II SA/Rz 847/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Krystyna Józefczyk /spr./ Sędziowie WSA Ewa Partyka WSA Paweł Zaborniak Protokolant st. sekr. sąd. Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 14 listopada 2013 r. sprawy ze skargi R. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do pomocy finansowej stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Wójta Gminy [...] z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...]. Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w M. działając z upoważnienia Wójta Gminy M. decyzją z dnia [...] kwietnia 2013 r., znak: [...] odmówił R.B. sprawującej opiekę nad niepełnosprawnym mężem J.B. prawa do pomocy finansowej w wysokości 200 zł miesięcznie w okresie od kwietnia do czerwca 2013 r., realizowanej w ramach rządowego programu wspierania osób pobierających świadczenia pielęgnacyjne. W uzasadnieniu Wójt Gminy M. wskazał, że pismem z dnia [...] kwietnia 2013 r. znak [...] wszczął postępowanie w sprawie ustalenia prawa do pomocy finansowej realizowanej w ramach rządowego programu wspierania osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze zmianą ustawy o świadczeniach rodzinnych. W wyniku przeprowadzonego postępowania ustalono, że nie można ustalić daty powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, tj. J.B., urodzonego [...] września 1930 r., co ze względu na brzmienie art. 17 ust. 1 b ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity Dz. U z 2006 roku Nr 139.poz. 992 ze zmianami), zwanej dalej "ustawą" uniemożliwia przyznanie R.B. prawa do pomocy finansowej. R.B. złożyła od tej decyzji odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, w którym podniosła, że decyzja jest krzywdząca. Podała, że nie zwracała się do GOPS w M. z takim wnioskiem, a prawa do pomocy finansowej odmówiono jej z urzędu. W uzasadnieniu podała, że 520 zł przyznało jej Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją [...] z dnia [...] grudnia 2012 r. Pismem z dnia [...] czerwca 2013 roku R.B. zwróciła się do SKO z prośbą o przywrócenie zasiłku w wysokości 520 zł, który w wyniku nowelizacji ustawy o świadczeniach rodzinnych został jej odebrany, powołując się na swoją trudną sytuację finansową. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, zwane dalej SKO lub Kolegium decyzją z dnia [...] czerwca 2013 r., nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku - Kodeks postępowania administracyjnego /tekst jednolity Dz. U. z 2013 roku, poz. 267 ze zmianami/, zwanej dalej k.p.a. w związku z 17 ust 1, 1a ustawy utrzymał w mocy decyzję Wójta Gminy M. z dnia [...] kwietnia 2013 r. znak: [...] W uzasadnieniu wskazało Zgodnie z art. 17 ust. 1 i 1b ustawy świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: matce albo ojcu, innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59, z późn. zm.) ciąży obowiązek alimentacyjny, opiekunowi faktycznemu dziecka - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo osobą legitymującą si orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Zgodnie z art. 17 ust. 1a ustawy osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki: rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Zgodnie z art. 17 ust. 1 b ustawy świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia. Podstawą odmowy przyznania pomocy finansowej w wysokości 200 zł miesięcznie w okresie od kwietnia do czerwca 2013 r. realizowanej w ramach rządowego programu wspierania osób pobierających świadczenia pielęgnacyjne z tytułu opieki nad mężem J.B. - zgodnie z art. 17 ust 1b ustawy była okoliczność daty powstania niepełnosprawności. Z zalegającego w aktach sprawy Orzeczenia o Niepełnosprawności Powiatowego Zespołu Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w M. z dnia [...] października 2012 r. wynika bowiem, że "daty powstania niepełnosprawności nie da się ustalić". Natomiast orzeczony znaczny stopień niepełnosprawności datuje się od [...] września 2012 roku do [...] października 2014 r. Z powyższego wynika, iż nie spełnia odwołująca się warunku wynikającego z zapisu art. 17 ust. 1b ustawy, a mianowicie - powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki w okresie do 18 lub 25 roku życia. Okoliczności podnoszone w odwołaniu nie mogą być uwzględnione z uwagi na fakt, że odwołująca się nie spełnia wymogów ustawowych. Kolegium podało, że w sprawie przywrócenia świadczenia pielęgnacyjnego również ten rodzaj świadczenia uzależniony jest od ustalenia