II SA/Rz 851/16
WyrokWSA w Rzeszowie2017-03-01
Skład orzekający: Paweł Zaborniak, Joanna Zdrzałka, Maciej Kobak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy nieruchomość wywłaszczona pod budowę parkingu z łącznikiem komunikacyjnym, na której ostatecznie wybudowano boksy garażowe i plac manewrowy, może zostać zwrócona byłemu właścicielowi na podstawie art. 136 i 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami, jeśli cel wywłaszczenia został zrealizowany przed złożeniem wniosku o zwrot?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że organy prawidłowo odmówiły zwrotu części wywłaszczonej nieruchomości. Wybudowanie na niej boksów garażowych wraz z placem manewrowym stanowiło modyfikację, a nie zmianę celu wywłaszczenia, jakim była budowa infrastruktury osiedla mieszkaniowego. Ponieważ cel wywłaszczenia został zrealizowany przed złożeniem wniosku o zwrot, nieruchomość nie mogła być uznana za zbędną.Stan faktyczny
Skarżący domagał się zwrotu części wywłaszczonej nieruchomości, na której pierwotnie planowano budowę parkingu z łącznikiem komunikacyjnym. Ostatecznie wybudowano tam boksy garażowe i plac manewrowy. Organy administracji odmówiły zwrotu, uznając, że cel wywłaszczenia został zrealizowany poprzez budowę garaży i infrastruktury towarzyszącej. Skarżący zarzucał błędne przyjęcie, że budowa garaży stanowi realizację celu wywłaszczenia, kwestionował legalność przejęcia terenu przez spółdzielnię oraz wskazywał na upływ terminów.Rozstrzygnięcie
Skargę oddalono na podstawie art. 151 p.p.s.a.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Paweł Zaborniak /spr./ Sędziowie WSA Joanna Zdrzałka WSA Maciej Kobak Protokolant specjalista Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 lutego 2017 r. sprawy ze skargi M. C. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu części wywłaszczonej nieruchomości -skargę oddala-
Przedmiotem skargi M.C. jest decyzja Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu części wywłaszczonej nieruchomości wydana w następującym stanie sprawy.
Decyzją Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] sierpnia 1978 r., nr: [...] wywłaszczono na rzecz Skarbu Państwa będące własnością B.C. nieruchomości oznaczone nr 7735/1 i 7736 położone w K. Celem wywłaszczenia była realizacja przez Spółdzielnię Mieszkaniową w K. spółdzielczego budownictwa mieszkaniowego przy ul. [...] - II etap, zgodnie z planem realizacyjnym zatwierdzonym decyzją Wojewódzkiego Dyrektora Rozbudowy Miast i Osiedli Wiejskich w [...] z dnia [...] listopada 1977 r. nr [...] oraz z dnia [...] stycznia 1978 r. nr [...]. Spadek po B.C. zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] kwietnia 1988 r. sygn. akt [...] nabyli: M.C., L.C., J.C., S.M., R.C. i U.G.
Wnioskiem z dnia 15 stycznia 1998 r. M.C. zwrócił się do Wojewody [...] o zwrot części wywłaszczonych nieruchomości, tj. części działki o nr 7749/40, stanowiącej obecnie część działki nr 2704/28, o powierzchni 680 m 2, położonej w K. pomiędzy ulicami [...] i [...]. Zakres roszczenia objęty wnioskiem określony został w załączniku graficznym do wniosku. W sprawie kilkakrotnie wydawane były rozstrzygnięcia odmawiające zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oraz kasacyjne decyzje organu odwoławczego. W sprawie czterokrotnie orzekał też Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokami o sygn. akt SA/Rz 1301/01, II SA/Rz 92/05, II SA/Rz 505/07 i II SA/Rz 161/09 .
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Starosta [...] decyzją z dnia [...] października 2015 r. nr [...] odmówił zwrotu części nieruchomości oznaczonej jako działka nr 2704/28 o pow. 0,1947 ha, położonej w K. przy ul. [...] będącej własnością Gminy [...], stanowiącej część nieruchomości oznaczonej w dniu wywłaszczenia jako działki nr 7735/1 i 7736, oznaczonej kolorem żółtym na załączniku graficznym, będącym integralną częścią decyzji.
