II SA/Rz 8/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Piotr Godlewski po rozpoznaniu w dniu 21 marca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B. P. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2013 r. Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania postanawia odmówić przyznania wnioskodawcy prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych. B. P. w terminie do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 100 zł. od skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] października 2013 r. Nr [...], wnioskiem o przyznanie prawa pomocy złożonym na obowiązującym osoby fizyczne w postępowaniu sądowoadministracyjnym formularzu PPF zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych (jednocześnie dokonał wpłaty w/w kwoty). Wskazał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną, utrzymując się wyłącznie z pobieranej przez niego emerytury w wysokości 2158 zł. brutto (żona nie uzyskuje żadnych dochodów i pozostaje na jego całkowitym utrzymaniu). Z uwagi na stan zdrowia, znaczną część tych środków przeznaczają na leczenie. Posiadany majątek obejmuje dom o pow. 120 m² oraz nieruchomość rolną o pow. 2,53 ha. Ponieważ analiza tych informacji - z uwagi na opłacenie wpisu od skargi oraz brak danych co do wysokości niezbędnych wydatków związanych z bieżącym utrzymaniem i leczeniem - nie wykazała w sposób przekonujący zasadności wniosku, wezwano skarżącego do: a) wskazania średniej wysokości miesięcznych wydatków przeznaczanych przez siebie i żonę na zakup żywności, utrzymanie domu (z wyszczególnieniem opłat za energię elektr., gaz, wodę i kanalizację, telefon itp.), leczenie /zakup leków oraz ewentualnie inne cele stanowiące istotne obciążenie finansowe, b) wskazania kwoty netto pobieranej emerytury, c) wskazania sposobu wykorzystania posiadanej nieruchomości rolnej i uzyskiwanych z niej dochodów lub innych korzyści (z uwzględnieniem dopłat do produkcji rolnej), d) wykazania posiadanych pojazdów mechanicznych oraz średniej wysokości miesięcznych wydatków związanych z ich utrzymaniem i eksploatacją, e) wyjaśnienia, z jakich źródeł został przez niego opłacony wpis od skargi oraz sfinansowane sygnalizowane w skardze na decyzję SKO [...] z dnia [...] października 2013 r. Nr [...] (sprawa sygn. akt II SA/Rz 9/14) wydatki związane z regulacją granic posiadanych gruntów (ok. 10 tys. zł.), f) wyjaśnienia, czy korzysta ze wsparcia pomocy społecznej, g) przedłożenia wyciągów z posiadanych rachunków bankowych za okres 3 miesięcy poprzedzających dzień doręczenia wezwania. Wezwanie zostało doręczone wnioskodawcy 20 lutego 2014 r. Mimo zakreślonego w nim 7-dniowego terminu do jego wykonania oraz wskazanego rygoru rozpoznania wniosku wyłącznie w oparciu o informacje zawarte w aktach sprawy - formularzu PPF, pozostało ono bez odpowiedzi (ostatni dzień terminu przypadał 27 lutego 2014 r.). Mając powyższe na uwadze stwierdzono, co następuje: Zwolnienie od kosztów sądowych wchodzi w zakres częściowego prawa pomocy, którego przyznanie osobie fizycznej uzależnione jest od wykazania braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny – art. 245 § 3 w/z z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej P.p.s.a). Wykazanie tej przesłanki obciąża więc osobę wnioskującą, a kryterium ekonomiczne, bazujące na ocenie sytuacji materialnej (uzyskiwanych dochodach, ponoszonych wydatkach, posiadanych składnikach majątkowych i zasobach finansowych) jest jedynym, na podstawie którego ocenia się jej zdolność do poniesienia związanych ze sprawą kosztów; odzwierciedla to m.in. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 stycznia 2012 r. II FZ 825/11, zgodnie z którym wnioskodawca powinien wykazać, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że nie jest w stanie pokryć kosztów sądowych we własnym zakresie. B. P. z obowiązku tego się nie wywiązał. Wykazując uzyskiwane przez siebie dochody, obiektywnie nie należące do najniższych względem potrzeb 2 osób, w żaden sposób nie odniósł się do wysokości obciążających go wydatków, w tym przede wszystkim objętych skierowanym do niego wezwaniem, a związanych z zaspokajaniem niezbędnych potrzeb życiowych, tj. zakupem żywności, opłatami za tzw. media, leczeniem. Nie bez znaczenia pozostaje też okoliczność posiadania przez niego gospodarstwa rolnego, z którego dodatkowe dochody i pożytki w naturze z pewnością minimalizują chociażby wydatki na zakup żywności (fakt prowadzenia gospodarstwa znajduje potwierdzenie w treści skargi w toczącej się jednocześnie sprawie II SA/Rz 9/14, wg której posiadane przez niego działki są uprawiane, "pole jest zarejestrowane w Agencji Rolnej", a uzyskiwane plony stanowią utrzymanie dla jego rodziny). Niezależnie od tego należy również zauważyć, że skarżący w treści wniosku w żaden sposób nie uprawdopodobnił, że w związku z jednorazowym poniesieniem związanych ze sprawą kosztów sądowych, zagraża mu i żonie jakikolwiek uszczerbek, nie tylko w koniecznym utrzymaniu; wprost przeciwnie, opłacenie przez niego związanego z niniejszą skargą wpisu oraz poniesienie wskazanych w sprawie II SA/Rz 9/14 wydatków związanych z regulacją granic posiadanych gruntów w wysokości 10 tys. zł. dobitnie świadczy o możliwości poczynienia stosownych oszczędności i zdolności wygospodarowania środków finansowych na pokrycie kosztów sądowych bez narażania siebie i żony na jakąkolwiek niemożność zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. W kontekście powyższego, brak udzielenia przez skarżącego odpowiedzi na skierowane do niego wezwanie nie pozwala na wiarygodną ocenę jego wniosku i świadczy o niespełnieniu ustawowego kryterium warunkującego przyznanie prawa pomocy. Jego finansowanie ze środków publicznych (Skarbu Państwa) powoduje, że okoliczności decydujące o jego przyznaniu nie mogą budzić wątpliwości, a jeżeli takie występują, nie mogą być interpretowanie na korzyść osoby składającej wniosek i podlegają wyjaśnieniu. Odmowa lub faktyczny brak udzielenia tych informacji powoduje, że strona musi się liczyć z niekorzystnym dla siebie załatwieniem wniosku; zgodnie z postanowieniem NSA z dnia 6 czerwca 2011 r. II FZ 227/11, niezastosowanie się do wezwania wystosowanego w oparciu o art. 255 P.p.s.a. wyklucza przyznanie prawa pomocy. Ubocznie należy zwrócić uwagę wnioskodawcy, że przyznanie zwolnienia od kosztów sądowych nie działa wstecz (nie obejmuje więc kosztów opłaconych przez złożeniem wniosku), ponadto zgodnie z art. 200 P.p.s.a., w razie uwzględnienia wniesionej skargi przez Sąd I instancji, będzie mu przysługiwał od organu który wydał zaskarżony akt, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia swoich praw. Stosownie do powyższego, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3, art. 255 i art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.