II SA/Rz 853/11

Referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Referendarz sądowy Paweł Zaborniak po rozpoznaniu w dniu 29 listopad 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J.S., o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata, w sprawie ze skargi wyżej wymienionego, na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, z dnia [...] czerwca 2011 r., nr [...], o zawieszeniu postępowania administracyjnego, - postanawia – odmówić przyznania prawa pomocy. W dniu 7 listopada 2011 r., J. S. złożył do sprawy o sygn. akt II SA/Rz 853/11 wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów oraz ustanowienie adwokata. Sprawa o podanej wyżej sygnaturze nie została zakończona przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Rzeszowie (dalej WSA). Na obecnym etapie postępowania strona zobowiązana jest do uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 100 zł z tytułu wniesienia skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego o zawieszeniu postępowania administracyjnego. Pismem z dnia 10 listopada 2011 r. referendarz sądowy wezwał wnioskującego o prawo pomocy J. S. do: 1) nadesłania wyciągu z rachunków bankowych będących w posiadaniu skarżącego i pozostałych członków jego rodziny przedstawiających wszelkie operacje na tych rachunkach za okres miesięcy październik i listopad 2011 r., 3) podania miesięcznych kosztów utrzymania samochodu osobowego, 4) wyjaśnienia czy skarżący otrzymuje dopłaty do posiadanych gruntów rolnych, jeżeli tak to, w jakiej wysokości, jeżeli skarżący lub członkowie jego rodziny nie otrzymują dopłat do gruntów rolnych należy podać przyczyny tego stanu, 5) nadesłania zeznań podatkowych J. S. oraz H. S. za ostatnie dwa lata kalendarzowe, 6) udokumentowania za pomocą kopii faktur i rachunków wysokości opłat związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego oraz udokumentowania wysokości zobowiązań kredytowych, 7) wyjaśnienia czy członkowie rodziny korzystają ze świadczeń z pomocy społecznej. Wskazane wyjaśnienia oraz dowody na ich poparcie, należało nadesłać w terminie 7 dni, licząc od dnia doręczenia wezwania referendarza, pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy. Odpowiedź na to wezwanie wpłynęła do Sądu w dniu 22 listopada 2011 r. Strona nie nadesłała zeznań podatkowych, wyciągów z rachunków bankowych członków gospodarstwa domowego, a także nie udokumentowała za pomocą kopii faktur i rachunków wysokości opłat związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego oraz wysokości zobowiązań kredytowych. Stwierdzono, co następuje: W postępowaniu w sprawie przyznania prawa pomocy ciężar wykazania przesłanek uprawniających do uzyskania tego prawa spoczywa w całości na stronie. Działania śledcze mogą być podejmowane przez wyznaczonego referendarza sadowego wyłącznie w sytuacji, gdy wniosek strony wzbudza wątpliwości, co do zgodności ze stanem rzeczywistym. Kolejność faz postępowania rozpoznawczego wyznacza treść art. 252 § 1 oraz 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.; dalej P.p.s.a.). Należy wyjaśnić, iż w sprawach prawa pomocy postępowanie rozpoznawcze ogranicza się do dokumentów źródłowych i oświadczeń składanych przez stronę ubiegającą się o prawo pomocy (art. 255 P.p.s.a.). Rozpoznając wniosek referendarz nie może prowadzić postępowania poza granice wyznaczone przez art. 255 p.p.s.a. w tym nie może występować do innych organów i instytucji o dostarczenie dokumentów mogących mieć wpływ na ocenę wniosku strony ubiegającej się o prawo pomocy. Postępowanie w tym przedmiocie opiera się na zasadzie kontradyktoryjności o czy świadczy nie tylko art. 255 p.p.s.a. a przede wszystkim art. 246 tej ustawy. Dokładnemu ustaleniu zdolności majątkowych J. S. oraz członków jego rodziny miało służyć wezwanie skierowane do strony w dniu 10 listopada 2011 r. Pomimo właściwego doręczenia wezwania, J. S. nie wykonał w pełni nałożonych na niego obowiązków. Podstawy prawne i faktyczne nałożonych na wnioskującego obowiązków nie mogą być kwestionowane. Wyjaśnieniu rzeczywistych możliwości płatniczych wnioskodawcy ma służyć powołana wyżej regulacja art. 255 p.p.s.a. Natomiast dokumenty źródłowe, o które został wezwany J. S. wymieniają przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z 16 grudnia 2003 r. sprawie określenia wzoru i sposobu udostępnienia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz.U. Nr 227, poz. 2245). Postępowanie uzupełniające w sprawie J. S. zostało przeprowadzone ze względu na wątpliwości, jakie zrodziły się przy ustalaniu okoliczności majątkowych opisanych we wniosku Skierowane do strony wezwanie obligowało stronę do nadesłania wyciągów z rachunków bankowych osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym, mających przedstawiać operacje na tych rachunkach za październik i listopad 2011 r. Na podstawie tych rachunków referendarz sądowy zamierzał ustalić rzeczywiste wpływy i wydatki strony wnioskującej. Wezwanie obejmowało swym zakresem rachunki bankowe wszystkich członków gospodarstwa domowego. Pomimo tego strona nie nadesłała wyciągów z rachunków bankowych, a także nie wyjaśniła powodów tego zaniechania. Ewentualność posiadania rachunków bankowych poświadcza twierdzenie strony skarżącej zawarte we wniosku PPF o ciążących zobowiązaniach pieniężnych z tytułu pożyczek i kredytów bankowych. Nie nadesłano także kopii zeznań podatkowych za ostatnie dwa lata kalendarzowe. Oświadczenie skarżącego, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych posiada rozliczenia podatkowe członków gospodarstwa domowego nie można uznać za wiarygodne. W świetle art. 45 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. z 2010 r. Nr 51 poz. 307 ze zm.), podatnicy są obowiązani składać urzędom skarbowym zeznanie, według ustalonego wzoru, o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w roku podatkowym, w terminie do dnia 30 kwietnia roku następującego po roku podatkowym. Oznacza to, że na podatniku, a nie na płatniku podatku ciąży obowiązek składania zeznań podatkowych organom podatkowym. Wobec tej regulacji, w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy można wymagać od wnioskodawcy złożenia zeznań podatkowych. Dokumenty o takim znaczeniu dla obowiązków finansowych jak zeznania podatkowe, obywatele przechowują przez dłuższy czas na celów kontroli podatkowej, czy uzyskania kredytów bankowych. Nie potwierdzono także wysokości ponoszonych wydatków na utrzymanie gospodarstwa domowego. J. S. nie nadesłał bowiem kopii faktur i innych dokumentów, które poświadczałyby jego twierdzenia o wysokich kosztach życia. Ponieważ J. S. nie odpowiedział w pełni na skierowane do niego wezwanie referendarza sądowego, to nie spełnił przesłanek przyznania prawa pomocy. Strona nie współpracując w wyjaśnianiu swej pozycji majątkowej i osobistej nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Z tych powodów należało odmówić przyznania prawa pomocy w oparciu o art. 246 § 1 pkt 1, art. 255, art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a.