II SA/Rz 793/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Ewa Partyka Sędziowie WSA Krystyna Józefczyk WSA Paweł Zaborniak /spr./ Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Stowarzyszenia "[...]" w [...] na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz strony skarżącej Stowarzyszenia "[...]" w [...] kwotę 100 zł /słownie: sto złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Przedmiotem skargi Stowarzyszenia "[...]" z siedzibą w [...], dalej "Stowarzyszenie" jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, dalej "SKO" lub "Kolegium" z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia wydane w następującym stanie sprawy. Postanowieniem z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] Prezydent Miasta [...]odmówił dopuszczenia Stowarzyszenia do udziału na prawach strony w postępowaniu o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia polegającego na rozbudowie hal przemysłowych oraz budynku biurowego "B" sp. z o.o. na działkach nr 2154/1 i 2154/2 w R. Podstawą odmowy było niespełnienie określonego w art. 44 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2013 r., poz. 1235 ze zm.) warunku dwunastomiesięcznego okresu prowadzenia działalności statutowej przed dniem wszczęcia postępowania. W zażaleniu na to postanowienie Stowarzyszenie zarzuciło wadliwe zastosowanie art. 44 § 1 opisanej ustawy oraz art. 31 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm., dalej "K.p.a.") i art. 3 ust. 4 i art. 9 ust. 3 i ust. 4 Konwencji z Aarhus o dostępie do informacji, udziale społeczeństwa w podejmowaniu decyzji oraz dostępie do sprawiedliwości w sprawach dotyczących środowiska (Dz. U. z 2003 r. Nr 78 poz. 706), a także działanie sprzeczne z wyrokiem Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 30 kwietna 2009 r. (sprawa C-75/08), co skutkowało niezasadną odmową dopuszczenia Stowarzyszenia do udziału w postępowaniu. Opisanym na wstępie postanowieniem Kolegium stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia zażalenia. W ocenie organu skoro postanowienie zostało doręczone stronie skarżącej w formie elektronicznej w dniu 27 lutego 2015 r., to zażalenie wniesione w tym samym dniu należy uznać za złożone przed terminem. W ocenie organu odwoławczego siedmiodniowy termin do złożenia zażalenia określony w art. 141 § 2 K.p.a. liczony od dnia doręczenia postanowienia rozpoczął bowiem bieg swój, po myśli art. 57 § 1 K.p.a. w dniu następnym po dniu kiedy nastąpiło zdarzenie będące początkiem terminu, a więc w dniu 28 lutego 2015 r. Obligowało to organ do stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia na podstawie art. 134 w zw. z art. 144 K.p.a. W skardze na opisane na wstępie postanowienie Stowarzyszenie domagając się stwierdzenie jego nieważności lub uchylenia postanowień obydwu instancji zarzuciło naruszenie art. 124 § 1 K.p.a. poprzez doręczenie postanowienia dotkniętego wadą nieważności - bez oryginalnego podpisu członków Kolegium oraz błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 141 § 2 K.p.a. poprzez wadliwe przyjęcie, że zażalenie nie mogło zostać wniesione w dniu doręczenia postanowienia. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie z przyczyn podniesionych w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Skarga została przez Sąd uwzględniona bowiem okazała się zasadna. Na wstępie wyjaśnić należy, że istota sądowej kontroli administracji publicznej sprowadza się do ustalenia czy w określonym przypadku, jej organy dopuściły się kwalifikowanych naruszeń prawa. Sąd administracyjny sprawuje swą kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej – art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz.U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm.). Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; zwana dalej p.p.s.a.). Należy dodać, że Sąd rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przedmiotem skargi Stowarzyszenia "[...]" jest postanowienie SKO, którym to Kolegium stwierdziło niedopuszczalność zażalenia Stowarzyszenia wniesionego na postanowienie Prezydenta Miasta [....] z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...], o odmowie dopuszczenia Stowarzyszenia do udziału na prawach strony w postępowaniu administracyjnym. Kolegium wydając zaskarżony do Sądu akt uznało, że skarżąca strona wniosła zażalenie przed terminem wynikającym z art. 57 § 1 K.p.a., bowiem wniosła je w tym samym dniu, w którym postanowienie Organu pierwszej instancji zostało jej doręczone. W uzasadnieniu swego postanowienia SKO podniosło, iż pierwszym dniem na skuteczne wniesienie zażalenia był dzień 28 lutego 2015 r., zaś doręczenie zaskarżonego postanowienia nastąpiło dzień wcześniej, tj. 27 lutego 2015 r. Nie stanowi sporu pomiędzy stronami postępowania, iż doręczenie postanowienia Prezydenta Miasta [...] nastąpiło w dniu 27 lutego 2015 r., natomiast wniesienie zażalenia miało miejsce w tym samym dniu, co dzień jego doręczenia. WSA stwierdza, że termin do wniesienia zażalenia zostanie zachowany, gdy strona wniesie zażalenie nie później niż 7 dnia, licząc od dnia