II SA/Rz 8/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Ewa Partyka Sędziowie WSA Joanna Zdrzałka WSA Robert Sawuła /spr./ Protokolant st. sekr. sąd. Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 20 marca 2012 r. sprawy ze skargi I. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego -skargę oddala- Przedmiotem skargi I.B. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego (dalej "SKO" lub "Kolegium") w [...] z 8.11.2011 r., nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z 19.10.2011 r., nr [...] odmawiającą przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką sprawowaną przez skarżącą nad swoją teściową ( K.B. Decyzje te zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym: Po rozpatrzeniu wniosku I.B. z 26.09.2011 r. Wójt Gminy [...] działając przez upoważnionego Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] decyzją z 19.10.2011 r. odmówił wnioskodawczyni przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad teściową K.B. legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Za podstawę prawną rozstrzygnięcia przyjęto przepisy art. 17, art. 24, art. 48 ust. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. Nr 139 z 2006 r., poz. 992 z późn. zm., dalej zwana "Uśr"), rozporządzenie Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. Nr 105, poz. 881 ze zm.), rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 2009 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych (Dz. U. Nr 129, poz. 1058) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. 98 z 2000 r., poz. 1071 z późn.zm., dalej zwana "K.p.a."). Z uzasadnienia tej decyzji wynika, że wnioskodawczyni mieszka wspólnie z K.B., opiekując się nią już od wielu lat. Powołując treść art. 17 ust. 1 Uśr, a także art. 128 i art. 129 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59 ze zm., dalej jako "Kriop") Wójt Gminy [...] przedstawił krąg osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego stwierdzając, że I.B. do niego nie należy, ponieważ nie ciąży na niej obowiązek alimentacyjny. Jednocześnie pouczono wnioskodawczynię, że może ubiegać się o świadczenia z pomocy społecznej, m.in. w formie opłacenia składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe, albo usług opiekuńczych i specjalistycznych usług opiekuńczych. W odwołaniu od tej decyzji uznając ją za niesprawiedliwą I.B. zażądała ponownego rozpatrzenia sprawy. Podkreśliła, że teściowa wymaga całodobowej opieki, ponieważ od 2008 r. nie chodzi, nie mówi, nie może samodzielnie zmieniać pozycji ciała. Nie może w sprawowanej opiece liczyć na pomoc męża, który ma problemy z kręgosłupem. Po rozpatrzenia odwołania wskazaną na wstępie decyzją z 8.11.2011 r. SKO w [...] utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy, powołując w podstawie prawnej rozstrzygnięcia przepisy art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. Po przedstawieniu stanu faktycznego sprawy, przywołując treść art. 17 ust. 1 Uśr Kolegium określiło krąg osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego wyjaśniając jednocześnie problematykę pokrewieństwa i powinowactwa regulowaną przepisami Kriop oraz obowiązku alimentacyjnego obciążającego wstępnych, zstępnych i rodzeństwo. Uznając, że między I.B. i K.B. istnieje stosunek powinowactwa, a nie pokrewieństwa stwierdzono, że nie jest ona osobą uprawnioną do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego. Z rozstrzygnięciem tym nie zgodziła się I.B., wnosząc skargę do tut. Sądu uważając zaskarżoną decyzję za niesprawiedliwą. Wyjaśniła, że sprawuje opiekę nad matką współmałżonka od 25.8.2011 r., kiedy po udarze mózgu została wypisana ze szpitala. Przez okres trzech lat nie zwracała się o pomoc do opieki społecznej, mając nadzieję że będzie w stanie samodzielnie poradzić sobie z tą sytuacją, jednak okazała się ona dla niej bardzo trudna. Stwierdza, że traktuje K.B. jak własną matkę, a ona ją jak córkę. Dlatego nie zgadza się ze stanowiskiem organów orzekających w sprawie, że nie może być potraktowana jak jej córka i z tego względu nie posiada prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. W odpowiedzi na skargę SKO w [...] wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w skarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Kontrola sądowoadministracyjna prowadzona jest, pomijając wyjątki od tej reguły, wyłącznie z punktu widzenia zgodności z prawem (por. art. 1 § 2 ustawy z 25.07.2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych, Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), przy czym rozumie się, iż chodzi tu zarówno o przepisy prawa materialnego, jak i procesowego. W niniejszej sprawie skarga podlega rozpatrzeniu przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (ustawa z dn. 30.08.2002 r., Dz. U. z 2012 r., poz. 270, zwana dalej Ppsa). Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania; c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Zgodnie z art. 134 § 1 Ppsa sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, zaś w myśl art. 135 Ppsa sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Skarga nie jest zasadna. Przedmiotem kontroli Sądu poddana jest decyzja organu odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję odmawiającą skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Zasadniczą przyczyną, dla której organy obu instancji uznały, że prawa do takiego świadczenia skarżąca nie posiada, jest fakt, iż osoba, nad którą I.B. sprawuje opiekę jest jej teściową. Podstawy materialnoprawne przyznawania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego normuje ustawa o świadczeniach rodzinnych (Uśr). Zgodnie z art. 17 ust. 1 cyt. ustawy "Świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) innym osobom, na których, zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59, z późn. zm.), ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, 3) opiekunowi faktycznemu dziecka - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności". Z kolei art. 17 ust. 1a Uśr stanowi, że "Osobie innej niż spokrewniona w pierwszym stopniu, na której ciąży obowiązek alimentacyjny, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy nie ma osoby spokrewnionej w pierwszym stopniu albo gdy osoba ta nie jest w stanie sprawować opieki, o której mowa w ust. 1". Krąg osób uprawnionych z mocy Uśr jest zatem wyraźnie określony normatywnie, należą do nich wyłącznie osoby spokrewnione, względnie opiekun faktyczny dziecka albo osoby, na których zgodnie z przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (Kriop) ciąży obowiązek alimentacyjny (małżonkowie). W myśl art. 128 Kriop obowiązek alimentacyjny spoczywa na krewnych w linii prostej oraz na rodzeństwie, istnieje ponadto w oznaczonym stopniu między byłymi małżonkami (por. art. 130 Kriop). Trafnie organy przyjęły, że między skarżącą a jej teściową, wymagająca opieki, zachodzi stosunek powinowactwa, a nie pokrewieństwa. Subiektywne odczucia skarżącej, iż traktuje swą teściową jak matkę, a ona ją jak córkę nie niweczą ustaleń organów, ani oceny prawnej tej sytuacji faktycznej. Z tych względów nie naruszono prawa odmawiając skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego. Podkreślić należy, co zasadnie SKO w [...] uwypukliło, iż organy zobowiązane są działać na podstawie przepisów prawa (art. 6 K.p.a.), zaś kryteria, w tym także podmiotowe, odnośnie do przyznawania prawa do świadczeń rodzinnych (w tym świadczenia pielęgnacyjnego) skoro zostały ustalone ustawowo, to mają charakter bezwzględnie wiążący podmioty zobowiązane do stosowania przepisów prawa. Ustawą związany jest także Sąd. Skoro kontrola zaskarżonej decyzji nie ujawniła tego typu naruszeń, które uzasadniać miałyby jej wzruszenie, przeto skargę, jako niezasadną oddalono na podstawie art. 151 Ppsa.