II SA/Rz 833/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Krystyna Józefczyk Sędziowie WSA Elżbieta Mazur - Selwa /spr./ WSA Paweł Zaborniak Protokolant st. sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 27 stycznia 2016 r. sprawy ze skargi J. B. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] w przedmiocie uznania za bezzasadne zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej - postanawia – umorzyć postępowanie. Ostateczną decyzją z dnia [...] kwietnia 2014 r., nr [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: organ odwoławczy lub organ II instancji), po rozpatrzeniu odwołania J. B. (dalej: Skarżącego) uchylił decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta (dalej: organ I instancji) z dnia [...] lutego 2014 r., nr [...] nakazującą Skarżącemu wykonać rozbiórkę budynku zlokalizowanego na działkach nr [...] obr [...] położonych przy ul. K. w oraz uporządkować teren po rozbiórce i jednocześnie w pkt 1 nakazał Skarżącemu wykonanie rozbiórki części budynku zlokalizowanej na działce nr [...] położonej przy ul. K. w , w punkcie 3 uporządkowanie terenu po rozbiórce zaznaczając, że roboty rozbiórkowe należy rozpocząć po 31 lipca 2014 r. i zakończyć do 31 grudnia 2014 r. Upomnieniem z dnia 7 stycznia 2015 r., doręczonym Skarżącemu w dniu 8 stycznia 2015 r. wezwano Skarżącego do wykonania decyzji, w terminie 7 dni od dnia otrzymania upomnienia. W dniu 23 lutego 2015 r. wystawiono w stosunku do Skarżącego tytuł wykonawczy. Postanowieniem z tego samego dnia, nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla miasta nałożył na Skarżącego grzywnę w celu przymuszenia. Postanowienie wraz z tytułem wykonawczym zostały Skarżącemu doręczone w dniu 26 lutego 2015 r. W dniu 5 marca 2015 r. (koperta w aktach dotyczących zażalenia na postanowienie w przedmiocie grzywny) Skarżący, na podstawie art. 33 § 1 pkt 1, 3, 4, 5 i 8 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2014 r., poz. 1619 ze zm.; dalej: ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji) wniósł następujące zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji: - nieistnienie obowiązku w zakresie uporządkowania terenu po rozbiórce z uwagi na brak określenia adresata obowiązku – art. 33 § 1 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, - niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym - art. 33 § 1 pkt 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przez nałożenie na niego obowiązków, które doprowadzą do powstania katastrofy budowlanej, - określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią decyzji z dnia 30 kwietnia 2014 r.- art. 33 § 1 pkt 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, - zastosowanie zbyt uciążliwego środka – art. 33 § 1 pkt 8 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Na podstawie powyższych zarzutów wniósł o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego, umorzenie postępowania na podstawie art. 57 § 1 pkt 5 i 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a także, jeżeli będzie to konieczne, wydanie postanowienia na podstawie art. 50 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w sprawie uchylenia podjętych czynności egzekucyjnych. Postanowieniem z dnia [...] marca 2015 r., nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla miasta , działając na podstawie art. 123 i 124 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.; dalej: K.p.a.) w zw. z art. 18, 33 i 34 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji uznał zarzuty za bezzasadne. Odnosząc się po kolei do podniesionych zarzutów wskazał, że w sentencji decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2014 r., w pkt II pp.3, w sposób niebudzący wątpliwości wskazano, że obowiązek uporządkowania terenu po rozbiórce spoczywa na obu adresatach decyzji. Z treści rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 6 lutego 2003 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy, na które powołuje się Skarżący wynikają jedynie warunki usytuowania stanowisk pracy i wykonywania robót budowlanych, jakie musi spełniać inwestor w sytuacji wykonywania robót w miejscach i odległościach w nim wskazanych od linii energetycznych, a nie, że prowadzenie takich robót było niemożliwe. W treści tytułu wykonawczego przez omyłkę wpisano termin rozpoczęcia robót rozbiórkowych "po 1 lipca 2014 r." zamiast po 31 lipca 2014 r., co, jak podkreślił organ, pozostaje bez wpływu na treść rozstrzygnięcia, ponieważ Skarżący i tak tego obowiązku nie wykonał, a poza tym niedopuszczalne jest prostowanie tytułów wykonawczych w trybie art. 113 § 1 K.p.a. Wreszcie stwierdził, że nałożona na Skarżącego grzywna jest najmniej uciążliwym środkiem. Wykonanie zastępcze może być orzeczone dopiero, gdy pomimo wymierzenia grzywny, zobowiązany nie wykona obowiązku. Postanowieniem z dnia [...] maja 2015 r., nr [...]Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy. Organ odwoławczy podzielił w całości ustalenia jak i wyciągnięte na ich podstawie wnioski organu I instancji. W aktach administracyjnych znajduje się również postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w z dnia [...] maja 2015 r., nr [...] uchylające postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta z dnia [...] lutego 2015 r., nr [...] nałożeniu na Skarżącego grzywny w celu przymuszenia. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla miasta jako organ egzekucyjny uchybił wymogom dotyczącym tytułu wykonawczego, określonym w art. 27 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Tytuł wykonawczy nie zawiera bowiem wszystkich koniecznych elementów. Organ egzekucyjny pominął w całości część D nie wypełniając go w polach dotyczących klauzuli o skierowaniu tytułu wykonawczego do egzekucji – art. 27 § 1 pkt 10 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla miasta , nakładając na zobowiązanego grzywnę w celu przymuszenia, działa zarówno jako organ egzekucyjny jak i wierzyciel i do jego obowiązków należy wypełnienie Tytułu wykonawczego w częściach ABCD. Brak któregokolwiek z tych elementów powoduje niedopuszczalność egzekucji w postępowaniu administracyjnym, w związku z czym tytuł wykonawczy nieodpowiadający tym wymogom nie mógł być podstawą wszczęcia egzekucji i nałożenia na zobowiązanego grzywny. Kolejnym postanowieniem z dnia [...] czerwca 2015 r., nr [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w uchylił postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta z dnia [...] kwietnia 2015 r., nr [...] odmawiające z kolei umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] lutego 2015 r., nr [...] i umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie wskazanego tytułu. W uzasadnieniu organ wskazał, że tytuł wykonawczy z dnia [...] lutego 2015 r., nr [...] powołany w sentencji zaskarżonego postanowienia nie może być podstawą wszczęcia egzekucji, ponieważ z uwagi na jego wadliwość został wyeliminowany z obrotu prawnego, postanowieniem ego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2015 r., [...]. Postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego nie zostało poddane kontroli sądowoadministracyjnej. W dniu 12 czerwca 2015 r. do tutejszego Sądu wpłynęła skarga J. B. Przedmiotem skargi jest postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w z dnia [...] maja 2015 r., nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta z dnia [...] marca 2015 r., nr [...] uznające za bezzasadne zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] lutego 2015 r., nr [...]. Skarżący zarzucił w niej naruszenie art. 124 §2 K.p.a. w zw. z art. 107 § 3 K.p.a. zastosowanym na podstawie art. 126 K.p.a., przez nie odniesienie się do wszystkich zarzutów zgłoszonych do prowadzonego postępowania. Jednocześnie wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz postanowienia je poprzedzającego oraz zasądzenie kosztów postępowania, a także zawieszenie postępowania do czasu prawomocnego zakończenia postępowania w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji ego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2014 r. W uzasadnieniu skargi, podobnie jak w postępowaniu egzekucyjnym, wskazał, że organy świadomie przyzwalają, a wręcz przymuszają do wykonania prac budowlanych w bezpośrednim kontakcie z nieprawidłowo biegnącą linią energetyczną, godząc się tym samym na sytuację sprowadzenia zagrożenia dla życia i zdrowia osób dokonujących rozbiórki i przebywających w pobliżu. Podkreślił, że zaskarżonej decyzji nie wykonał, ponieważ rażąco narusza prawo, a jej wykonanie naraziłoby go na odpowiedzialność karną. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty jak w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w zważył, co następuje: Skarga jest bezprzedmiotowa. Otóż bezspornie postępowanie egzekucyjne wszczęte na podstawie tytułu wykonawczego Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2015 r., nr [...] zostało ostatecznym postanowieniem ego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w z dnia [...] czerwca 2015 r., nr [...] umorzone. