II SA/Rz 858/12

z dnia 23 listopada 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie: Przewodniczący - Sędzia WSA Zbigniew Czarnik po rozpoznaniu w dniu 23 listopada 2012 r. w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku M. S. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi M. S. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 212 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego - p o s t a n a w i a - odmówić przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 500zł, pełnomocnik M. S. wystąpił z wnioskiem o przyznanie skarżącej prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podał, że strona prowadzi działalność gospodarczą, która od końca 2011 r. przynosi tylko straty. Skarżąca jest po ciężkim wypadku, w którym doznała skomplikowanego urazu kręgosłupa i szyi. Leczenie wymaga znacznych nakładów finansowych. Z mężem od lat pozostaje w rozdzielności majątkowej. Mąż prowadzi odrębną działalność gospodarczą. Sytuacja majątkowa strony jest bardzo trudna, tym bardziej, że wnioskująca ma na utrzymaniu dwoje dzieci uczęszczających do szkoły podstawowej. Pismem z 9 października 2012 r. referendarz sądowy wezwał skarżącą do złożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów. W odpowiedzi strona podała, że prowadzona przez nią działalność gospodarcza ma charakter sezonowy. Jest to zakład wulkanizacji i wymiany opon, który funkcjonuje przez około 2 miesiące w roku. Koszty utrzymania serwisu przez pozostałe 10 miesięcy przekraczają osiągane dochody. Na okoliczność posiadanych długów wobec dostawców przełożyła kserokopię porozumienia spłaty kwoty 23.000zł, wezwanie do zapłaty kwoty 200.956,73zł, salda z dwóch rachunków na "-"79.620,34zł i "-"7.400,89zł. Podała też, że nie posiada pojazdów mechanicznych, a na dwa telefony komórkowe wydatkuje po 150 zł miesięcznie. Z córkami pozostaje na utrzymaniu męża. Postanowieniem z 25 października 2012 r. referendarz sądowy odmówił stronie przyznania prawa pomocy. W przepisanym terminie pełnomocnik skarżącej wniósł sprzeciw. Na jego uzasadnienie podał, że strona przedłożyła wszystkie dokumenty, jakie mogła w zakreślonym terminie, których treść przemawia za przyznaniem prawa pomocy. Ponownie zwrócił uwagę, że strona posiada z mężem odrębne majątki i aktualnie pozostaje na jego utrzymaniu. Mąż może zaspokajać tylko jej podstawowe potrzeby życiowe, minimum egzystencji. Do sprzeciwu została dołączona kopia opinii sądowo-lekarskiej sporządzonej na okoliczność wypadku jakiemu uległa 6 listopada 2010 r. oraz postanowienie Sądu Rejonowego w N. przyznające jej zwolnienie od opłaty sądowej w kwocie 3750zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do dyspozycji przepisu art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn.zm., dalej "P.p.s.a.") w razie wniesienia sprzeciwu postanowienie referendarza sądowego traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Wniosek skarżącej nie zasługiwał na uwzględnienie. Zgodnie z przepisami art. 246 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku dla siebie i rodziny. Z cytowanej regulacji wynika, że ciężar dowodu braku dostatecznych środków ciąży na wnioskodawcy. Powinien on opisać i wykazać w odpowiedni sposób, przekonywający Sąd, swoją sytuację majątkową oraz rodziny. Bez znaczenia dla powyższego jest fakt pozostawania przez wnioskodawczynię z małżonkiem w ustroju rozdzielności majątkowej, chociaż i ta okoliczność nie została potwierdzona chociażby kopią umowy. Z przepisów art. 51 i art. 511 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (dalej: "K.r.o.") wynika, że w razie umownego ustanowienia rozdzielności majątkowej, każdy z małżonków zachowuje zarówno majątek nabyty przed zawarciem umowy, jak i majątek nabyty