w maju 2010 r., 2) z dnia [...] września 2010 r., nr [...] uchylająca w całości decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] sierpnia 2010 r., nr [...] w sprawie zasiłku celowego, 3) z dnia [...] grudnia 2010 r., nr [...] uchylająca w całości decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] grudnia 2010 r., nr [...] w sprawie zasiłku celowego, 4) z dnia [...] marca 2011 r., nr [...] - utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] lutego 2011 r., nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego, W wyniku skargi J. K. na w/w decyzję Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 30 czerwca 2011 r., sygn. akt II SA/Rz 389/11 uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] lutego 2011 r., nr [...] , a wyrok stał się prawomocny. Kolejno były wydane: 1) decyzja SKO z dnia [...] listopada 2011 r., nr [...] uchylająca w całości decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] października 2011 r., nr [...] odmawiającą przyznania zasiłku celowego na pokrycie kosztów remontu budynku mieszalnego, położonego w Z. nr [...], który uległ zniszczeniu w czasie powodzi w miesiącach maj/czerwiec 2010 r., 2) decyzja SKO z dnia [...] marca 2012 r., nr [...] uchylająca w całości decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] lutego 2012 r., nr [...] odmawiającą przyznania zasiłku celowego na pokrycie kosztów remontu budynku mieszalnego, położonego w Z. nr [...], który uległ zniszczeniu w czasie powodzi w miesiącach maj/czerwiec 2010 r. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Wójt Gminy [...] decyzją z dnia [...] kwietnia 2012 r., nr [...] odmówił przyznania J. K. zasiłku celowego na pokrycie kosztów remontu budynku mieszkalnego, położonego w Z. nr [...], który uległ zniszczeniu w czasie powodzi w miesiącach maj/czerwiec 2010 r. W uzasadnieniu stwierdził, że w czasie tej powodzi budynek mieszkalny będący własnością J. K., położony w Z., był w trakcie budowy – trwały prace wykończeniowe. Natomiast rodzina J. K. zamieszkiwała w G., przy ul. S., w domu, który nie uległ zniszczeniu przez powódź. Organ I instancji odnosząc się do podnoszonych przez stronę okoliczności, że w w/w budynku położnym w G. zamieszkują dzieci – podał, że nie mogą one mieć znaczenia dla oceny możliwości zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych we własnym zakresie. Obiektywnie bowiem strona i jego żona jako właściciele budynku mieszkalnego mogą z niego korzystać. Wyjaśnił, że w przypadku zdarzenia losowego - klęski żywiołowej - pomoc powinna być skierowana do osób zamieszkujących w domach czy lokalach mieszkalnych, które uległy zniszczeniu lub uszkodzeniu i które przez to znalazły się w trudnej sytuacji życiowej. Naprowadził dalej, że podstawowym celem zasiłku na remont/odbudowę lokalu/budynku mieszkalnego jest pomoc w zapewnieniu "dachu nad głową" osobom, którym powódź ten "dach" zabrała. Samo powstanie na skutek zdarzenia losowego lub klęski żywiołowej, straty w nieruchomości budynkowej stanowiącej własność osoby ubiegającej się o pomoc społeczną w sytuacji, gdy osoba ta może zaspokajać te potrzeby życiowe w innym miejscu, nie może stanowić wyłącznej przesłanki udzielenia takiej pomocy w postaci zasiłku celowego. Świadczenia te nie mają charakteru odszkodowania lecz mają umożliwić poszkodowanym zaspokojenie ich niezbędnych potrzeb mieszkaniowych, których nie mogą realizować wskutek szkód wyrządzonych przez powódź. W odwołaniu od tej decyzji J. K. zwrócił się o pomoc, w trudnej sytaucji i wskazał, że wbrew stanowisku organu w zalanej nieruchomości w Z. prowadził gospodarstwo domowe, mieszkając tam z żoną i córką. Nadto podniósł liczne zastrzeżenia odnośnie działalności OPS w G. SKO decyzją z dnia [...] lipca 2012 r., wymienioną na wstępie utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu podtrzymało ustalenia i stanowisko organu I instancji wskazując, że w sprawie nie zachodzą przesłanki do przyznania wnioskowanego zasiłku na remont budynku położonego w Z. W szczególności Kolegium stwierdziło, że wnioskodawca nie prowadził gospodarstwa domowego w zalanym budynku w Z., a przebywał tam jedynie w związku z prowadzonymi pracami budowlanymi. W ocenie organu potwierdza to stan wykończenia i wyposażenia budynku. Oświadczenia i zeznania sąsiadów wnioskodawcy, jak również samego wnioskodawcy także dowodzą, że nie zamieszkiwał on na stałe w zalanym budynku. Ponadto przedmiotowa nieruchomość w zamiarze wnioskodawcy miała służyć celom usługowym (agroturystyki). W kontekście poczynionych uwag organ II