Organ I instancji ustalił, że objęta postępowaniem nieruchomość była zgodnie z zatwierdzonym planem realizacyjnym przeznaczona pod budowę dwukondygnacyjnego parkingu z łącznikiem komunikacyjnym (drogą). W jego miejsce, w oparciu o decyzję o pozwoleniu na budowę wydaną przez Kierownika Urzędu Rejonowego w [...] z dnia [...] października 1992 r. nr [...] wybudowano w 1993 r. obiekt obejmujący 22 boksy garażowe, przejęty przez [...] Spółdzielnię Mieszkaniową (KSM) w dniu [...] maja 1994 r. Cztery kolejne boksy garażowe dobudowane zostały do istniejącego obiektu na podstawie decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] marca 1997 r. nr [...] udzielającej KSM pozwolenia na ich realizację, ze środków własnych członków Spółdzielni, natomiast ich przejęcie przez KSM nastąpiło w dniu 29 października 1999 r. W ocenie organu z uwagi na realizację zmodyfikowanego celu wywłaszczenia w 1993 r. brak było podstaw do uwzględnienia wniosku o zwrot nieruchomości.
W odwołaniu od opisanej wyżej decyzji M.C. działający imieniem własnym oraz jako pełnomocnik L.C., R.C. – E., J.C., U.G. i S.M. zarzucił brak należytego uzasadnienia ze wskazaniem przyczyn odmownego załatwienia wniosku, błędne przyjęcie daty złożenia nowego wniosku o zwrot oraz błędne ustalenie, że na nieruchomości zrealizowano cel wywłaszczenia.
Opisaną na wstępie decyzją Wojewoda [....] działając na podstawie art. 127, art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (aktualny tekst jednolity Dz. U. z 2016 r. poz. 23, dalej "k.p.a.") w zw. z art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity Dz. U. z 2015 r., poz. 1774 ze zm., dalej "u.g.n.") utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Organ podzielił w całości ustalenia organu I instancji. Wskazał, że zgodnie z zaleceniami zawartymi w wyroku WSA w Rzeszowie akt II SA/Rz 161/09 i II SA/Rz 1262/14 ustalono, że za datę złożenia wniosku o zwrot należy przyjąć datę jednoznacznego sprecyzowania przez skarżącego, że domaga się zwrotu części działki nr 2704/28 – tj. 15 stycznia 1998 r. Wyjaśnił, że budowa osiedla mieszkaniowego będąca głównym celem wywłaszczenia obejmuje również całą infrastrukturę tego osiedla, będącego swego rodzaju mikroorganizmem urbanizacyjnym, który rządzi się zasadami uwzględniającymi potrzeby jego mieszkańców. Z powyższych względów nie można także - co do zasady - wykluczyć by na części pierwotnie przeznaczonej np. pod parking dwukondygnacyjny powstał obiekt bardziej potrzebny lub bardziej odpowiadający możliwościom finansowym inwestora. Kwestia ustalenia realizacji celu wywłaszczenia pozostaje ściśle w związku z problematyką możliwego rozszerzenia lub modyfikacji przeznaczenia nieruchomości określonego w akcie wywłaszczenia, co w konsekwencji powoduje, że zmiana ta nie będzie traktowana jako wykorzystanie nieruchomości na cel niezgodny z celem wywłaszczenia. Za prawidłowe uznał organ odwoławczy stanowisko organu I instancji, że na etapie realizacji inwestycji nastąpiła dopuszczalna zmiana planu realizacyjnego odnośnie zagospodarowania działki nr 2704/28. Działania inwestycyjne na działce nr 2704/28 zostały dokonane przez KSM w 1993 r. na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę boksów garażowych zgodnie z przedłożonym aneksem do planu realizacyjnego z lipca 1992 r. Organ wbrew zarzutom odwołania prawidłowo uzasadnił motywy swojego rozstrzygnięcia. Ustalił, że ani wywłaszczony właściciel ani jego następcy nie zostali zawiadomieni o zamiarze przeznaczenia wywłaszczonej nieruchomości na inny cel niż cel wywłaszczenia. Wbrew twierdzeniom odwołującego garaże zostały wybudowane na gruncie będącym w użytkowaniu wieczystym Spółdzielni, a równocześnie z budową garaży realizowano uzbrojenie terenu - kanalizację deszczową, linie kablowe zasilania energetycznego, drogi dojazdowe, co stanowiło realizację ogólnego celu wywłaszczenia. Ponadto cel wywłaszczenia został zrealizowany w 1993 r., tj. przed dniem złożenia wniosku o zwrot nieruchomości (15 stycznia 1998 r.). W sytuacji, w której cel wywłaszczenia został zrealizowany przed złożeniem wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, nieruchomość taka nie może być zwrócona niezależnie od tego czy inwestycję zrealizowano przed czy po upływie 10 lat od dnia wywłaszczenia. Tym samym brak było podstaw do uznania, że przedmiotowa część nieruchomości, stała się zbędna na cel określony w decyzji wywłaszczeniowej, a zatem brak jest podstaw do jej do zwrotu.
