II SA/Rz 792/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Robert Sawuła Sędziowie WSA Jolanta Ewa Wojtyna /spr./ WSA Joanna Zdrzałka Protokolant st. sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólnoadministracyjnym na rozprawie w dniu 5 marca 2009 r. sprawy ze skargi H. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy skierowania do domu pomocy społecznej -skargę oddala- Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją [...] z [...] października 2008 roku , działając na podstawie art. 17 pkt.1 i art. 138 § 1 pkt.1 ustawy z 14 czerwca 1960 r., kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 nr 98 poz. 1071 ze zm.), określanej następnie jako k.p.a., oraz art. 54 ust.1 ustawy z 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej ( Dz. U. nr 64 poz. 593 ze zm.) – po rozpatrzeniu odwołania H. F. od decyzji Wójta Gminy znak : [...] z dnia [...] września 2008 r. w przedmiocie skierowania do domu pomocy społecznej, utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że postępowanie wszczęte zostało na wniosek H. F. o przyznanie pomocy przez umieszczenie go w domu pomocy społecznej. Organ I instancji odmówił uwzględnienia wniosku , jako nieuzasadnionego w świetle przepisu art. 3 ust.3 i ust.4 ustawy o pomocy społecznej, stosownie do których rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy a potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy społecznej powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Organ odwoławczy przytoczył stan faktyczny sprawy, z którego wynika, że skarżący mieszka wraz z dwojgiem synów w budynku stanowiącym obecnie własność jednego z nich . Skarżący ma dożywotnią służebność w tym budynku polegającą na prawie korzystania z jednego pokoju i kuchni. Stan zdrowia H. F. nie jest najlepszy, jednak wykonuje wszystkie czynności życiowe samodzielnie. Na terenie gminy mieszkają dwie córki skarżącego, z których jedna wyraziła chęć opieki nad ojcem. Wprawdzie synowie często wyjeżdżają za granicę do pracy, jednak zawsze któreś z dzieci przebywa w miejscowości, w której mieszka skarżący, bądź też na terenie tej samej gminy. W razie gdyby pomoc dzieci była niewystarczająca, Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w K. będzie w stanie zapewnić pomoc w postaci usług opiekuńczych. W odwołaniu od decyzji Wójta Gminy z [...] września 2008 r. H. F. zarzucił, że jest osobą w starszym wieku , cierpiącą na szereg chorób, mieszka wprawdzie z synami , jednak oni mu nie pomagają. Prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe. Po rozpatrzeniu odwołania organ II instancji uznał, że rozstrzygnięcie I instancji odpowiada prawu. Wskazał na przepis art. 54 ust.1 ustawy o pomocy społecznej według którego osobie wymagającej całodniowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, niemogącej samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych , przysługuje prawo do umieszczenia w domu pomocy społecznej. W świetle powyższego przepisu oraz okoliczności sprawy nie może , zdaniem organu, budzić wątpliwości, iż odwołujący nie spełnia określonych w nim przesłanek. Jak bowiem wynika z kwestionariusza wywiadu środowiskowego oraz z zaświadczenia lekarskiego H. F. nie wymaga, ze względu na stan zdrowia, całodobowej opieki, jest sprawny umysłowo i ruchowo. Poza tym może liczyć na pomoc w samodzielnej egzystencji ze strony jednej z córek oraz mieszkającego z nim syna. Decyzję SKO z [...] października 2008 zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie H. F. podnosząc, że jest osobą starszą, schorowaną i wymagającą pomocy innych osób. Dzieci nie opiekują się nim z uwagi na to, że nie mają takich możliwości. Odpowiadając na skargę, organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację uzasadnienia zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Stosownie do przepisu art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych / Dz. U. nr 153 poz. 1269 z 2002 roku / sądy te sprawują w zakresie swej działalności kontrolę pod względem zgodności z prawem jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz. U. Nr 153 poz.1270 z 2002 roku / zwanej dalej P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszeń prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy , których dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia. W myśl przepisu art. 145 P.p.s.a. Sąd obowiązany jest do uchylenia decyzji lub stwierdzenia jej nieważności ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięta jest naruszeniem prawa w sposób dający podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy lub jeśli zachodzą przyczyny określone w przepisie art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. Zadania w zakresie pomocy społecznej, rodzaje pomocy społecznej i zasady jej udzielania, organizacje pomocy społecznej oraz zasady i tryb postępowania w zakresie pomocy społecznej ustala ustawa z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej / Dz. U. Nr 115 poz. 728 z 2008 r./.zwana dalej ustawą. Zaskarżona decyzja odmawia skarżącemu skierowania go do domu pomocy społecznej. W podstawie prawnej decyzji organ wskazał na przepis art. 54 ust.1 ustawy. Zgodnie z tym przepisem prawo do umieszczenia w domu pomocy społecznej przysługuje osobie wymagającej całodobowej opieki z powodu wieku , choroby lub niepełnosprawności, niemogącej samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych. Sąd podziela stanowisko organów, że brak jest przesłanek do skierowania skarżącego do domu pomocy społecznej. Akta sprawy wskazują, że skarżący H. F. ma siedmioro dorosłych dzieci i mieszka z dwoma synami. Jednemu z nich, aktem notarialnym z 1987 roku przekazał swoje gospodarstwo rolne wielkości około 22 ha, zachowując dla siebie prawo dożywotniego korzystania z mieszkania / pokoju i kuchni/. Skarżący utrzymuje się z emerytury w wysokości 1.004.94 zł. Członkowie rodziny zgodnie oświadczyli, że skarżący jest osobą samodzielną, sprawną i nie wymagającą stałej opieki. Córka skarżącego B. W. oświadczyła podczas wywiadu , że nie odmówi ojcu pomocy, gdyby takiej potrzebował, a D. R. zadeklarowała , że jest skłonna do pomocy, jednak ojciec odmawia przyjęcia pomocy od któregokolwiek z dzieci. Zgodnie z przepisem art. 2 ustawy, pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. W ocenie Sądu skarżący ma możliwość uzyskania pomocy ze strony swoich najbliższych, a jeżeli nawet niektórzy z nich przebywają czasowo za granicą, to na pozostałych ciąży w stosunku do skarżącego obowiązek opieki, co wynika z przepisów kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, który w art. 87 stanowi, że rodzice i dzieci obowiązani są wspierać się wzajemnie. Na marginesie należy dodać, że umowa dożywocia / a taką skarżący zawarł z jednym z synów / może ulec rozwiązaniu na mocy przepisów prawa cywilnego, przed sądem powszechnym, jeżeli są ku temu przesłanki. Umieszczenie w domu pomocy społecznej następuje w sytuacji, gdy w otoczeniu osoby potrzebującej pomocy brak jest osób, które mogą ją świadczyć. Sąd podziela stanowisko organów, że w przypadku skarżącego brak jest przesłanek do skierowania go do domu pomocy społecznej, bowiem nie zostały spełnione warunki wymienione w przepisie 54 ust.1 ustawy o pomocy społecznej. W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że organy orzekające w sprawie nie naruszyły prawa, dlatego orzekł w oparciu o przepis art. 151 P.p.s.a.