II SA/Rz 8/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Piotr Godlewski po rozpoznaniu w dniu 21 marca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku H. R. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2013 r. Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania postanawia odmówić zwolnienia wnioskodawczyni od kosztów sądowych i ustanowienia dla niej radcy prawnego. H. R. w złożonym na urzędowym formularzu PPF wniosku o przyznanie prawa pomocy wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Wskazała, że jest osobą chorą i niepełnosprawną (trudności z poruszaniem się i wymową po częściowym paraliżu). Prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z córką i wnuczką. Jedyne źródło ich utrzymania stanowi pobierana przez nią renta w wysokości 1203 zł. Wykazany jako majątek dom o pow. 90 m² oraz nieruchomość rolna o pow. 1 ha stanowi współwłasność z rodzeństwem (po 1/3 części). Dom wymaga niezwłocznego remontu. Ponieważ w wyniku wstępnej analizy tych informacji uznano je za niewystarczające do rozpoznania wniosku (wynikało to przede wszystkim z braku dokładnych danych dot. sytuacji majątkowej i wysokości wydatków związanych z niezbędnym utrzymaniem i leczeniem), wezwano skarżącą do: a) wskazania średniej wysokości miesięcznych wydatków przeznaczanych przez siebie i osoby wspólnie gospodarujące na zakup żywności, opłaty związane z użytkowaniem domu (z jednoczesnym wyjaśnieniem, czy partycypują w nich pozostali współwłaściciele nieruchomości, w tym zamieszkujący pod tym samym adresem współskarżący W. P.), leczenie oraz ewentualnie inne cele stanowiące istotne obciążenie finansowe, b) wykazania posiadanych przez siebie i domowników pojazdów mechanicznych oraz średniej wysokości miesięcznych wydatków związanych z ich utrzymaniem i eksploatacją, c) wyjaśnienia, czy wykazana kwota pobieranej renty jest kwotą netto czy brutto, d) wskazania statusu zawodowego córki oraz wyjaśnienia, uzyskuje ona jakiekolwiek dochody, w tym związane z samotnym wychowywaniem dziecka, e) wyjaśnienia, czy korzysta ze wsparcia pomocy społecznej, f) wyjaśnienia, jakich niezbędnych potrzeb życiowych nie byłaby w stanie zaspokoić wobec konieczności jednorazowego opłacenia tytułem wpisu od skargi kwoty 100 zł., g) przedłożenia wyciągów z posiadanych przez siebie i osoby wspólnie gospodarujące rachunków bankowych za okres 3 miesięcy poprzedzających dzień doręczenia wezwania. Wezwanie zostało doręczone wnioskodawczyni 19 lutego 2014 r. Mimo zakreślonego w nim 7-dniowego terminu do jego wykonania (ostatni dzień terminu przypadał 26 lutego 2014 r.) oraz wskazanego rygoru rozpoznania wniosku wyłącznie w oparciu o informacje zawarte w aktach sprawy - formularzu PPF, pozostało bez odpowiedzi. W dniu 24 lutego 2014 r. H. R. tytułem wpisu od skargi wpłaciła kwotę 100 zł. Mając powyższe na uwadze stwierdzono, co następuje: Zgodnie z art. 245 § 1-3 i art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - określanej dalej jako P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym (zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie zastępcy prawnego) – gdy wykaże, że nie może ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, 2) w zakresie częściowym (zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienie zastępcy prawnego) – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zarówno więc w przypadku całkowitego jak i częściowego prawa pomocy, wykazanie warunkujących go przesłanek obciąża osobę wnioskującą, a kryterium ekonomiczne, bazujące na ocenie sytuacji materialnej jej i osób wspólnie gospodarujących (uzyskiwanych dochodach, ponoszonych wydatkach, posiadanych składnikach majątkowych i zasobach finansowych) jest jedynym, na podstawie którego ocenia się jej zdolność do poniesienia związanych ze sprawą kosztów; odzwierciedla to m.in. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 stycznia 2012 r. II FZ 825/11, zgodnie z którym wnioskodawca powinien wykazać, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że nie jest w stanie pokryć kosztów sądowych we własnym zakresie. H. R. z obowiązku tego nie wywiązała się. Wykazując we wniosku PPF uzyskiwane przez siebie dochody, które w odniesieniu do 3 osób rzeczywiście nie są wysokie, w żaden sposób nie odniosła się jednak do wysokości obciążających ją wydatków, w tym przede wszystkim objętych skierowanym do niej wezwaniem, a związanych z zakupem żywności, leczeniem, opłatami za tzw. media, utrzymaniem pojazdów mechanicznych (w przypadku ich posiadania). Nie bez znaczenia pozostawała też kwestia statusu zawodowego jej 27-letniej córki i ewentualnie uzyskiwanych przez nią dochodów oraz partycypowania w kosztach utrzymania domu przez pozostałych jego współwłaścicieli. Brak udzielenia przez skarżącą odpowiedzi na skierowane do niej wezwanie nie pozwala na rzetelną ocenę zasadności jej wniosku i świadczy o niespełnieniu któregokolwiek ze wskazanego powyżej ustawowego kryterium warunkującego przyznanie prawa pomocy, tj. że jej lub członkom rodziny zagraża uszczerbek w koniecznym utrzymaniu (dotyczy on braku możliwości zaspokojenia – w związku z wymogiem poniesienia pełnych kosztów postępowania - podstawowych potrzeb życiowych, a nie wszystkich normalnie ponoszonych wydatków), a tym bardziej, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (przeczy temu fakt opłacenia tytułem wpisu od skargi kwoty 100 zł.). Nieustosunkowanie się do wezwania podważa też wiarygodność informacji przedstawionych we wniosku PPF, wskazując pośrednio, że mogą one mieć charakter wybiórczy bądź niezupełny. Finansowanie prawa pomocy ze środków publicznych (Skarbu Państwa) powoduje, że okoliczności decydujące o jego przyznaniu nie mogą budzić wątpliwości, a jeżeli takie występują, nie mogą być interpretowanie na korzyść osoby składającej wniosek i podlegają wyjaśnieniu. Odmowa lub faktyczny brak udzielenia tych informacji powoduje, że strona musi się liczyć z niekorzystnym dla siebie załatwieniem wniosku; zgodnie z postanowieniem NSA z dnia 6 czerwca 2011 r. II FZ 227/11, niezastosowanie się do wezwania wystosowanego w oparciu o art. 255 P.p.s.a. wyklucza przyznanie prawa pomocy. Stosownie do powyższego, na podstawie art. 246 § 1 w związku z art. 245 § 2 i 3, art. 255 i art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.