następnego po otrzymaniu decyzji. Strona może wnieść zażalenie w dniu otrzymania postanowienia, i jest ono dopuszczalne i ma na tę czynność, oprócz dnia doręczenia, kolejnych 7 pełnych dni. Termin na wniesienie środka odwoławczego liczy się bowiem w pełnych dniach, a dzień zdarzenia o jakim mowa w art. 57 § 1 K.p.a. z istoty rzeczy nigdy nie byłby takim pełnym dniem (por. wyrok NSA z dnia 12 marca 2013 r., sygn II GSK 161/12). Uprawnienie strony do złożenia środka zaskarżenia pojawia się z chwilą otrzymania rozstrzygnięcia i kończy się po upływie terminu wskazanego w przepisach postępowania. Uchybienie terminowi do zaskarżenia rozstrzygnięcia należy rozumieć jako zaskarżenie go po upływie terminu podobnie jak zaskarżenie rozstrzygnięcia przed otrzymaniem rozstrzygnięcia należy rozumieć jako zaskarżenie przedwczesne, gdyż w drugim przypadku organ nie uzewnętrznił jeszcze swojej woli prawnie skutecznym doręczeniem rozstrzygnięcia stronie (tak trafnie WSA w Warszawie w wyroku z dnia 31 stycznia 2013 r., sygn. VI SA/Wa 2115/12). Termin do wniesienia środka odwoławczego otwiera się więc z dniem, w którym decyzja lub postanowienie zostało wprowadzane do obrotu, czyli z dniem w którym w/w akty zostały stronie skutecznie zakomunikowane poprzez czynność doręczenia. Z akt sprawy wynika, że czynność wniesienia zażalenia nastąpiła w tym samym dniu, co doręczenie postanowienia jednak, samo doręczenie miało miejsce przed czasem w którym wniesiono środek odwoławczy. Oznacza to, że strona nie uchybiła terminowi do wniesienia zażalenia, skoro skorzystała z tego środka po czasie doręczenia jej postanowienia Prezydenta Miasta [...] Nie można więc w tych okolicznościach mówić o przedwczesnym złożeniu przez stronę zażalenia. SKO stwierdzając naruszenie przez stronę art. 57 § 1 K.p.a. dopuściło się naruszenia art. 134 i 144 tego kodeksu w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Nie było podstaw do zastosowania powyższych regulacji, gdyż zażalenie zostało złożone w przez skarżącą stronę ustawowym terminie, czyli w terminie określonym w art. 141 § 2 K.p.a. W myśl tego przepisu : zażalenia wnosi się w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia postanowienia stronie, a gdy postanowienie zostało ogłoszone ustnie - od dnia jego ogłoszenia stronie. Sąd podzielił także zarzut skargi oparty na naruszeniu przez SKO art. 124 § 1 K.p.a. polegający na doręczeniu postanowienia bez żadnego oryginalnego podpisu. Do pisma z dnia 9 lipca 2015 r. skarżąca załączyła doręczone jej postanowienie SKO, na którym znajduje się tylko odcisk oryginału pieczęci tego organu, jednak brak jest własnoręcznych podpisów członków SKO biorących udział w wydaniu zaskarżonego do Sądu Administracyjnego aktu. Zdaniem WSA doręczeniem postanowienia w rozumieniu art. 109 § 1 w zw. z art. 126 k.p.a. jest doręczenie oryginału tego aktu administracyjnego, nie zaś jego odpisu. Nie wypełnia powyższych regulacji doręczenie stronie kopii czy odpisu postanowienia, choćby nawet uwierzytelnionego przez organ. Dlatego też każda kopia aktu doręczana stronom powinna zostać podpisana przez osobę upoważnioną do wydania postanowienia, zaś każdy egzemplarz jest postanowieniem na prawach oryginału (zob. wyroki NSA z dnia 12 stycznia 2011 r., sygn. akt I OSK 782/10, 28 marca 2013 r., sygn. akt II OSK 2321/11). Ten sam pogląd odnosić należy do doręczeń stronie decyzji administracyjnych. Z powyższych przyczyn Sąd obowiązany był uznać zasadność twierdzeń Strony skarżącej o naruszeniu przez SKO art. 109 § 1 w zw. z art. 126 w zw. z art. 124 § 1 K.p.a. poprzez doręczenie postanowienia nie zawierającego oryginałów lecz kopie podpisów członków składu orzekającego. Jednocześnie nie budzi wątpliwości, iż takie podpisy widnieją na oryginale postanowienia SKO znajdującego się w przesłanych do Sądu aktach administracyjnych podobnie jak na protokole z posiedzenia organu odwoławczego. WSA nie uznał wniosku strony o stwierdzenie nieważności kwestionowanego postanowienia SKO, bowiem naruszenie przytoczonych wyżej norm K.p.a. nie miało charakteru oczywistego jak wymaga tego przesłanka rażącego naruszenia prawa z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. Na temat powyższej kwestii były wypowiadane poglądy odmienne w tym również przez SN, który w wyroku z dnia 12 grudnia 2003 r. o sygn. III RN 135/03, stwierdził, że organ administracji publicznej obowiązany jest z urzędu do doręczenia stronie na podstawie art. 109 § 1 K.p.a. jednego uwierzytelnionego odpisu decyzji a nie jej oryginału. SKO ponownie rozpoznając zażalenie Stowarzyszenia winno uwzględnić stwierdzone wyżej uchybienia norm prawa procesowego, które miały istotny wpływ na wynik sprawy, skoro nie wykazano, że w/w strona złożyła swój środek odwoławczy z uchybieniem siedmiodniowego terminu na jego wniesienie – art. 141 § 2 K.p.a. – a zastosowano przepisy art. 134 w zw. z art. 144 K.p.a. Przedstawione wyżej względy musiały zadecydować o uwzględnieniu skargi na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. O kosztach sądowych postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.