W skardze do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego M.C. powołując się na art. 127, art. 75 § 1, art. 77 § 1, k.p.a. oraz art. 136 i art. 137 u.g.n. zaskarżył opisaną na wstępie decyzję wnosząc o jej uchylenie i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania i zarzucając jej błędne przyjęcie, że budowa garaży stanowi realizację celu wywłaszczenia zgodnie założeniami decyzji wywłaszczeniowej i planu realizacyjnego określającego szczegółowo jego cel, fałszywe i bezpodstawne przyjęcie, że KSM była wieczystym użytkownikiem terenu, na którym wzniesiono garaże i pominięcie skutków istotnych aspektów sprawy, nieuwzględnienie art. 137 ust. 1 pkt 1 u.g.n., bezkrytyczne uznanie dokumentów będących podstawą budowy garaży, niewykonanie zaleceń sądu administracyjnego, błędne i tendencyjne przyjęcie terminu złożenia wniosku o zwrot części działki 2704/28, błędne przyjęcie istnienia własnościowego spółdzielczego prawa do lokalu.
W ocenie skarżącego dla oceny realizacji celu wywłaszczenia w świetle art. 136 ust. 1 u.g.n. należy odwołać się do planu realizacyjnego stanowiącego załącznik do decyzji wywłaszczeniowej, który podobnie jak miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego nie dopuszczał w tym miejscu innego zagospodarowania niż z przeznaczeniem pod drogę z parkingiem i teren zielony. W dniu złożenia wniosku cel ten nie został zrealizowany. Nie zrealizowano bowiem ani drogi przejazdowej – łącznika komunikacyjnego ze 114 miejscami parkingowymi na 2 poziomach samochodów ani też miejsc parkingowych. Skarżący zakwestionował stanowisko organów orzekających w zakresie w jakim uznały, że realizacja inwestycji stanowi dopuszczalną modyfikację celu wywłaszczenia, a ponadto wskazał, że wszystkie tereny przylegające do działki 2704/28 wywłaszczone w latach siedemdziesiątych nie zostały zagospodarowane zgodnie z celem wywłaszczenia i zostały zwrócone byłym właścicielom na ich wniosek.
Skarżący zakwestionował legalność realizacji na wywłaszczonej nieruchomości inwestycji polegającej na budowę garaży, jako że nastąpiło to bez uprzedniego przejęcia tej nieruchomości przez Spółdzielnię w użytkowanie wieczyste. To też dowodzi braku realizacji celu wywłaszczenia. Tym samym nie można przyjąć, że członkom spółdzielni przysługuje spółdzielcze własnościowym prawie do lokali - garaży, skoro Spółdzielnia nadal nie dysponuje gruntem pod garażami.
W ocenie skarżącego w świetle art. 137 ust. 1 pkt 2 u.g.n. nieruchomość stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, bowiem budowę garaży rozpoczęto w 1992 r. a zakończono w 1993 r., a zatem po 15 latach od chwili w której decyzja wywłaszczeniowa stała się ostateczna. Ponadto po 5 latach od chwili zatwierdzenia planu realizacyjnego, a więc w 1983 r., z mocy prawa utraciły ważność decyzje lokalizacyjne inwestycji powołanych w planie realizacyjnym budowy osiedla. Tzw. aneks planu realizacyjnego jest próbą stworzenia pozoru integralności z pierwotnym planem, miał w sposób podstępny uwiarygodnić związek z decyzjami wywłaszczeniowymi, a w rzeczywistości nie ma on żadnego umocowania prawnego.
