II SA/Rz 809/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Magdalena Józefczyk Sędziowie WSA Zbigniew Czarnik WSA Robert Sawuła /spr./ Protokolant st. sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólnoadministracyjnym na rozprawie w dniu 20 października 2010 r. sprawy ze skargi M. M. na decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej z dnia [...] lutego 2010 r. nr [...] znak sprawy [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby I. uchyla zaskarżoną decyzję personalną i poprzedzającą ją decyzję personalną Dyrektora Zakładu Karnego nr [...] z dnia [...] stycznia 2010 r. znak sprawy [...]; II. zasądza od Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej na rzecz skarżącego M. M. kwotę 257 zł /słownie: dwieście pięćdziesiąt siedem złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. II SA/Rz 809/10 Uzasadnienie Przedmiotem skargi M. M. jest decyzja personalna Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w Rz. Nr [...] z [...] lutego 2010 r. znak sprawy [...] w przedmiocie zwolnienia skarżącego ze Służby Więziennej. Decyzja ta zapadła w następującym stanie faktycznym: Dyrektor Zakładu Karnego w M. orzeczeniem z dnia [...] grudnia 2009 r., nr [...] uznał młodszego chorążego M. M., starszego strażnika działu ochrony Zakładu Karnego w M. za winnego zarzucanego mu czynu w postaci nielegalnego wejścia w posiadanie i ukrycia naboju typu "Chrabąszcz 50", nie powiadomienia swojego przełożonego o jego posiadaniu, przez co nie dopełnić miał obowiązków użytkownika uzbrojenia wynikających z § 13 ust. 2 pkt 3, 4, 7, zarządzenia Nr 12/2001 Dyrektora Generalnego Służby Więziennej z dnia 4 czerwca 2001 r. w sprawie gospodarowania uzbrojeniem w Służbie Więziennej, tj. naruszenia art. 125 ust. 2 i ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej (Dz. U. z 2002 r. Nr 207, poz. 1761 ze zm., określanej dalej jako uSW) i na podstawie art. 126 ust. 1 pkt 9 uSW wymierzył M. M. karę dyscyplinarną wydalenia ze służby. Zażalenie na to orzeczenie złożył M. M. Zarzucił, że nałożona na niego kara jest zbyt surowa i niesprawiedliwa. Dodatkowo zwrócił uwagę, że prowadzone przeciwko niemu postępowanie miało szereg uchybień i przeprowadzone było stronniczo, zaś zebrane dowody w sprawie interpretowane były na jego niekorzyść. Po rozpatrzeniu zażalenia Sąd Dyscyplinarny przy Okręgowym Inspektoracie Służby Więziennej w Rz. orzeczeniem z dnia [...] stycznia 2010 r., nr [...] utrzymał w mocy orzeczenie Dyrektora Zakładu Karnego w M. z dnia [...] grudnia 2009 r. Jako podstawę orzeczenia Sąd Dyscyplinarny wskazał art. 132 ust. 3 uSW oraz § 41, § 52 ust. 1 pkt 1 oraz art. 54 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 listopada 1996 r. w sprawie regulaminu dyscyplinarnego funkcjonariuszy Służby Więziennej (Dz. U. z 1996 r., Nr 135 poz. 634, ze zm., zwane dalej "Rozp. z 1996"). Skargę na to orzeczenie wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (WSA) w Rzeszowie M. M. Jeszcze przed zaskarżeniem orzeczenia Sądu Dyscyplinarnego Dyrektor Zakładu Karnego w M. decyzją z [...].01.2010 r. Nr [...] znak sprawy [....] orzekł o zwolnieniu z dniem 15.01.2010 r. M. M. ze Służby Więziennej z powodu wymierzenia mu kary dyscyplinarnej wydalenia ze służby. Jako podstawę prawną tej decyzji organ wskazał art. 104 k.p.a., art. 31 ust. 1 pkt 4 oraz art. 39 ust. 2 pkt 3 uSW, a także § 55 ust. 1 i 2, § 58 ust. 1 pkt 7 Rozp. z 1966. W uzasadnieniu przytoczono stan faktyczny sprawy eksponując zapadłe w postępowaniu dyscyplinarnym wobec M. M. orzeczenia dyscyplinarne. Przytoczono treść art. 39 ust. 2 pkt 3 uSW w aspekcie obligatoryjności zwolnienia funkcjonariusza ze Służby Więziennej w razie