instancji stwierdził, że wnioskodawca wraz z żoną jest właścicielem budynku mieszkalnego w G. przy ul. S., który to zabezpiecza potrzeby mieszkaniowe rodziny. Wnioskodawca jest więc w nieporównywalnie lepszej sytuacji niż wiele innych osób, które w wyniku powodzi utraciły “jedyny dach nad głową". Dlatego mimo niewątpliwych strat, jakie poniósł wnioskodawca, zważywszy na cele pomocy społecznej, uzasadniona jest odmowa przyznania zasiłku celowego w przedmiotowej sprawie. W skardze na powyższą decyzję J. K. wyraził swoje niezadowolenie i wskazał, że w Z. nr [...] mieszkał i mieszka wraz z żoną i córką, i tam prowadzi gospodarstwo domowe. Zwrócił uwagę, że wiele osób, nie zamieszkiwało w ogóle w zalanych domach i posiadają inne domy lub mieszkania otrzymało bez zastrzeżeń zasiłki celowe. W końcowej części skargi zarzucił organowi I instancji przekroczenie granic uznania administracyjnego i naruszenie prawa. Zarzucił organom złą wolę. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie z przyczyn, które stanowiły podstawę wydania zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje; Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 - określanej dalej jako P.p.s.a.). Stosownie do tego przepisu sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 145 P.p.s.a., sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 K.p.a. lub innych przepisach. W ramach kontroli legalności sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.). Po rozpatrzeniu sprawy w wyżej wskazanych aspektach Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie zaznaczyć wypada, że skarga dotyczy konkretnych decyzji wydanych przez organy w konkretnej sprawie. Bez jakiegokolwiek znaczenia dla jej rozstrzygnięcia pozostają więc ewentualne nieprawidłowości zarzucane organom przyznającym pomoc materialną w innych sprawach. W żadnym przypadku takie zarzuty nie mogą stanowić argumentu, który podważałby legalność kontrolowanych przez Sąd decyzji wydanych w tej sprawie. Jeśli decyzje w innych sprawach zostały wydane w wyniku przestępstwa, albo opierają się na fałszywych dowodach, albo wreszcie wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu ich wydania, nieznane organowi, który je wydał, stanowi to przesłanki wdrożenia nadzwyczajnych trybów, w których można wzruszyć tamte decyzje. Nie mają one jednak żadnego wpływu na ocenę zaskarżonych w niniejszej sprawie decyzji. Istotne jest również, że w uzasadnieniu wyroku z dnia 30 czerwca 2011 r. w sprawie sygn. akt II SA/Rz 389/11 uchylając zaskarżoną wówczas decyzję i poprzedzającą ją decyzją organu I instancji, Sąd nakazał organom uzupełnienie materiału dowodowego w celu ustalenia, czy skarżący zamieszkiwał w okresie powodzi w budynku w Z. oraz czy w okresie wcześniejszym przekazał, w sposób formalny budynek w G. dzieciom. Sąd rozstrzygając zasadność tamtej skargi zaaprobował stanowisko organów, że w przypadku zdarzenia losowego, pomoc powinna być skierowana do osób zamieszkujących w domach czy lokalach mieszkalnych, które uległy zniszczeniu bądź uszkodzeniu i które przez to znalazły się w trudnej sytuacji życiowej, jakiej nie są w stanie same, przy wykorzystaniu własnych zasobów i możliwości przezwyciężyć (m.in. usunąć zaistniałe zniszczenia) ewentualnie do osób, które budowały budynek mieszkalny nie będąc właścicielem innego budynku, w którym zamieszkują. Według Sądu samo powstanie, na skutek zdarzenia losowego straty w nieruchomości budynkowej stanowiącej własność osoby ubiegającej się o pomoc społeczną w sytuacji, gdy osoba ta ma zaspokojone potrzeby życiowe w innym miejscu, nie może stanowić wyłącznej przesłanki udzielenia takiej pomocy. Pogląd ten w myśl art. 153 P.p.s.a. był wiążący dla organów i jest wiążący także dla Sądu aktualnie orzekającego. Biorąc pod uwagę zgromadzony w aktach materiał dowodowy nie budzi wątpliwości Sądu prawidłowość jego oceny przez organy i ustalenie, że skarżący nie prowadził gospodarstwa domowego wraz z żoną i najmłodszą córką w domu mieszkalnym w Z. Pomijając fakt, że skarżący, jego żona i córka zameldowane były w czasie powodzi w G. przy ul. S. na pobyt stały - co przecież nie musi jeszcze niczego przesądzać – stwierdzić trzeba, iż nawet we wniosku o udzielenie pomocy skarżący podał adres zamieszkania w G. Podkreślenia wymaga, iż dopiero od 29 czerwca 2011 r. – a więc już po powodzi - była realizowana umowa zawarta między J. K. a A. S.A. dotycząca sprzedaży energii elektrycznej i świadczenia usługi dystrybucji do domu w Z. Jeśli powyższe fakty powiązać z brakiem umowy o odbiór nieczystości