Wojewoda nie odniósł się ponadto jednoznacznie do tego, że Prezydent Miasta [...] uchybił obciążającemu go obowiązkowi powiadomienia następców prawnych byłego właściciela o zamiarze przeznaczenia wywłaszczonej nieruchomości na inny cel niż cel wywłaszczenia, do czego był zobowiązany po myśli art.136 ust. 2 u.g.n.
W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie z przyczyn podanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:
Skarga została przez Sąd oddalona, bowiem nie okazała się zasadna.
W pierwszej kolejności wypada podnieść, iż istota sądowej kontroli administracji publicznej sprowadza się do ustalenia czy w określonym przypadku, jej organy dopuściły się kwalifikowanych naruszeń prawa. Sąd administracyjny sprawuje swą kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej – art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.). Zakres tej kontroli natomiast wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; zwana dalej p.p.s.a.). Stosownie to tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 145 p.p.s.a., sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem tylko wówczas, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 K.p.a. lub innych przepisach. W ramach kontroli legalności sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).
Wojewoda wydał kontrolowaną decyzję m.in. w oparciu o przepisy rozdziału 6 działu III ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2016 r., poz. 2147 z późn. zm.; zwana dalej u.g.n.). Przepisy rozdziału 6 działu III u.g.n., do których odsyła na zasadzie stosowania odpowiedniego art. 216 ust. 1 tej ustawy, dopuszczają możliwość zwrotu nieruchomości nabytej w wyniku jej wywłaszczenia. W roszczenie o zwrotu wywłaszczonej nieruchomości wyposaża byłego właściciela lub jego prawnego następcę art. 136 ust. 3 u.g.n. Roszczenie to uznaje się za uzasadnione wówczas, gdy wywłaszczona nieruchomość, stosownie do art. 137, stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. W art. 137 ust. 1 u.g.n. ustawodawca postanowił, że nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany. W orzecznictwie podkreśla, iż regulacje art. 136 i art. 137 u.g.n. stanowią prawną barierę przed przedwczesnym albo pochopnym wywłaszczeniem nieruchomości z punktu widzenia jej niezbędności dla zrealizowania celu wywłaszczenia.
Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie Organy wykazały niezaistnienie przesłanek warunkujących legalność zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, zarówno w całości jak również i w części.
Sąd podziela stanowisko Wojewody o tym, że na wywłaszczonej nieruchomości został zrealizowany cel publiczny, który stanowił uzasadnienie dla przymusowego odebrania prawa własności. Nie stanowi kwestii, iż decyzja o wywłaszczeniu przewidywała wybudowanie na nieruchomości dwukondygnacyjnego parkingu z łącznikiem komunikacyjnym. Z niebudzących wątpliwości ustaleń Organów na nieruchomości wywłaszczonej wybudowano w roku 1993. 22 boksy garażowe, zaś teren działek o nr 7735/1 oraz 7736, których dotyczy wniosek o zwrot, obejmuje przede wszystkim plac przed boksami garażowymi o szerokości ok. 11 m, niezbędny dla obsługi tych garaży w charakterze placu manewrowego, tj. placu umożliwiającego postój jak i bezpieczny wjazd do boksu. Ze znajdującego się w aktach sprawy aneksu do Planu realizacyjnego budowy garaży w K. przy ul. [...] wynika, iż projektant zaplanował przed wjazdem do garaży przestrzeń o szerokości 11 m.
WSA podziela stanowisko SN wyrażone w uchwale z dnia 27 stycznia 1988 r., o sygn. III AZP 11/87, opubl. OSNC 11/88/149, w której wyraźnie wskazano, że należy odróżnić zmianę celu wywłaszczenia od modyfikacji tego celu; zmianą celu jest jakościowa zmiana inwestycji określonej w decyzji wywłaszczeniowej, konkretyzującej cel wywłaszczenia nieruchomości; modyfikację celu wywłaszczenia pociąga za sobą modyfikacja inwestycji mieszcząca się w celu uzasadniającym wywłaszczenie, czyli niezmieniająca jego charakteru. W tym kierunku zmierzają również wywody Sądu Najwyższego w wyroku z dnia 7 lutego 1995 r. sygn. III ARN 82/94, OSNAPiUS 1995/15/183, dowodząc, że zbędność na cele określone w decyzji o wywłaszczeniu należy oceniać, uwzględniając sposób korzystania z wywłaszczonej nieruchomości, bowiem cel decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości powinien być identyczny ze sposobem dalszego z niej korzystania. O zmianie celu wywłaszczenia można zatem mówić tylko w przypadku, gdy następuje zmiana funkcji wywłaszczonego terenu i ma ona charakter trwały.