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest wydane w toku opisanego wyżej postępowania egzekucyjnego postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w z dnia[...] maja 2015 r., [...] utrzymujące w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miast z dnia [...] marca 2015 r., [...] w przedmiocie uznania za bezzasadne zarzutów skarżącego w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie opisanego wyżej tytułu wykonawczego Powiatowego Inspektora nadzoru Budowlanego dla Miasta z dnia [...] lutego 2015 r. Egzekucja administracyjna może być prowadzona wyłącznie w ramach postępowania egzekucyjnego. Trwanie postępowania egzekucyjnego nie jest kwestią odrębną i pozostającą bez wpływu na egzekucję administracyjną, prowadzoną w ramach tego postępowania, wobec której zobowiązany kieruje zarzuty, o których mowa w art. 33 u.p.e.a. Zarzuty te stanowią podstawowy środek ochrony zobowiązanego przed niezasadnym bądź niezgodnym z prawem wszczęciem i prowadzeniem egzekucji w ramach danego postępowania egzekucyjnego. Zgłaszane są one organowi egzekucyjnemu i do tego organu należy rozstrzygnięcie o zasadności bądź bezzasadności czy też niedopuszczalności zarzutów. Postępowanie polegające na rozpatrzeniu zarzutów i zajęciu stanowiska co do ich zasadności ma prowadzić do merytorycznego załatwienia zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Skoro postępowanie egzekucyjne, w którego ramach prowadzona jest dana egzekucja, wszczęta na podstawie danego tytułu wykonawczego, zostało umorzone, to postępowanie w przedmiocie zarzutów na ową egzekucję staje się bezprzedmiotowe. Znika bowiem przyczyna, dla której organ egzekucyjny byłby zobowiązany do zbadania, czy prowadzona egzekucja jest niezasadna ze względu na trafność zarzutów podniesionych przez zobowiązanego w oparciu o art. 33 pkt 1-10 u.p.e.a. Wraz z umorzeniem postępowania egzekucyjnego automatycznie i jednocześnie zostaje umorzona egzekucja prowadzona w ramach tego postępowania, rozpoznanie zatem ww. zarzutów wniesionych przez zobowiązanego, a zmierzających do umorzenia postępowania egzekucyjnego lub zastosowania mniej uciążliwego środka (art. 34 § 4 u.p.e.a.), staje się bezprzedmiotowe i organ administracyjny może umorzyć postępowanie w sprawie tych zarzutów, sięgając po normą zwartą w art. 105 § 1 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. Dalszym skutkiem umorzenia postępowania egzekucyjnego jest umorzenie postępowania w sprawie zarzutów wniesionych przez zobowiązanego na podstawie art. 33 § 1 u.p.e.a., zmierzających do umorzenia postępowania egzekucyjnego lub zastosowania mniej uciążliwego środka. Postępowanie w sprawie takich zarzutów staje się bezprzedmiotowe i powinno być umorzone na podstawie art. 105 § 1 K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. (wyrok NSA z dnia 28 maja 2014 r., II FSK 1607/12, POP 2014, nr 5, poz. 488). W niniejszej sprawie umorzenie postępowania nastąpiło po ostatecznym rozstrzygnięciu zaskarżonym postanowieniem kwestii zarzutów zobowiązanego. Umorzenie postępowania egzekucyjnego nastąpiło w toku postępowania sądowoadministracyjnego, po wniesieniu skargi (umorzenie postępowania egzekucyjnego – postanowienie ego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w z dnia [...] czerwca 2015 r., wniesienie skargi – koperta – 12.06.2015 r.). Zgodnie z art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. sąd umarza postępowanie, gdy z innych przyczyn niż wymienione w pkt 1 i 2 powołanego przepisu stało się ono bezprzedmiotowe. Zwrot normatywny: "stało się bezprzedmiotowe" oznacza, że chodzi o przyczynę, która zaistniała dopiero w toku postępowania sądowego po wniesieniu skargi. Innymi słowy postępowanie przed sądem staje się bezprzedmiotowe, jeżeli w jego trakcie wystąpiły zdarzenia, w następstwie których przestaje istnieć sprawa sądowoadministracyjna. W powołanym przepisie ustawy chodzi zatem o przeszkodę mającą charakter trwały, uniemożliwiającą prowadzenie dalszego postępowania w sprawie. W literaturze i w orzecznictwie prezentowany jest pogląd, zgodnie z którym bezprzedmiotowość postępowania zachodzi m.in. wówczas, gdy zaskarżone rozstrzygnięcie zostało pozbawione bytu prawnego w nadzwyczajnym postępowaniu administracyjnym (stwierdzenie nieważności) lub w wyniku wykonania przez organ wyższego stopnia uprawnień autokontrolnych przewidzianych w art. 54 § 3 p.p.s.a. (por. R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, C.H. BECK Warszawa 2013 r. s. 615; por. też postanowienie NSA z dnia 14 lutego 2014 r., sygn. II GSK 177/14, LEX nr 1450679) – tak słusznie NSA w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 lipca 2014 e., sygn. akt II OSK 378/13. Sytuacja taka ma miejsce w niniejszej sprawie. Rozstrzyganie merytoryczne przez Sąd w przedmiocie zarzutów po ostatecznym umorzeniu postępowania egzekucyjnego jest niemożliwe. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 orzekł jak w sentencji.