II SA/Rz 801/13

z dnia 1 października 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie: Przewodniczący - Sędzia WSA Magdalena Józefczyk po rozpoznaniu w dniu 1 października 2014 r. w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku G.M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skarg G.M. i M.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [..] z dnia [..] czerwca 2013 r. nr [..] w przedmiocie ustalenia lokalizacji inwestycji celu publicznego - p o s t a n a w i a - odmówić przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. Postanowieniem z dnia 10 grudnia 2013 r., po rozpoznaniu wniosku z dnia 13 września 2013 r., odmówiono G.M. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym żądane przez nią zwolnienie od wpisu ponad kwotę 50 zł. Zażalenie wnioskodawczyni na to orzeczenie zostało oddalone postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 lutego 2014 r. sygn. II OZ 166/14. W dniu 4 sierpnia 2014 r. wpłynął do Sądu kolejny wniosek G.M. o częściowe zwolnienie jej od kosztów sądowych obejmujących należny w sprawie wpis – ponad kwotę dotychczas uiszczoną. Z przedstawionych we wniosku, jak też wcześniejszych pism procesowych, informacji wynika, że strona prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Jej jedynym źródłem utrzymania jest emerytura w kwocie 2.244,78 zł netto. Jest właścicielką domu o pow. 100 m2, oraz mieszkania o pow. 50 m2. Jest także właścicielką nieruchomości rolnej o pow. 1,58 ha. Ponosi wydatki na: podatki i opłaty, gaz, energię elektryczną, wodę i kanalizację, telefon, środki higieny osobistej, odzież, lekarstwa, wyżywienie i opłaty sądowe w niniejszym postępowaniu. Nie posiada oszczędności, w tym papierów dłużnych, jak też innych wartościowych przedmiotów. Postanowieniem z dnia 18 sierpnia 2014 r. referendarz sądowy odmówił przyznania stronie prawa pomocy w żądanym zakresie. Z zachowaniem ustawowego terminu G.M. wniosła sprzeciw, w którym rozszerzyła zakres żądania, domagając się także ustanowienia pełnomocnika. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 260 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.) dalej: "Ppsa", w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. G.M. w toku niniejszego postępowania wystąpiła z kolejnym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. W świetle dyspozycji art. 165 Ppsa determinuje to więc sposób jego rozpoznania, ponieważ zgodnie z powołanym przepisem, postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Ponadto, strona w sprzeciwie rozszerzyła zakres żądania, co w ocenie Sądu było dopuszczalne. Sam bowiem wniosek o przyznanie prawa pomocy został wniesiony na urzędowym formularzu, a wnioskodawczyni zmieniła jedynie zakres zgłoszonego żądania. W świetle art. 260 Ppsa, przedmiotem rozpoznania przez Sąd na skutek wniesienia sprzeciwu jest sprawa dotycząca prawa pomocy, a zakres żądania ma w tym przypadku charakter drugorzędny. Skarżąca ponownie ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym częściowe zwolnienie od wpisu od skargi – ponad kwotę dotychczas uiszczoną (co wynika z treści jej pism procesowych) oraz ustanowienie pełnomocnika. Stosownie więc do art. 246 § 1 pkt 2 Ppsa, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Mając przy tym na względzie przepis art. 165 Ppsa, strona powinna wykazać zmiany w swoim stanie majątkowym w stosunku do poprzednio ocenianego przez Sąd. Na obecnym etapie postępowania niedopuszczalne jest ponowne badanie okoliczności dotyczących okresu objętego postanowieniem z dnia 10 grudnia 2013 r., a jedynie okres od wskazanej daty. Z przedstawionych przez wnioskodawczynię okoliczności wynika, że jedyna zmiana, jaka nastąpiła w tym czasie w jej stanie majątkowym, związana jest z poniesieniem dodatkowej części wpisu od skargi. Aktualnie strona uiściła już łącznie kwotę 150 zł, a należy wpis to kwota 500 zł. Niemniej, jak wynika z dotychczasowej analizy jej stanu majątkowego, nawet po uregulowaniu wszystkich wskazanych przez nią należności bieżących i okresowych, dysponuje ona wolnymi środkami pieniężnymi, które może przeznaczyć na pokrycie kosztów sądowych związanych z jej udziałem w postępowaniu bez uszczerbku dla swojego utrzymania, w tym wynagrodzenia pełnomocnika, jeżeli uznaje jego udział w tym postępowaniu za niezbędny. Uiszczenie w toku postępowania na poczet wpisu kwoty 150 zł, mając na względzie chociażby odległą już datę wniesienia skargi (okres roku), powoduje że wydatek ten nie mógł zostać oceniony jako taki, którego poniesienie spowodowało w sytuacji majątkowej wnioskodawczyni zmiany, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 2 Ppsa. Instytucja prawa pomocy ma bowiem służyć osobom najuboższym, a nie stanowić sposobu ochrony własnych zasobów. Odstępstwo od zasady częściowego partycypowania w kosztach zainicjowanego przez daną stronę postępowania (art. 199 Ppsa) powinno znajdować należyte umotywowanie, ponieważ związane jest z przerzuceniem tych ciężarów na budżet państwa. Winno mieć miejsce tylko w przypadku, gdy dana osoba - wykorzystując własne zasoby i środki, nie jest w stanie poczynić odpowiednich oszczędności we własnym zakresie. Ponadto, uwzględnienie żądania strony i zmiana dotychczas wydanego w sprawie prawa pomocy postanowienia mogłaby mieć miejsce jedynie w przypadku, gdyby w sytuacji majątkowej strony od grudnia 2013 r. do dnia rozpoznania niniejszego wniosku zaszły takie zmiany, które obecnie można by zakwalifikować jako spełniające przesłanki z art. 246 § 1 pkt 2 Ppsa. Skoro zmiany takie nie zostały wykazane, co jest obowiązkiem wnioskodawczyni, uwzględnienie zgłoszonego żądania nie było możliwe. Z podanych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 165 Ppsa, orzeczono jak w sentencji postanowienia.