W decyzji wywłaszczeniowej jako cel wywłaszczenia określono budowę parkingu wielopoziomowego wraz z drogą dojazdową. Oznaczać to musi, iż celem wywłaszczenia było zaspokojenie potrzeb mieszkańców osiedla w zakresie bezpiecznego parkowania pojazdów mechanicznych. Ponieważ w niniejszej sprawie na terenie działek objętych wnioskiem o zwrot, zrealizowano garaże oraz plac manewrowy, który obiektywnie biorąc jest konieczny do prawidłowego użytkowania garaży (parkowanie, wjazd, bezpieczne wymijanie się pojazdów), to nie nastąpiła taka niezgodność pomiędzy celem projektowanym a stanem zrealizowanym, którą można byłoby zakwalifikować jako zmianę celu wywłaszczenia. W celu wywłaszczenia mieści się nie tylko budowa garaży lecz również przeznaczenie nieruchomości na potrzeby bezpiecznego wjazdu do tych garaży. Dlatego nie sposób twierdzić, aby pierwotny cel wywłaszczenia nie został osiągnięty. Wymaga tu podkreślenia, iż taki pogląd wyraził WSA w Rzeszowie w prawomocnym wyroku z dnia 4 listopada 2009 r., w sprawie o sygn. II SA/Rz 161/09. W uzasadnieniu tego orzeczenia wyraźnie zaznaczono, że wykonana na działce droga dojazdowa do garaży, plac manewrowy i w nieznacznej części garaże, są jakościowo jednorodne z charakterem zagospodarowania planowanego w decyzji wywłaszczeniowej z dnia [...] sierpnia 1978 r. i stanowią one infrastrukturę osiedla mieszkaniowego. Według wytycznych tego wyroku, Organy winny były wyjaśnić czy cała część działki objętej wnioskiem jest konieczna do obsługi garaży. Odpowiedzi na to pytanie udzielił Organ pierwszej instancji stwierdzając w oparciu o aneks do Planu realizacyjnego oraz szerokość terenu przedmiotowych działek, iż zostały one w całości zajęte pod inwestycję bezpośrednio związaną z ustalonym celem wywłaszczenia w postaci placu manewrowego.
W tych okolicznościach nie zaistniały podstawy do uwzględnienia wniosku skarżącego choćby w części, stosownie do treści art. 137 ust. 2 u.g.n. Organy stosownie do wytycznych WSA wyrażonych w wyroku z 5 marca 2014 r., sygn. II SA/Rz 1262/13, sporządziły wykaz synchronizacyjny wraz z mapą i legendą opisową, co umożliwiło odniesienie granic terenu objętego wnioskiem o zwrot oraz granic przestrzennych zaplanowanej i zrealizowanej inwestycji.
