II SA/Rz 800/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Paweł Zaborniak /spr./ Sędziowie WSA Elżbieta Mazur - Selwa AWSA Karina Gniewek - Berezowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 18 sierpnia 2021 r. sprawy ze skargi M. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2021 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania administracyjnego uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego brzegu z dnia [...] stycznia 2021 r. nr [...]. Przedmiotem skargi M.M. (dalej: "Skarżący") jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego (dalej: "SKO", "Kolegium") z dnia [...] marca 2021 r. nr [...] wydane w przedmiocie zawieszenia postępowania administracyjnego. Z akt administracyjnych wynika, że decyzją z dnia [...] grudnia 2020 r. nr [...] Wójt Gminy odmówił przyznania skarżącemu zasiłku celowego w formie jednego gorącego posiłku na miesiąc grudzień 2020 r. M.M. złożył odwołanie od tej decyzji. W toku prowadzonego postępowania Kolegium ustaliło, że w dniu [...] maja 2020 r. wydana została decyzja o ustaleniu M.M. prawa do renty na okres od [...] stycznia 2020 r. do [...] marca 2023 r. Wobec wniesienia przez skarżącego odwołania do Sądu Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w [...], decyzja ta jest nieprawomocna. W tej sytuacji SKO uznając, że zachodzi przesłanka z art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., postanowieniem z dnia [...] stycznia 2021 r. nr [...] zawiesiło postępowanie w sprawie odwołania M.M. od decyzji Wójta Gminy z dnia [...] grudnia 2020 r. do czasu zakończenia sprawy zawisłej przed Sadem Okręgowym w [...] dotyczącej odwołania od decyzji ZUS z dnia [...] maja 2020 r. (pkt I) oraz zobowiązało M.M. do niezwłocznego poinformowania Kolegium o wydaniu prawomocnego wyroku w ww. sprawie (pkt II). Kolegium stwierdziło, że rozstrzygnięcie sądu powszechnego będzie miało istotny wpływ na wynik sprawy, jako rozstrzygające o prawie do renty, która stanowi składnik dochodu. W obszernym wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy M.M. zwrócił się o uwzględnienie odwołania i uchylenie decyzji organu I instancji oraz orzeczenie zgodnie z jego wnioskiem z [...] listopada 2020 r. poprzez przyznanie zasiłku celowego. Wskazał, że został pozbawiony środków do życia. Postanowieniem z dnia [...] marca 2021 r. nr [...] SKO utrzymało w mocy własne postanowienie. Kolegium podtrzymało stanowisko, że rozstrzygnięcie merytoryczne sprawy przyznania pomocy społecznej uzależnione jest od ustalenia dochodu skarżącego, to zaś ustalenie możliwe jest dopiero po rozstrzygnięciu przez Sąd. Zasadnie zatem zastosowano z urzędu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a i zawieszono postępowanie. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem M.M. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę wnosząc o uchylenie "decyzji organu I i II instancji" oraz orzeczenie zgodnie z wnioskiem o przyznanie zasiłku celowego na zakup gorącego posiłku na miesiąc grudzień 2020 r w kwocie 520 zł. W obszernym uzasadnieniu przestawił swoją trudną sytuację finansową oraz okoliczności związane z ustaleniem przez ZUS renty i złożeniem przez niego odwołania od tej decyzji i zwrotem niesłusznie wypłaconego mu świadczenia rentowego. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie z przyczyn podanych w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga została uwzględniona z przyczyn, które należało dostrzec z urzędu. Sądowa kontrola administracji publicznej sprowadza się do ustalenia czy w określonym przypadku, jej organy dopuściły się kwalifikowanych naruszeń prawa. Ta kontrola jest wykonywana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej – art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r., poz. 137; zwana dalej P.u.s.a.), zaś zakres kontroli wyznacza przepis art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; zwana dalej P.p.s.a.). Sąd rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Powyższy przepis P.p.s.a. oznacza dla Sądu obowiązek zbadania, niezależnie od podnoszonych w skardze zarzutów, czy zaskarżony akt odpowiada prawu i uwzględnienie skargi, skutkujące w przypadku zaskarżenia decyzji - jej uchyleniem, jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo skutkujące stwierdzeniem nieważności tej decyzji, jeśli zachodzą przyczyny przewidziane w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach. Sąd uwzględnił skargę z przyczyn, które wziął pod uwagę z urzędu. Jednocześnie motywy skasowania postanowień SKO są tożsame z tymi, które stanowiły przyczynę uwzględnienia skargi przez tut. Sąd wyrokiem z dnia 3 sierpnia 2021 r. w sprawie o sygn. II SA/Rz 796/21, CBOSA, także dotyczącej skargi M.M. na postanowienie SKO o zawieszeniu postępowania odwoławczego. Zatem ujawnione w powyższym wyroku WSA przyczyny uchylenia postanowień SKO posłużą do wyargumentowania powodów uwzględnienia przez Sąd skargi w/w z urzędu. Zgodnie z art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. organ administracji publicznej zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. W orzecznictwie