II SA/Rz 837/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie: Przewodniczący – Sędzia WSA Magdalena Józefczyk po rozpoznaniu w dniu 18 września 2019 r. w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skarg [...] na uchwałę Rady Miejskiej w [...] z dnia [...]maja 2019 r. nr [...] w przedmiocie rozpatrzenia protestu wyborczego dotyczącego wyborów Rady Sołeckiej w sołectwie [...] - p o s t a n a w i a - odrzucić skargi W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, skarżący jako przedmiot zaskarżenia wskazali uchwałę Rady Miejskiej w [...] z dnia [...] maja 2019 r. nr [...] w przedmiocie rozpatrzenia protestu wyborczego dotyczącego wyborów Rady Sołeckiej w sołectwie [...]. Wskazaną uchwała organ stwierdził nieważność wyborów ww. Rady Sołeckiej, przeprowadzonych w dniu 24 kwietnia 2019 r. Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej uchwały. W odpowiedzi na skargę Rada Miejska w [...] wniosła o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej uchwale. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania sprawy Sąd w pierwszej kolejności obowiązany jest ocenić dopuszczalność skargi. Zgodnie bowiem z art. 58 § 1 pkt 1 i 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm.) – dalej: "Ppsa", jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego albo skarga jest niedopuszczalna z innych przyczyn, wówczas podlega ona odrzuceniu. Jej rozpoznanie rodziłoby bowiem nieważność postępowania (art. 183 § 2 pkt 1 Ppsa). W myśl art. 184 Konstytucji RP, Naczelny Sąd Administracyjny oraz inne sądy administracyjne sprawują, w zakresie określonym w ustawie, kontrolę działalności administracji publicznej. Oznacza to, że kognicja sądów administracyjnych została wyznaczona przepisami ustaw i aby sąd mógł rozpoznać merytorycznie skargę na zaskarżony akt (lub bezczynność), akt ten musi posiadać określone cechy, pozwalające na zakwalifikowanie go do katalogu aktów podlegających zaskarżeniu do sądu administracyjnego. W obowiązującym systemie prawa istnieje bowiem domniemanie właściwości sądów powszechnych (art. 177 Konstytucji RP). Stosownie do treści art. 3 § 2 Ppsa, kontrola działalności administracji publicznej sprawowana przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty w nim określone. Kontrola ta obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 2 pkt 1 Ppsa) oraz na akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w Kpa oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw (art. 3 § 2 pkt 4 Ppsa). Przedmiotem zaskarżenia można również uczynić akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej (art. 3 § 2 pkt 5 Ppsa) oraz akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej (art. 3 § 2 pkt 6 Ppsa). Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy Sąd stwierdza, że określony przez skarżących przedmiot zaskarżenia nie podlega kognicji sądu administracyjnego. Zgodnie z art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r. poz. 506 z późn. zm.) – dalej: "u.s.g.", mieszkańcy gminy podejmują rozstrzygnięcia w głosowaniu powszechnym (poprzez wybory i referendum) lub za pośrednictwem organów gminy. Stosownie zaś do art. 11a ust. 1 pkt 1 i 2 u.s.g., organami gminy są: rada gminy i wójt (burmistrz, prezydent miasta). Wymaga wskazania, że gmina może na swoim terytorium tworzyć tzw. jednostki pomocnicze. Zgodnie z art. 35 ust. 1 u.s.g., organizację i zakres działania jednostki pomocniczej określa rada gminy odrębnym statutem, po przeprowadzeniu konsultacji z mieszkańcami. Organem uchwałodawczym w sołectwie, będącym jednostką pomocniczą gminy, jest zebrane wiejskie, a organem wykonawczym – sołtys, którego działalność wspomaga rada sołecka (art. 36 ust. 1 u.s.g.). W myśl art. 36 ust. 2 u.s.g., sołtys oraz członkowie rady sołeckiej wybierani są w głosowaniu tajnym, bezpośrednim, spośród nieograniczonej liczby kandydatów, przez stałych mieszkańców sołectwa uprawnionych do głosowania. Jak wynika z treści skargi odpowiedzi na skargę oraz nadesłanych akt sprawy, w dniu 24 kwietnia 2019 r. w sołectwie [...] odbyło się zebranie wiejskie, podczas którego dokonano wyboru Rady Sołeckiej. Stosownie do § 39 ust. 1 Statutu sołectwa [...], przyjętego uchwałą Rady Miejskiej w [...] z dnia [...] kwietnia 2000 r. nr [...], wybór Rady Sołeckiej następuje na Zebraniu Wiejskim, zwołanym przez Zarząd Miejski, w terminie 1 miesiąca od dnia przeprowadzenia wyborów na Sołtysa. Stosownie zaś do § 50 ust. 1 Statutu, nadzór nad działalnością Sołectwa sprawuje Rada Miejska, a w zakresie spraw finansowych – Skarbnik Gminy. W świetle powyższego zaskarżona uchwała Rady Miejskiej w [...] nie mogła zostać uznana za decyzję administracyjną, postanowienie, względnie akt lub czynność, podlegające z mocy art. 3 § 2 pkt 1, 2 i 4 Ppsa kognicji sądu administracyjnego. Rozpatrzenie protestu przeciwko ważności wyborów w sołectwie nie stanowi bowiem sprawy z zakresu administracji publicznej w rozumieniu art. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r. poz. 2096 z późn. zm.) – dalej: "Kpa". Nie jest załatwieniem indywidualnej sprawy rozstrzyganej w drodze decyzji administracyjnej albo załatwianej milcząco. Nie jest również aktem lub czynnością podjętą z zakresu administracji publicznej, dotyczącą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Protest wyborczy jest skargą przeciwko ważności wyborów, ważności wyborów w okręgu lub przeciwko wyborowi określonej osoby i co do zasady może być wniesiony wyłącznie z powodów wskazanych w Kodeksie wyborczym. Wprawdzie wybory do jednostek pomocniczych gminy nie są normowane we wskazanej regulacji, jednakże nie jest to przesłanka do uznania, że stanowią one, względnie sam fakt złożenia protestu wyborczego, sprawę z zakresu administracji publicznej. Z tych przyczyn nie sposób również uznać zaskarżonej uchwały za akt organu jednostki samorządu terytorialnego, podjęty w sprawie z zakresu administracji publicznej (art. 3 § 2 pkt 6 Ppsa). Nie wymaga przy tym szerszego wyjaśnienia, że rozstrzygnięcie w sprawie protestu wyborczego do jednostki pomocniczej gminy nie jest także aktem prawa miejscowego (art. 3 § 2 pkt 5 Ppsa). Wskazać należy, że właściwość rzeczowa sądów administracyjnych nie zamyka się jedynie w katalogu zawartym w art. 3 § 2 Ppsa, gdyż zgodnie z art. 3 § 3 Ppsa, sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach. Zgodnie z art. 101 ust. 1 u.s.g., każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem, podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego. Skoro jednak zaskarżona uchwała Rady Miejskiej[...], co wykazano wyżej, nie została podjęta w sprawie z zakresu administracji publicznej, to nie podlega kognicji sądu administracyjnego. Brak jest natomiast innych przepisów szczególnych, które przewidywałyby możliwość objęcia skargą sądowoadministracyjną rozstrzygnięcia organu gminy wydanego po rozparzeniu protestu wyborczego złożonego w odniesieniu do wyborów przeprowadzanych w jednostkach pomocniczych gminy. Wobec powyższego, Sąd działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 Ppsa, orzekł, jak w sentencji postanowienia.