terminu niepełnosprawności. Organ pouczył odwołującą się, że osobom sprawującym opiekę nad niepełnosprawnymi członkami rodziny przysługuje specjalny zasiłek opiekuńczy, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Zasiłek ten uzależniony jest także od dochodu rodziny. Z wnioskiem (wraz z kompletem wymaganych dokumentów) o przyznanie tego typu świadczenia możne zwrócić się do Wójta Gminy w M. W skardze na wskazaną wyżej decyzję R.B. wskazał, ze zaskarżona decyzja jest dla niej krzywdząca. Jej sytuacja życiowa jest krytyczna: ma 58 lat i zrezygnowała z pracy w związku z koniecznością sprawowania opieki nad przewlekle chorym, niepełnosprawnym w stopniu znacznym, mężem. "Utraciła" świadczenie opiekuńcze w kwocie 520 zł przyznane jej decyzją SKO z dnia [...] grudnia 2012r., nr [...], co wpłynęło negatywnie na jej sytuację życiową, a nie podsiada żadnego innego dochodu. Doliczenie do dochodu rodziny, zgodnie ustawą w jej nowym brzmieniu emerytury męża powoduje, że przekroczony został próg dochodowy pozwalający na przyznanie zasiłku opiekuńczego, jednak wysokość wydatków związanych z chorobą męża, nie mówiąc już o utrzymaniu opiekuna przekracza niejednokrotnie wysokość emerytury. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie z przyczyn podniesionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje; Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd administracyjny w zakresie swej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i procesowym w zakresie określonym przez przepis art. 145 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną – art. 134 p.p.s.a. Ustalenia stanu faktycznego są bezsporne i nadają się do wyrokowania. Skarżąca R.B. miała przyznane świadczenie pielęgnacyjne w związku z koniecznością zapewnienia opieki niepełnosprawnemu w stopniu znacznym mężowi J.B. na okres od 13 września 2012 r. do 31 października 2014 r. Ustawą z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych ustaw (Dz.U. z 2012 r., poz. 1548) zmianie uległy przepisy dotyczące przyznawania m.in. świadczenia pielęgnacyjnego od dnia 1 lipca 2013 r. Z przepisu art. 11 ust. 1 cyt. ustawy wynika, że osoby uprawnione do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie przepisów dotychczasowych zachowują prawa do tego świadczenia w dotychczasowej wysokości do dnia 30 czerwca 2013 r., jeżeli spełniają warunki określone w przepisach dotychczasowych. Wobec tego zgodnie z treścią tego przepisu R.B. zachowała prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na zasadach dotychczasowych do 30 czerwca 2013 r. Jak ustalono na podstawie akt administracyjnych Wójt Gminy M. z urzędu wszczął postępowanie w sprawie ustalenia dla R.B. prawa do pomocy finansowej realizowanej w ramach rządowego programu wspierania uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 marca 2013 r. w sprawie rządowego programu wspierania osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego (Dz.U. z 2013 r., poz. 413). Rozporządzenie to wydane zostało z upoważnienia ustawowego z art. 24 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej i określa warunki, jakie powinny być spełnione aby można było przyznać taką pomoc. Przepis § 2 ust. 1 cyt. rozporządzenia określa warunki jakie powinny być spełnione aby przyznać tą formę pomocy. A więc jedyną przesłanką jest "ustalone prawo do świadczenia pielęgnacyjnego za miesiąc kwiecień, maj, czerwiec, lipiec, sierpień, wrzesień, październik, listopad i grudzień 2013 r. Nie budzi wątpliwości, że R.B. miała ustalone prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie art. 11 ust. 1 ustawy zmieniającej, wobec tego odmowa przyznania jej tej formy pomocy wydana została z rażącym naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Rażące naruszenie prawa to oczywiste naruszenie jednoznacznego przepisu prawa, które równocześnie narusza zasadę praworządnego działania organów administracji publicznej. Nie chodzi o spór o wykładnię prawa lecz działanie organów wbrew przepisom prawa. Innymi słowy o rażącym naruszeniu prawa można mówić wyłącznie w sytuacji gdy proste zastosowanie treści decyzji z treścią przepisu prowadzi do wniosku, że pozostają one ze sobą w sprzeczności (patrz: wyrok NSA z dnia 17 kwietnia 1996 r., III SA 565/95). Taką oceną przeprowadza Sąd przed przystąpieniem do badania merytorycznego rozstrzygnięcia objętego skargą. Z tych względów na zasadzie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. orzeczono jak w sentencji.