stałych co do tego budynku oraz ustalonymi przez organy okolicznościami, takimi jak niewątpliwe zamieszkiwanie w budynku mieszkalnym przy ul. S. w G. - budynku składającego się z parteru (kuchnia, łazienka z WC, salon oraz pokój) i poddasza (3 pokoje), wyposażonego w podstawowe media i umeblowanego – 3 osób, tj. dwóch synów skarżącego i synowej, oraz faktem, że jeszcze w dniu 26 stycznia 2012 r. żona J. K. – Z. K. i najmłodsza córka K. K. (ur. [...].1999 r.) były zameldowane w G. przy ul. S., nie budzi wątpliwości Sądu prawidłowość ustalenia, że skarżący, jego żona i córka w czasie powodzi nie zaspokajali swych potrzeb mieszkaniowych w niewykończonym i niedostosowanym jeszcze do stałego zamieszkania przez rodzinę budynku w Z. W sytuacji, kiedy skarżący i jego żona są współwłaścicielami budynku przy ul. S. nr [...] w G. i formalnie – aktem notarialnym – nie przenieśli prawa własności na dzieci, a więc mogą i mogli korzystać z tego budynku, takie ustalenie w powiązaniu z zeznaniami części świadków jest logiczne i zgodne z doświadczeniem życiowym. Nie podważa go także fakt, że skarżący mógł "pomieszkiwać" w budynku w Z. w związku z prowadzonymi tam robotami wykończeniowymi, ani nawet fakt, że to z tego budynku został ewakuowany w czasie powodzi. Podkreślić należy, że organ I instancji podał dlaczego nie dał wiary zeznaniom pozostałych świadków oraz skarżącego i nie ulega wątpliwości, iż w zestawieniu z pozostałym materiałem dowodowym np. zeznania świadka S. J. nie były wiarygodne, zaś świadek W. D. w swych zeznaniach nie był już tak stanowczy jak w podpisanym przez siebie wcześniej oświadczeniu. Aktualnie formułowane zarzuty dotyczące rzekomego wywierania presji na świadków czy nieprawidłowego protokołowania zeznań, pozostają gołosłowne. W ocenie Sądu dokonana przez organy ocena dowodów była logiczna, spójna i zgodna z zasadami doświadczenia życiowego. Wypada wskazać, iż podstawę rozstrzygnięcia sprawy stanowiły przepisy art. 40 ust. 2 i 3 ustawy o pomocy społecznej, według których zasiłek celowy specjalny może być przyznany osobie albo rodzinie, które poniosły straty w wyniku klęski żywiołowej niezależnie od dochodu. Przy wydaniu decyzji organy powinny także brać pod uwagę ogólne zasady dotyczące pomocy społecznej a wynikające z art. 2 ust. 1 oraz art. 3 ust. 1 u.p.s. Zgodnie z nimi zasadniczym celem takiej pomocy jest umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenia trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. W oparciu o regulacje zawarte w u.p.s. można wesprzeć osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwić im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Zgodnie z art. 3 ust. 3 u.p.s. rodzaj, rozmiar i forma świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Nadmienić tylko wypada, że skarżący na rozprawie przed Sądem potwierdził, iż zalany budynek był ubezpieczony, chociaż wyraził swe niezadowolenie z wysokości odszkodowania. Decyzja w przedmiocie zasiłku celowego jest podejmowana w ramach tzw. uznania administracyjnego, co oznacza, że nawet w takiej samej sytuacji w odniesieniu do różnych osób takie decyzje mogą być diametralnie odmienne. Jednakże w niniejszej sprawie organy prawidłowo ustaliły, że skarżący i jego żona i córka są w stanie samodzielnie, w ramach własnych zasobów zaspokoić swoje potrzeby mieszkaniowe, jak to podają "zapewnić sobie dach nad głową". Są bowiem współwłaścicielami także nieruchomości zabudowanej budynkiem mieszkalnym składającym się na dwóch kondygnacjach z 4 pokoi, salonu, łazienki z WC i kuchni. Takie ustalenie jest prawidłowe w sytuacji, gdy oprócz w/w osób (J. K., jego żona i małoletnia córka) zamieszkują tam jeszcze tylko 3 osoby, które korzystają z uprzejmości właścicieli. Nawet więc gdyby okazało się, że ustalenie, iż skarżący, jego żona i córka faktycznie nie zamieszkiwali w zalanym budynku w Z. G. i tam prowadzili gospodarstwo domowe było nieprawidłowe(a tak nie jest), to i tak powyższe nie mogłoby mieć wpływu na wynik sprawy, skoro we własnym zakresie z wykorzystaniem własnych środków mogli oni zaspokoić swoje potrzeby mieszkaniowe przenosząc się do domu w G., gdzie mogli zamieszkać w warunkach nie urągających godności człowieka. Podkreślić trzeba, że w tym stanie faktycznym nie miały znaczenia dla rozstrzygnięcia także przedstawione przez skarżącego Sądowi fotografie, tym bardziej, że nie da się w oparciu o nie ustalić kiedy która z nich była wykonana. Z tych względów skarga jako bezzasadna podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 P.p.s.a.