wymierzenia mu kary dyscyplinarnej wydalenia ze służby. Zgodnie z § 55 ust. 1 Rozp. z 1996 prawomocne orzeczenie o wymierzeniu kary dyscyplinarnej podlega niezwłocznemu wykonaniu, a wykonanie kary zarządza przełożony, którym jest dyrektor zakładu karnego. W tej sytuacji organ I instancji uznał za zasadne wydanie decyzji personalnej o wskazanej w niej treści. Odwołanie od powyższej decyzji (błędnie określone jako zażalenie) wniósł M. M., podnosząc że kara wydalenia ze służby jest zbyt surowa i niesprawiedliwa. Odwołanie zawiera przede wszystkim polemikę z ustaleniami przyjętymi w postępowaniu dyscyplinarnym, tak co do stanu faktycznego, jak i braku uwzględnieni ochrony prawnej z powodu członkostwa w związku zawodowym. Rozpoznając wniesione odwołanie Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w Rz. opisaną na wstępie decyzją uchylił decyzję organu I instancji i jednocześnie orzekł o zwolnieniu z dniem 28.02.2010 r. młodszego chorążego M. M. ze Służby Więziennej z powodu wymierzenia mu kary dyscyplinarnej wydalenia ze służby. W podstawie prawnej swej decyzji organ odwoławczy powołał się na dyspozycję art. 104, art. 138 § 1 "ust. 2" k.p.a., art. 31 ust. 4 uSW. W uzasadnieniu wskazano, że odwołanie zasługuje, ale wyłącznie na częściowe uwzględnienie. Organ wywiódł, iż orzeczenie w przedmiocie wymierzenia kary dyscyplinarnej wydalenia ze służby jest ostateczne i podlega wykonania, pomimo zaskarżenia tego orzeczenia do sądu administracyjnego. Natomiast zwolnienie ze służby jest wyłącznie konsekwencją wymierzonej uprzednio kary dyscyplinarnej. Reformację decyzji uzasadniano tym, że decyzja organu I instancji nie została zaopatrzona w rygor natychmiastowej wykonalności, strona otrzymała ją dopiero w dniu 18.01.2010 r., czyli de facto po dacie zwolnienia. Skargę na powyższą decyzję do WSA w Rzeszowie wniósł M. M. zarzucając jej naruszenie przepisów prawa materialnego: art. 32 ust. 1 pkt 1 ustawy z 23.05.1991 r. o związkach zawodowych (Dz. U. Nr 79 z 2001 r., poz. 854 ze zm., zwana dalej uZZ) w zw. z art. 14 ust. 2 uSW, naruszenie art. 39 ust. 2 pkt 3 i art. 132 ust. 2 i 3 uSW, § 3 ust. 1 Rozp. z 1996, a także naruszenie przepisów procesowych: art. 107 § 1 i § 3 k.p.a., art. 138 § 1 k.p.a., art. 7, 8, 11, 77, 80 k.p.a.. Skarżący wniósł o uchylenie obu zaskarżonych decyzji oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego według norm przepisanych. Jednocześnie skarżący wniósł o zawieszenie toczącego się postępowania do czasu zakończenia postępowania z jego skargi na orzeczenie Sądu Dyscyplinarnego przy Okręgowym Inspektoracie Służby Więziennej w Rz.. Wniosek powyższy WSA w Rzeszowie uwzględnił zawieszając postępowanie postanowieniem z 28.05.2010 r. II SA/Rz 326/10. Wyrokiem z 25.05.2010 r. II SA/Rz 147/10 WSA w Rzeszowie uchylił orzeczenie Sądu Dyscyplinarnego przy Okręgowym Inspektoracie Służby Więziennej w Rz. z [...].01.2010 r. nr [...] w przedmiocie kary dyscyplinarnej wydalenia ze służby M. M. Wyrok ten uprawomocnił się w dniu 17.07.2010 r. Postanowieniem z 31.08.2010 r. WSA w Rzeszowie podjął zawieszone postępowanie ze skargi M. M. na decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w Rz., sprawa prowadzona jest pod sygn. II SA/Rz 809/10. W swojej skardze M. M. zarzuca, że organ zwalniając go ze Służby Więziennej nie uwzględnił, że będąc członkiem związku zawodowego podlega ochronie prawnej polegającej na obowiązku uzyskania zgody związku zawodowego na decyzję o zwolnieniu ze służby, przed dniem jej podjęcia. Dalsza część skargi zawiera szereg zarzutów pod adresem orzeczeń dyscyplinarnych, jak i procedury poprzedzającej ich wydanie. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Zwalczając zarzut naruszenia art. 32 ust. 1 uZZ wskazano, iż skarżący jest zwykłym członkiem związku zawodowego, na szczególną ochronę prawną jego osoby nie wskazał Zarząd Terenowej Organizacji Związkowej Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego Funkcjonariuszy i Pracowników Więziennictwa w Zakładzie Karnym w M. Przywołując stanowisko prezentowane w judykaturze odnośnie kategorii pracowników będących jednocześnie członkami związku zawodowego, organ wykluczył, aby skarżący korzystał ze szczególnej ochrony prawnej w aspekcie członkostwa w związku zawodowym. Przywołano dyspozycję § 55 ust. 3 Rozp. z 1996 wywodząc, że istnieje fakultatywność wstrzymania wykonania kary dyscyplinarnej, przez organ, którego orzeczenie zaskarżono do sądu administracyjnego. Skoro nie wstrzymano wykonania takiej kary, to w ocenie organu odwoławczego istniały podstawy do podjęcia decyzji o wydaleniu ze służby, a zreformowanie decyzji organu I instancji uzasadnione było dostrzeżonymi uchybieniami wytkniętymi przez Biuro Kadr i Szkolenia Centralnego Zarządu Służby Więziennej w Warszawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył, co następuje: Kontrola sądowoadministracyjna prowadzona jest, pomijając wyjątki od tej reguły, wyłącznie z punktu widzenia zgodności z prawem (por. art. 1 § 2 ustawy z 25.07.2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych, Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), przy czym rozumie się, iż chodzi tu zarówno o przepisy prawa materialnego, jak i procesowego. W niniejszej sprawie skarga podlega rozpatrzeniu przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (ustawa z dn. 30.08.2002 r., Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm., zwana dalej Ppsa). Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie z art. 134 § 1 Ppsa sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, zaś w myśl art. 135 Ppsa sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Skarga jest uzasadniona, aczkolwiek wyłącznie z przyczyn, które Sąd nie będąc związany zarzutami skargi, uwzględnił z urzędu. Podstawą materialnoprawną decyzji organu I instancji o zwolnieniu skarżącego ze służby był art. 39 ust. 2 pkt 3 uSW, zgodnie z którym funkcjonariusza zwalnia się ze służby w przypadku wymierzenia kary dyscyplinarnej wydalenia ze służby. Podstawą faktyczną wydania decyzji o zwolnieniu skarżącego było orzeczenie z 18 grudnia 2009 r. Dyrektora Zakładu Karnego w M. wymierzające karę dyscyplinarną zwolnienia ze służby, które zostało utrzymane w mocy przez orzeczenie z 11 stycznia 2010 r. Sądu Dyscyplinarnego przy Okręgowym Inspektoracie Służby Więziennej w Rz. Rzecz jednak w tym, że to ostatnie orzeczenie zostało zaskarżone do WSA w Rzeszowie, który prawomocnym wyrokiem II SA/Rz 147/10 z 25 maja 2010 r. uchylił orzeczenie dyscyplinarne wydane w II instancji. Oznacza to, że decyzja Dyrektora Zakładu Karnego w M. i utrzymująca ją w mocy decyzja Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej oparte były na orzeczeniu sądu, które następnie zostało uchylone, co wypełnia przesłankę dającą podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a.). Dostrzeżona przesłanka wznowieniowa oznacza, ze doszło do naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia, to z kolei implikuje treść wyroku, sprowadzającą się do uchylenia zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b w zw. z art. 135 Ppsa). W odpowiedzi na skargę organ II instancji wypowiedział się w kwestii wstrzymania wykonania decyzji w przedmiocie zwolnienia funkcjonariusza ze służby powołując się na wykładnię § 55 ust. 1 Rozp. z 1996. Cyt. przepis zamieszczony został w rozdziale 6 cyt. rozporządzenia zatytułowanym "Wykonywanie kar dyscyplinarnych". Jego brzmienie było następujące: "1. Prawomocne orzeczenie o wymierzeniu kary dyscyplinarnej podlega niezwłocznemu wykonaniu. 