II SA/Rz 868/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie Referendarz sądowy Piotr Godlewski po rozpoznaniu w dniu 30 listopada 2007 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. F. o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2007 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy odroczenia wykonania przymusowej rozbiórki domku letniskowego postanawia odmówić przyznania prawa pomocy w postaci częściowego zwolnienie od kosztów sądowych. J. F. skarżąc decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2007 r. Nr [...] złożonym równocześnie na urzędowym formularzu PPF wnioskiem o przyznanie prawa pomocy wniósł o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. W jego uzasadnieniu powołał się na fakt, iż zarówno on jak i żona są emerytami, ponoszą znaczne koszty związane z leczeniem i rehabilitacją i nie mają dodatkowych dochodów. Z zawartych we wniosku oraz udzielonych przez skarżącego dodatkowych informacji i przedłożonych dokumentów dot. stanu rodzinnego, majątku i dochodów wynika, iż: - oprócz żony nie ma innych osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, - posiadany przez nich majątek obejmuje działkę rolną o pow. 4 arów, związany z przedmiotem skargi domek letniskowy o wartości 12 tys. zł. oraz samochód Vw Polo z 1992 r.; zajmowane mieszkanie o pow. 37 m² stanowi własność mieszkającej oddzielnie córki, - skarżący wraz z żoną utrzymują się z pobieranych przez siebie emerytur w wysokości odpowiednio 2016 i 921 zł. (netto), - miesięczne koszty ich utrzymania wynoszą 2186 zł. (opłaty za mieszkanie i tzw. media, lekarstwa i rehabilitacja żony skarżącego, wyżywienie), koszt zakupu lekarstw przez skarżącego wg załączonych kserokopii faktur w okresie III 2006 – VII 2007 r. wyniósł 1300 zł. (średnio daje to ok. 80 zł./m-c), - wydatki związane z ustanowieniem adwokata na wcześniejszym etapie postępowania zostały pokryte z zaciągniętej na ten cel pożyczki. Rozpatrując złożony wniosek należy zauważyć, iż dodatkowe oświadczenie o które wezwano J. F. – ze wskazaniem na jego nieobecność - zostało podpisane i przesłane przez jego żonę. Ponieważ wymaga ono osobistego złożenia przez osobę wnioskującą o przyznanie prawa pomocy, co do zasady wiązałoby się to ze stwierdzeniem braku jego wykonania, z konsekwencjami wskazanymi w wezwaniu (nieuwzględnienie zawartych w nim danych). Z uwagi jednak na okoliczność, iż skarżący w terminie do jego wykonania przesłał dodatkowe dokumenty wyraźnie wskazując, iż stanowią one "uzupełnienie danych przesłanych przez moją żonę", czym niejako dokonał ich potwierdzenia oraz fakt iż żona jest jedyną osobą prowadzącą z nim wspólne gospodarstwo domowe, złożenie dodatkowego oświadczenia i dokumentów uznano za skuteczne. W związku z powyższym stwierdzono, co następuje: Zwolnienie od kosztów sądowych (tak w całości, jak i w części) wchodzi w zakres częściowego prawa pomocy, którego przyznanie osobie fizycznej uzależnione jest od wykazania przez nią braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (koszty sądowe obejmują opłaty sądowe: wpis i opłatę kancelaryjną oraz zwrot wydatków). W wyniku rozpatrzenia wniosku stwierdzono brak uzasadnionych podstaw do jego uwzględnienia. Ocena przedstawionych przez wnioskodawcę okoliczności nie wykazuje spełnienia przesłanki warunkującej przyznanie mu prawa pomocy, a w szczególności czym dla niego i żony miałby się objawić uszczerbek w koniecznym utrzymaniu, jakie ich uzasadnione potrzeby życiowe mogłyby być zagrożone i z jakimi negatywnymi skutkami by się to wiązało. Nie spełnia tego powoływanie się na status emerytów (ta grupa społeczna nie została ustawowo wyłączona spod obowiązku ponoszenia kosztów postępowania związanych ze swoim udziałem