II SA/Rz 87/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Ewa Partyka Sędziowie WSA Joanna Zdrzałka /spr./ WSA Paweł Zaborniak Protokolant st. sekr. sąd. Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 9 maja 2013 r. sprawy ze skargi L. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2012 r.nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego I. oddala skargę; II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na rzecz adwokata A. M. wynagrodzenie w kwocie 295 zł 20/100 /słownie: dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy/ tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, w tym: tytułem wynagrodzenia kwotę 240 zł / słownie : dwieście czterdzieści złotych/ i tytułem 23 % podatku VAT kwotę 55 zł 20/100 / słownie: pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy/. II SA/Rz 87/13 UZASADNIENIE Przedmiotem skargi L. B. w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2012 r., Nr [...],wydana w oparciu o art. 138 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm., w dacie orzekania przez Sąd obowiązuje tekst jednolity ogłoszony w Dz. U. z 2013 r., poz. 267), określanej dalej jako "k.p.a." oraz art. 39 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r., Nr 175, poz. 1362, ze zm.), utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] października 2012 r. Nr [...] o odmowie przyznania zasiłku celowego. O przyznanie takiego zasiłku z przeznaczeniem na zakup 2 kurtek zimowych, 2 par butów zimowych, opłacenie rachunku za TVK [...] i za telefon oraz pokrycie kosztów farbowania włosów dla żony L. B. zwrócił się wnioskiem z 1.10.2012 r. Odmawiając przyznania mu zasiłku celowego decyzją z dnia [...] października 2012 r., organ I instancji wskazał, że dochód rodziny wnioskodawcy we wrześniu 2012 r, wyniósł 614,25 zł, na co złożyły się zasiłek stały żony – G. B. w wys. 351 zł oraz zasiłek okresowy – 263,25 zł. Dochód ten, jako że nie przekracza kryterium dochodowego wynikającego z art. 8 ustawy o pomocy społecznej kwalifikuje do przyznania zasiłku celowego, jednakże świadczenie to ma charakter fakultatywny. Motywując odmowę przyznania zasiłku Prezydenta Miasta [...] powołał się na swoją poprzednią decyzję z dnia [...] grudnia 2011 r. przyznającą zasiłek celowy m. in. na zakup obuwia zimowego dla 2 osób w wysokości 160 zł oraz na zakup kurtek zimowych dla 2 osób w wysokości 160 zł. Wskazał przy tym, że pracownik organu próbował uzyskać informację, czy kwota tego zasiłku została zużytkowana zgodnie z przeznaczeniem, lecz uzyskał wymijającą odpowiedź. W odniesieniu do opłat za telewizję i telefon oraz pokrycie kosztów farbowania włosów organ wskazał, że nie są to potrzeby mieszczące się w katalogu niezbędnych potrzeb, które zabezpiecza ośrodek pomocy społecznej. W odwołaniu od tej decyzji L. B. podkreślił trudną sytuację bytową i zdrowotną swoją i żony. Konieczność zakupu odzieży, czy wizyty u fryzjera żony uzasadnił dbałością o schludny wygląd podczas wizyt u lekarza. Wskazał również, że poprzednio zakupione buty i kurtki zimowe zużyły się. Wymienioną na wstępie decyzją z dnia [...] listopada 2012 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] października 2012 r. W jej uzasadnieniu Kolegium podkreśliło charakter zasiłku celowego, który jest świadczeniem fakultatywnym, przyznawanym w ramach tzw. uznania administracyjnego. Wskazało też na sytuację rodzinną i dochodową odwołującego, który zajmuje wraz z żoną 3-pokojowe mieszkanie, jest bezrobotnym, podobnie jak żona, nie korzysta z form aktywizacji zawodowej. Córka G. i L. B. mieszka i studiuje w W. Zgodnie z treścią art. 2 ustawy o pomocy społecznej pomoc społeczna ma na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są oni w stanie pokonać wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Odwołujący nie może oczekiwać zaspokojenia wszystkich potrzeb, zwłaszcza w sytuacji, gdy ma np. możliwość skorzystania z dodatku mieszkaniowego, a nie korzysta. Kolegium podkreśliło też, że L. B. w okresie od maja 2011 r. do października 2012 r. korzystał z różnych form pomocy na kwotę 9220 zł. W skardze na tę decyzję L. B. nie sprecyzował kierunku jej weryfikacji, podnosząc podobne jak w odwołaniu argumenty. Zarzucił, że Kolegium powieliło jedynie decyzję organu I instancji. Podkreślił, że cały czas poszukuje pracy, a jego stan zdrowia (wzrok) się pogarsza, natomiast brak ubiegania się o dodatek mieszkaniowy nie ma związku z przyznaniem zasiłku. Zamieścił krytyczne uwagi pod adresem pracowników MOPS. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie z przyczyn stanowiących podstawę wydania zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269, ze zm.). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – zwanej dalej w skrócie P.p.s.a. Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Dokonując tak określonej kontroli w niniejszej sprawie, Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Jej materialną podstawę stanowi art. 39 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.) Zgodnie z tym przepisem zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej. W szczególności – w myśl art. 39 ust. 2 – zasiłek taki może być przyznany na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Świadczenie to przysługuje po spełnieniu ogólnych przesłanek korzystania z pomocy społecznej, w postaci kryterium dochodowego (art. 8 ust. 1 ustawy), jednakże rozpatrując wniosek o przyznanie pomocy organ musi kierować się ogólnymi zasadami wyrażonymi w art. 3 ustawy o pomocy społecznej, a więc koniecznością dostosowania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględniania potrzeb osób korzystających z pomocy, o ile potrzeby te odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Pomoc społeczna ma bowiem na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości (art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 6.11.2009 r., II SA/Po 307/09, System Orzecznictwa LEX Nr 531606). Jak wynika z powołanych przepisów, przyznanie świadczenia zależy od uznania organu rozstrzygającego sprawę (wyrok WSA w Warszawie z dnia 11.05.2005 r., I SA/Wa 448/04, LEX nr 166677, wyrok NSA z dnia 16.01.2009 r., I OSK 343/08, LEX Nr 528050). W rozpoznawanej przez Sąd sprawie granice tego uznania nie zostały przekroczone. W przypadku skarżącego L. B. spełnione zostało kryterium dochodowe, gdyż dochód w jego 2-osobowej rodzinie w przeliczeniu na osobę jest mniejszy od kwoty 456 zł, określonej w art. 8 ust.1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej w zw. z § 1 pkt 1 lit. b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2012 r., poz. 823). Analiza akt sprawy dowodzi jednak, że pozostałe warunki udzielenia świadczenia z pomocy społecznej w formie zasiłku celowego nie zostały spełnione. Skarżący podkreśla, że jest osobą niepełnosprawną (w stopniu lekkim), podobnie jak jego żona (w stopniu umiarkowanym) i ma kłopoty ze znalezieniem odpowiedniej pracy. Biorąc te okoliczności pod uwagę podkreślić należy, że trudności w uzyskaniu pracy zarobkowej stanowią powszechny problem. Fakt bezrobocia czy choroby nie oznacza jednak automatycznego przyznawania świadczeń z pomocy społecznej. Zasiłek celowy został przewidziany dla osób (rodzin), którym pomoc Państwa powinna być udzielona w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, tzn. w takich okolicznościach, gdy sam zainteresowany – bez udziału własnej winy – utracił wszelką możliwość czynienia starań o poprawę własnego bytu, narażając się na zagrożenie dla własnej egzystencji. W orzecznictwie podkreśla się, że jednym z czynników decydującym o przyznaniu zasiłku celowego jest zaangażowanie osoby ubiegającej się o taki zasiłek w rozwiązaniu własnej trudnej sytuacji życiowej, a pomoc społeczna powinna zostać udzielona dopiero wtedy, gdy jednostka w sytuacji kryzysowej przestaje być samowystarczalna (por. cyt. wyrok WSA w Poznaniu z 6.11.2009 r., wyrok WSA w Gdańsku z dnia 14.01.2009 r., II SA/Gd 797/08, LEX Nr 481492). Rozwiązywanie problemów we własnym zakresie oznacza nie tylko znalezienie pracy zarobkowej, ale również np. rezygnację z niektórych wydatków, dodatkowe oszczędności, pomoc rodziny, sąsiadów. Z akt sprawy wynika, że skarżący wykazuje postawę roszczeniową względem Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej, domagając się zaspokojenia wszystkich potrzeb swojej rodziny. Organ uwzględnił większość wniosków skarżącego, przyznając w okresie półrocznym pomoc społeczną w różnych formach na łączną kwotę 9220 zł. Istotny jest też fakt uzyskania zasiłku celowego z przeznaczeniem na zakup obuwia i odzieży zimowej w poprzednim sezonie zimowym 2011/2012. Przeciętnie tego rodzaju przedmioty służą przez więcej niż jeden sezon, a ponadto, we współczesnych realiach nabyć je można za niewielką cenę (np. sklepy z używaną odzieżą) lub nawet otrzymać bezpłatnie (ośrodki PCK, Caritas, itp.). Wszystkie te okoliczności wskazują, że ocena materiału dowodowego prowadząca do odmowy przyznania zasiłku celowego w niniejszej sprawie dokonana została w sposób prawidłowy. Zarówno przeprowadzone postępowanie, jak i wydane decyzje nie naruszają prawa w sposób określony w art. 145 § 1 P.p.s.a. W myśl tego przepisu Sąd uchyla decyzję bądź postanowienie gdy stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub stwierdza nieważność takiej decyzji lub postanowienia, gdy ,gdy zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a., bądź też stwierdza ich niezgodność z prawem – gdy zachodzą przyczyny określone w k.p.a. lub w innych przepisach. Brak wskazanych wad i naruszeń skutkował oddaleniem skargi przez Sąd, w oparciu o art. 151 P.p.s.a. Wynagrodzenie dla pełnomocnika skarżącego w ramach udzielonej pomocy prawnej Sąd przyznał w oparciu o art. 250 P.p.s.a.