2. Wykonanie kary dyscyplinarnej zarządza przełożony. 3. Przełożony może, przed upływem terminu do wniesienia skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego przez strony, wstrzymać, z urzędu lub na wniosek ukaranego, wykonanie kary dyscyplinarnej do czasu rozpoznania skargi przez Naczelny Sąd Administracyjny. 4. Przełożony mimo uprzedniego wstrzymania wykonania kary dyscyplinarnej zarządza jej wykonanie, jeżeli żadna ze stron nie wniesie skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego". Treść § 3 i 4 cyt. Rozp. z 1996 wskazuje, że prawodawca nie uwzględnił, że od 1 stycznia 2004 r. weszła w życie Ppsa, która to ustawa przewiduje, iż sądem administracyjnym I instancji jest WSA, nadto to ta ustawa w art. 61 normuje szczegółowo kwestię związaną ze suspensywnością skargi sądowoadministracyjnej. Warto zauważyć, że w art. 40 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) dokonano nowelizacji art. 132a uSW dotyczącego problematyki zaskarżalności orzeczenia dyscyplinarnego wydawanego w trybie uSW, poprzez zamianę słów "Naczelnego Sądu Administracyjnego" na "sądu administracyjnego", co wskazywało wyraźnie, iż w tekście uSW uwzględniono reformę sądownictwa administracyjnego. Treść § 3 i 4 Rozp. z 1996 wskazuje, że po wejściu w życie Ppsa nie uwzględniono w cyt. przepisach reformy sądownictwa administracyjnego. Pozostało jednak unormowanie o charakterze szczególnym ujęte w dyspozycji § 55 ust. 1, wedle którego prawomocne orzeczenie o wymierzeniu kary dyscyplinarnej podlega niezwłocznemu wykonaniu. A contrario, gdy orzeczenie dyscyplinarne jest nieprawomocne, to nie podlega wykonaniu. Nie rozstrzygając zagadnienia, czy cecha prawomocności utożsamiana musi być z sądową kontrolą orzeczenia i to sprawowaną przez sąd w rozumieniu art. 175 ust. 1 Konstytucji RP, nie zaś przez sąd dyscyplinarny, o jakim mowa w art. 131 uSW, Skład Orzekający WSA w Rzeszowie uznaje, że przepisy Rozp. z 1996 nie mogły mieć w kwestii wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji zastosowania, skoro kwestia ta została unormowana aktem rangi ustawy – Ppsa, zaś wyjątki od modelu unormowanej tam w art. 61 cyt. ustawy suspensywności skargi sądowoadministracyjnej, mogą mieć miejsce, ale wyłącznie w aktach rangi ustawowej. Na etapie wniesienia skargi skarżący nie wnosił o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Z punktu widzenia treści wyroku ta kwestia nie miała zatem przesądzającego znaczenia. Organy wyrzekające w sprawie zwolnienia funkcjonariusza musiały liczyć się z tym, że wskutek zaskarżenia orzeczenia dyscyplinarnego do sądu administracyjnego, orzeczenie to może zostać uchylone przez sąd, to z kolei pociągnie za sobą konieczność wzruszenia decyzji w przedmiocie zwolnienia ze służby. Wejście w życie nowej ustawy o Służbie Więziennej oraz wydanie pod jej rządami nowego orzeczenia dyscyplinarnego przez Dyrektora Okręgowej Służby Więziennej w Rz. z [...].09.2010 r. utrzymującego w mocy orzeczenie Dyrektora Zakładu Karnego w M. w przedmiocie wymierzenia kary dyscyplinarnej wydalenia ze służby skarżącego M. M., o czym poinformował pełnomocnik skarżącego podczas rozprawy sądowej, w ocenie Składu Orzekającego nie ma znaczenia dla treści wyroku i oceny legalności zaskarżonej decyzji. Sąd administracyjny dokonuje kontroli biorąc pod uwagę stan prawny i faktyczny istniejący w dacie podejmowania zaskarżonej decyzji. Z powyższych przyczyn orzeczono jak w sentencji wyroku. O kosztach orzeczono na zasadzie art. 200 Ppsa.