w sprawie), ponoszone koszty leczenia i rehabilitacji, czy brak dodatkowych – oprócz pobieranych emerytur – źródeł dochodu. Chociaż okoliczności te pośrednio rzutują na możliwości płatnicze, w sytuacji skarżącego nie są one na tyle znaczące, by uzasadniały nawet częściowe zwolnienie go od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych. Wynika to z całokształtu jego i żony sytuacji materialno – bytowej, w tym posiadania zaspokojonych potrzeb mieszkaniowych oraz uzyskiwania stałych dochodów w łącznej wysokości prawie 3000 zł. miesięcznie (netto); znajduje to potwierdzenie w przesłanych wyciągach z rachunku bankowego i odcinkach przekazów pocztowych. Dochodów tych obiektywnie rzecz ujmując nie można uznać za niskich jak na potrzeby 2 osób, przy czym nawet ich zestawienie z wyżej wskazanymi kosztami utrzymania i leczenia w wysokości ok. 2270 zł. daje dodatni bilans w kwocie ok. 670 zł. miesięcznie, co z pewnością nawet przy uwzględnieniu innych drobnych nieprzewidzianych wydatków stanowi dostateczną sumę do pokrycia całości związanych ze skargą kosztów sądowych. Wśród nich dominującą pozycję zajmuje wpis od skargi, który w sprawach budownictwa wynosi 500 zł. Do pozostałych najbardziej prawdopodobnych kosztów które mogą ewentualnie wystąpić w przyszłości należą opłata kancelaryjna w wysokości 100 zł. od wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku w przypadku oddalenia skargi, czy wpis od skargi kasacyjnej w wysokości połowy wpisu od skargi, tj. 250 zł. Dla potrzeb prawa pomocy zasadnicze znaczenie ma faktyczna możliwość ich opłacenia bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania i w przypadku wnioskodawcy możliwość ta jest całkowicie realna. Znajduje to potwierdzenie w postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 14 października 1983 r. sygn. I CZ 151/83, zgodnie z którym obciążenie strony kosztami sądowymi, których wysokość nie przewyższa jednomiesięcznych jej dochodów zbliżonych do przeciętnych (...) z reguły nie oznacza - gdy strona nie ma innych osób na utrzymaniu - że nie jest ona w stanie ponieść kosztów sądowych bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania. Możliwość opłacenia przez J. F. kosztów sądowych, a co wynika z akt administracyjnych sprawy, znajduje też pośrednio potwierdzenie w wydatkach związanych z ustanowieniem adwokata który sporządził w jego imieniu pochodzący z 16 października 2006 r. wniosek o odroczenie wykonania przymusowej rozbiórki związanego z przedmiotem skargi domku (k. 29 akt I instancji) oraz poprzedzającą go skargę kasacyjną (z dnia 5 maja 2006 r.) od postanowienia WSA w Rzeszowie z dnia 31 marca 2006 r. sygn. akt II SA/Rz 1061/05 o odrzuceniu jego skargi w przedmiocie nakazu rozbiórki tego obiektu (k. 18 akt II instancji). Wg złożonego oświadczenia środki na to miały pochodzić z zaciągniętej w tym celu pożyczki, niemniej jednak nawet jeżeli tak było, potwierdza to tylko zdolność kredytową skarżącego i możliwość poczynienia w ponoszonych wydatkach oszczędności na spłatę tego zobowiązania. O pozytywnej samoocenie swojej kondycji finansowej przez skarżącego świadczy też jego oświadczenie o gotowości do "poszerzenia działki o część potrzebną do lokalizacji zbiornika w drodze dzierżawy lub kupna", co związane było z przeniesieniem bezodpływowego zbiornika do odprowadzania ścieków z domku letniskowego, związanego z przedmiotem skargi (k. nr 10 akt administracyjnych I instancji). Na podstawie powyższego można więc stwierdzić, że J. F. będzie w stanie wygospodarować środki na opłacenie kosztów sądowych w pełnej ich wysokości. Podkreślenia wymaga przy tym, iż w przypadku uwzględnienia wniesionej skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji postanowienia.