wskazuje się, że pod pojęciem "zagadnienia wstępnego" rozumie się sytuacje, w których wydanie orzeczenia merytorycznego w sprawie będącej przedmiotem postępowania przed właściwym organem, uwarunkowane jest uprzednim rozstrzygnięciem wstępnego zagadnienia prawnego. Oznacza to, że bez rozstrzygnięcia zagadnienia prejudycjalnego przez inny organ lub sąd wydanie decyzji w danej sprawie jest niemożliwe. Musi zatem istnieć związek przyczynowy pomiędzy rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, a zagadnieniem wstępnym. W przypadku braku takiego związku zawieszenie postępowania na tej podstawie nie jest dopuszczalne (zob. wyrok NSA z 19 lipca 2018 r., sygn. I OSK 541/18). Podkreśla się również, że dla oceny prawidłowego zastosowania art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. przesądzające znaczenie ma przepis prawa materialnego, który stanowi podstawę rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy. Przepis prawa materialnego zawiera hipotetyczny stan faktyczny, a w tym stanie faktycznym mogą być zawarte takie okoliczności faktyczne, których ustalenie należy do właściwości innego organu administracji publicznej lub sądu (tak NSA w wyroku z dnia 14 października 2020 r. sygn. II OSK 1493/20, CBOSA). Rozpoznawana sprawa dotyczy wniosku Skarżącego z [...] listopada 2020 r. o przyznanie zasiłku celowego w formie jednego posiłku dziennie na miesiąc grudzień 2020 r. w ramach rządowego "Posiłek w szkole i w domu". Wobec tego, dla oceny zasadności zawieszenia postępowania konieczne jest przytoczenie podstawy materialnoprawnej kierowanego do organu żądania, a następnie jej analiza w kontekście prawnym, jak i faktycznym sprawy. Materialnoprawną podstawę przyznania zasiłku celowego stanowi art. 39 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2020 r., poz. 1876, dalej: "u.p.s.") w brzmieniu: w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Przyznanie zasiłku celowego jest uzależnione od spełnienia kryterium dochodowego, o którym mowa w art. 8 ust. 1 u.p.s. Zgodnie z tym przepisem, prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, art. 41, art. 53a i art. 91, przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 701 zł, zwanej dalej "kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej". W realiach sprawy powstaje zatem pytanie czy odwołanie od decyzji ZUS przyznającej świadczenie rentowe i wstrzymanie wypłaty tego świadczenia stanowi podstawę do zawieszenia postępowania w sprawie o przyznanie zasiłku celowego. Z akt wynika, że Skarżący dwukrotnie zwrócił otrzymaną rentę na konto ZUS (vide : kopia pisma ZUS oddział w [...] z dnia [...] września 2020 r.). W związku z brakiem możliwości wypłaty świadczenia z przyczyn niezależnych od organu rentowego, na podstawie art. 134 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2020 r., poz. 53, dalej: "ustawa o emeryturach i rentach"), wypłata świadczenia została wstrzymana od dnia [...] września 2020 r. Ponadto organ rentowy wyjaśnił, że decyzja z dnia [...] maja 2020 r. nie jest prawomocna, gdyż Skarżący wniósł od niej odwołanie do Sądu Okręgowego w [...]. W ocenie Sądu sprawa zawisła przed Sądem Okręgowym w żadnym wypadku nie stanowi prejudykatu w sprawie o przyznanie zasiłku celowego. Zgodnie art. 134 ust. 1 pkt 5 ustawy o emeryturach i rentach, wypłatę świadczeń wstrzymuje się, jeżeli świadczenia nie mogą być doręczone z przyczyn niezależnych od organu rentowego. W sytuacji wstrzymania wypłaty świadczenia na podstawie art. 134 ust. 1 pkt 5 ustawy o emeryturach i rentach, prawo do niego nie wygasa i mimo jego niezrealizowania nadal przysługuje uprawnionemu do dnia śmierci. Brak wniosku emeryta czy rencisty o wypłatę wstrzymanego świadczenia nie oznacza jednak, że przepada emerytura lub renta. Niepobrane świadczenie nadal jest świadczeniem majątkowym uprawnionego. Jeżeli ubezpieczony odmówił dwukrotnie przyjęcia świadczenia emerytalnego, to wstrzymanie wypłaty świadczeń jest zgodne z art. 134 ust. 1 pkt 5 ustawy o emeryturach i rentach. Złożenie następnie wniosku o wznowienie wypłaty świadczenia powoduje, że świadczenie emerytalne może zostać wypłacone za okres nie dłuższy niż 3 lata poprzedzające bezpośrednio miesiąc, w którym taki wniosek złożono (zob. wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 6 lipca 2017 r. sygn. III AUa 49/17). Prowadzi to do wniosku, że orzeczenie sądu powszechnego nie stanowi zagadnienia wstępnego w sprawie o przyznanie zasiłku celowego, skoro okoliczności dotyczące wypłaty renty wynikają ze wskazanych przepisów oraz działań Skarżącego. Wniosek ten jest zasadny, bowiem udzielanie przez organy administracji publicznej świadczeń z pomocy społecznej oparte jest na zasadzie subsydiarności (zob. art. 2 ust. 1, art. 11 ust. 1 i art. 12 u.p.s.). Tym samym sporna kwestia (wysokość dochodu Skarżącego) powinna zostać oceniona przez Kolegium w postępowaniu odwoławczym. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 134 § 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), uchylił zaskarżone postanowienie SKO, jak również poprzedzające je postanowienie z [...] stycznia 2021 r.