później. Każdy z małżonków zarządza samodzielnie swoim majątkiem. Opisany ustrój majątkowy nie wyłącza jednak obowiązków małżonków w zakresie przyczyniania się przez nich do zaspokajania potrzeb rodziny (art. 27 K.r.o.) i współdziałania dla jej dobra (art. 23 K.r.o.). Strona nie wykazała swojej złej sytuacji majątkowej. Ogólnie powołała się na swoją trudną sytuację majątkową nie przedstawiając sytuacji ekonomicznej całej rodziny, zwłaszcza jakie są jej dochody i wydatki. W ocenie Sądu stanowisko strony nie zasługiwało na uwzględnienie, szczególnie twierdzenie, że mąż ma zapewniać jej tylko minimum egzystencji. W piśmie z 18 października strona podała, że miesięcznie na telefony komórkowe wydatkuje po 150 zł miesięcznie, przy czym prowadzona przez nią działalność gospodarcza przynosi tylko straty. Nie wyjaśnia czy i ten wydatek jest finansowany przez męża, czy jednak ze środków własnych. Nie można ponadto uznać tego wydatku jako stanowiącego "minimum egzystencji", do czego rzekomo ma ograniczać się pomoc od męża. Nie zostało również wykazane, jakie dochody przynosi działalność gospodarcza męża. Istniejący między małżonkami ustrój rozdzielności majątkowej małżeńskiej nie oznacza, że prowadzone są przez nich oddzielne gospodarstwa domowe. Strona podkreślała jedynie posiadanie "oddzielnych kas" podając zarazem, że mąż łoży na utrzymanie rodziny. To zaś przemawia za prowadzeniem wspólnego gospodarstwa domowego, którego dochody i wydatki powinny zostać Sądowi ujawione w pełnym zakresie. Ponadto we wniosku PPF strona podała, że mąż również osiąga straty w prowadzonej działalności gospodarczej. Natomiast w sprzeciwie powołuje się już na okoliczność łożenia przez niego na utrzymanie rodziny, co wskazuje na sprzeczność tych wypowiedzi, ale też niewiarygodność oświadczeń co do rzeczywistego stanu majątkowego rodziny. Nie jest również wiadome, jakimi środkami dysponuje wnioskodawczyni, skoro wezwana przez referendarza do przedłożenia wyciągów z rachunków bankowych za wrzesień i październik 2012 r. obowiązku tego nie wykonała. Podobnie nie wykazała, jakimi składnikami majątkowymi dysponuje w ramach prowadzonej działalności gospodarczej. Wymaga również zwrócenia uwagi, że z dołączonej do sprzeciwu opinii lekarskiej wynika, że skarżąca uległa wypadkowi prowadząc pojazd marki Peugeot 407. Regionalne Centrum Likwidacji Szkód PZU S.A. [...] zaproponowało jej kwotę 13.000zł tytułem zadośćuczynienia i 410 zł tytułem zwrotu kosztów leczenia. Skarżąca nie zgadzając się z taką propozycją wytoczyła powództwo o zapłatę kwoty 75.000zł. Do okoliczności tych strona nie odniosła się w żadnym miejscu, pomimo że z przepisów art. 13 ust. 1 i art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (Dz. U. Nr 124, poz. 1152 ze zm.) wynika, że zasadniczo zakład ubezpieczeń wypłaca odszkodowanie w terminie 30 dni licząc od dnia złożenia przez poszkodowanego lub uprawnionego zawiadomienia o szkodzie m.in. na podstawie uznania roszczenia uprawnionego z umowy ubezpieczenia w wyniku ustaleń, zawartej z nim ugody, prawomocnego orzeczenia sądu. Podkreślenia wymaga, że przyznanie prawa pomocy stanowi wyjątek od zasady udziału strony w ponoszeniu części kosztów postępowania inicjowanego jej pismem (art. 214 § 1, 230 § 1 i 2 P.p.s.a.). Dlatego też obowiązkiem strony jest współdziałanie we wnikliwym wyjaśnieniu jej sytuacji majątkowej dla wykazania, że nie dysponuje jakimikolwiek środkami (co w niniejszej sprawie nie ma miejsca, ponieważ rodzina ma być utrzymywana przez męża), albo że posiadane środki nie są wystarczające dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny (co z koeli nie zostało wykazane). Z podanych względów na podstawie art. 260 i art. 246 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.