Odpowiadając na kolejne zarzuty skargi wymaga uwypuklenia, że kwestia terminu podjęcia prac na nieruchomościach wywłaszczonych nie ma znaczenia dla oceny zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia, jeżeli cel ten w chwili złożenia wniosku został osiągnięty. Użyte w art. 137 ust. 1 u.g.n. sformułowanie "pomimo upływu" oznacza, że roszczenie o zwrot zgłoszone przed upływem wymienionych w tym przepisie terminów nie może być uwzględnione przez organ. W orzecznictwie sądów administracyjnych jako utrwalone uznaje się stanowisko, iż sformułowania "pomimo upływu" określonego czasu od określonego momentu, nie da się inaczej odczytywać, jak tylko jako przesłanki podlegającej badaniu aktualnie przez organ. Sformułowanie powyższe nie stanowi o spoczywającym na organie obowiązku ustalenia, czy rozpoczęcie prac lub realizacja celu wywłaszczenia nastąpiły w terminie odpowiednio 7 czy 10 lat od daty ostateczności decyzji wywłaszczeniowej. WSA za w pełni trafny uznaje pogląd, iż nieruchomość nie staje się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, gdy cel wywłaszczenia został zrealizowany po upływie wskazanych w art. 137 ust. 1 u.g.n. terminów (zob. min. wyroki WSA w Poznaniu z dnia 21 marca 2013 r., sygn. IV SA/Po 73/13, WSA w Krakowie z dnia 23 stycznia 2009 r., sygn. II SA/Kr 1118/08). Organ pierwszej instancji słusznie wywiódł powołując się na stanowisko TK wyrażone w wyroku z dnia 13 marca 2014 r. sygn. P.38/11, iż kwestia terminu realizacji celu wywłaszczenia nie miała w niniejszej sprawie znaczenia. Zdaniem Trybunału w zakresie, w jakim za nieruchomość zbędną uznaje się nieruchomość wywłaszczoną przed 27 maja 1990 r., na której w dniu złożenia wniosku o zwrot, a nie później niż przed 22 września 2004 r., zrealizowano cel określony w decyzji o wywłaszczeniu - jest niezgodny z art. 2 w związku z art. 165 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z dnia 24 marca 2014 r., poz. 376). Tym samym termin 10 lat nie ma zastosowania do stanów faktycznych, kiedy cel wywłaszczenia został zrealizowany przed dniem złożenia wniosku o zwrot, a nie później niż przed 22 września 2004 r. W sytuacji gdy warunki określone w wyroku TK zostały spełnione to nieruchomość wywłaszczona, nie może być traktowana jako zbędna w rozumieniu art. 136 ust. 3 u.g.n. i nie podlega zwrotowi. Te wywody znajdują odpowiednie odniesienie również do terminu o jakim mowa w art. 137 ust. 1 pkt 1 u.g.n. Określony w tym przepisie termin 7 lat (liczony od dnia, gdy decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna) na rozpoczęcie prac związanych z realizacją celu wywłaszczenia obowiązuje dopiero od dnia 1 stycznia 1998 r. Nie można tego terminu odnosić do stanu faktycznego, który zaistniał przed dniem 1 stycznia 1998 r. odnośnie prac związanych z rozpoczęciem realizacji celu wywłaszczenia.
Organy ustaliły ponad wszelką wątpliwość, i zgodnie z wytycznymi WSA w Rzeszowie, iż zmodyfikowany cel wywłaszczenia w postaci 22 boksów garażowych, a tym samym i placu manewrowego, został zrealizowany na podstawie decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w [...] w roku 1993 r. Kolejne garaże wzniesiono na podstawie decyzji Prezydenta Miasta [...] z [...] marca 1997 r. Wniosek o zwrot przedmiotowej części nieruchomości M.C. złożył w urzędzie w dniu [...] stycznia 1998 r., co w sposób wiążący dla Sądu ustalił WSA w powołanym już wyżej wyroku. Dlatego miały racje Organy, stosownie do stanowiska wypowiedzianego w powszechnie obowiązującym wyroku TK, iż odmowie zwrotu nie sprzeciwiały się przepisy art. 137 ust. 1 u.g.n., albowiem wniosek o zwrot nieruchomości został zgłoszony po dacie realizacji celu wywłaszczenia nieruchomości.
Sąd związany oceną prawną oraz wskazaniami wyrażonymi w dotychczas wydanych w sprawie wyrokach, stwierdza iż dotychczasowe wytyczne zostały w pełni zrealizowane. Ponieważ Organ wykazał w zaskarżonej decyzji przyczyny odmowy zwrotu nieruchomości i jednocześnie znajdują one potwierdzenie w należycie zinterpretowanych i zastosowanych przepisach prawa procesowego i materialnego, to zarzuty skargi nie mogły okazać się zasadne.
Ponadto, Sąd realizując swe obowiązki w zakresie art. 134 p.p.s.a., także nie dostrzegł takich uchybień w wykładni i stosowaniu prawa, które uzasadniałyby wykorzystanie kompetencji kasacyjnych w postaci stwierdzenia nieważności czy uchylenia zaskarżonej decyzji.
Z tych przyczyn skarga została oddalona w całości na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło