II SA/Rz 880/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Piotr Godlewski Sędziowie WSA Paweł Zaborniak /spr./ AWSA Maria Mikolik po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 16 listopada 2023 r. sprawy ze skargi W. G. na postanowienie Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie z dnia 24 kwietnia 2023 r. nr DSE3-K0918-D8596-16/23 w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania – skargę oddala – Przedmiotem skargi WG (dalej: "Skarżącego") jest postanowienie Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych (dalej: "Szef Urzędu" lub "Organ") z 24 kwietnia 2023 r. nr DSE3-K0918-D8596-16/23, wydane w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania. Z uzasadnienia skargi oraz nadesłanych akt sprawy wynika, że decyzją z 18 maja 2018 r. nr DSE2-K0998-D8596-7D/18 Szef Urzędu odmówił potwierdzenia statusu Skarżącego jako działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. Decyzją z 6 listopada 2018 r. nr DSE3-K0383-D8596-12/18, wydaną na skutek złożenia przez Skarżącego wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, Organ utrzymał w mocy opisaną wyżej decyzję z 11 maja 2018 r. Wnioskiem z 8 marca 2022 r., uzupełnionym 29 marca 2022 r., Skarżący zwrócił się do Organu o uchylenie ww. decyzji w trybie art. 154 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 775 z późn zm.) – dalej: "k.p.a.". Decyzją z 8 kwietnia 2022 r. Szef Urzędu odmówił uchylenia decyzji własnych z 6 listopada 2018 r. i 11 maja 2018 r. Wnioskiem nadanym w placówce operatora pocztowego 15 marca 2023 r. Skarżący zwrócił się do Organu o wznowienie na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., postępowania zakończonego decyzją z 6 listopada 2018 r. Postanowieniem z 30 marca 2023 r. nr DSE3-K1057-D8596-15/23 Szef Urzędu, działając na podstawie art. 148 § 1 i art. 150 § 1 k.p.a., odmówił wznowienia postępowania. Skarżący złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Postanowieniem z 24 kwietnia 2023 r. nr DSE3-K0918-D8596-16/23 Organ utrzymał w mocy własne postanowienie z 30 marca 2023 r. Organ podniósł, że Skarżący wraz z wnioskiem nie przedstawił żadnych nowych dowodów, ograniczając się do uzasadniaj decyzji z 6 listopada 2018 r. Ponadto żądanie wznowienia postępowania zostało złożone po upływie miesięcznego terminu, o którym mowa w art. 148 § 2 k.p.a. W ocenie Szefa Urzędu, powyższe okoliczności uprawniały do wydania postanowienia o odmowie wznowienia postępowania. W skardze do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Rzeszowie, WG wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego go postanowienia z 30 marca 2023 r., a ponadto o dopuszczenie dowodów z dokumentów wskazanych w skardze. Skarżący podniósł, że rozpatrując sprawę potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych Organ pominął szereg kluczowych dokumentów, mających istotny wpływ na wynik sprawy. W sprawie zachodzą zatem okoliczności wskazane w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. W odpowiedzi na skargę Organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się zupełnie niezasadna, przez co została przez Sąd oddalona w całości. Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r. poz. 2492). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 269; zwana dalej w skrócie P.p.s.a.). Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Natomiast w myśl art. 145 P.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. Jednocześnie w ramach prowadzonej kontroli legalności decyzji Sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.). Skarga została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 P.p.s.a. Otóż w myśl tego przepisu sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, o czym stanowi z kolei art. 120 P.p.s.a. Sądowa kontrola przedmiotu skargi nie wykazała jakichkolwiek naruszeń przepisów postępowania jak i przepisów prawa materialnego, które mogłyby stanowić argument za uznaniem zarzutów skarżącej strony. Stan faktyczny sprawy został ustalony zgodnie z wymogami zasady prawdy materialnej tj. przepisami art. 7, art. 77 i art. 80 K.p.a., dzięki czemu mógł stanowić oparcie dla ustaleń faktycznych Sądu – art. 133 § 1 P.p.s.a. Przekazane do WSA akta sprawy dostatecznie przedstawiają konieczne do zastosowania przepisów prawa materialnego okoliczności faktyczne, nie wymagając tym samym przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego z dokumentów na podstawie art. 106 § 3 P.p.s.a. Przedmiotem kontroli sądowej uczyniono w tej sprawie postanowienie Organu o odmowie wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją, tj. decyzją Szefa Urzędu do Sprawa Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 6 listopada 2018 r. o odmowie potwierdzenia wobec skarżącego WG statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. W podstawie prawnej zaskarżonego do WSA aktu wskazano m.in. na przepis art. 148 § 1 i art. 150 § 1 K.p.a. W świetle tych regulacji prawa procesowego podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji – art. 148 § 1 i 2 K.p.a. Odmowa wznowienia postępowania z powodu naruszenia w/w terminu do złożenia wniosku następuje w drodze postanowienia, o czym stanowi art. 149 § 3 K.p.a. Postanowienie organu o odmowie wznowienia postępowania administracyjnego podlega zażaleniu – art. 149 § 4 K.p.a. Sąd w tym miejscu wyjaśnia, że w pierwszej fazie rozpatrywania podania o wznowienie postępowania organ administracji publicznej obowiązany jest badać następujące kwestie: - czy podanie o wznowienie postępowania odpowiada ogólnym wymogom kodeksu postępowania administracyjnego, dotyczącym podań w postępowaniu administracyjnym (tj. czy zostało podpisane, wskazuje konkretną decyzję, której dotyczy wniosek o wznowienie postępowania), - czy zostało wniesione przez osobę będącą stroną w sprawie i czy zostały w nim powołane przyczyny wznowienia określone w art. 145 § 1 k.p.a., - czy został zachowany przewidziany w at. 148 K.p.a. termin do złożenia podania o wznowienie tj. termin miesiąca, który jest liczony od daty powzięcia przez stronę informacji o przesłance wznowienia postępowania. Jeżeli zostanie ustalone, że podanie nie spełnienia któregokolwiek z wyłożonych wyżej wymogów, właściwy organ wydaje postanowienie odmawiające wznowienia postępowania administracyjnego na podstawie powołanego wyżej art. 149 § 3 K.p.a. Na podstawie przesłanych do Sądu akt administracyjnych ustalono, że w podaniu z dnia 14 marca 2023 r. WG powołując się literalnie na art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. zażądał od Szefa Urzędu wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego opisaną powyżej decyzją administracyjną. Przytoczony we wniosku strony skarżącej art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. pozwala wznowić postępowanie jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Trafnie wskazuje się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, że przez "nową okoliczność istotną" dla sprawy należy rozumieć taką okoliczność, która mogła mieć wpływ na inne rozstrzygnięcie sprawy. Musi mieć zatem charakter prawotwórczy, z punktu widzenia zastosowanego przepisu prawa materialnego. Ponadto, "nowe dowody" i "nowe okoliczności" muszą mieć charakter obiektywny, co oznacza, że ich ujawnienie nie daje podstaw do ustalania, czy i z jakich powodów nie były one znane organowi uprzednio. Jednocześnie taka "nowa, istotna okoliczność" musi istnieć w dniu wydania decyzji ostatecznej i nie być znana organowi, który ją wydał. Przesłanka ta będzie miała zatem zastosowanie również w sytuacji, gdy dokument, czy opinia powstały po wydaniu decyzji ostatecznej potwierdzi jednoznacznie istnienie przed jej wydaniem owych nowych okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia (tak WSA w Gliwicach w wyroku z dnia 12 października 2023 r. o sygn. akt II SA/Gl 1145/23, Lex). Sąd po przenalizowaniu treści podanych we wniosku Strony z dnia 14 marca 2023 r. o wznowienie postępowania oraz w treści wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy z dnia 18 kwietnia 2023 r. zobligowany był potwierdzić stanowisko Organu o tym, że wskazywane przez wnioskodawcę okoliczności faktyczne, jak również dowody, nie miały charakteru nowego dla skarżącego, a więc że nie miał on wiedzy o ich istnieniu już w czasie ostatecznego rozstrzygania o odmowie potwierdzenia żądanego przez niego statusu. Odgrywa to kluczowe znaczenia dla zachowania terminu do złożenia wniosku na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a.. Otóż strona twierdzi, że [...] Zatem Organ nie mógł przyjąć, że o powoływanym dowodzie wnioskodawca dowiedział się przed upływem miesiąca liczą od dnia złożenia wniosku o wznowienie postępowania jak wymaga tego art. 148 § 1 K.p.a. Skarżący miał pełną wiedzę o istnieniu powoływanej we wniosku legitymacji członkowskiej w chwili wydawania przez Szefa kwestionowanej przez niego decyzji odmownej. Z tej wiedzy należało zatem skorzystać w toku postępowania wyjaśniającego, co skarżącemu Organ starał się umożliwić kierując do niego adekwatne do treści przepisów wezwania. Kolejne powoływane przez Stronę okoliczności stanowiły przedmiot rozpoznania Szefa Urzędu, przez co nie są to okoliczności nowe i nieznane Organowi w chwili wydawania decyzji. Nową okolicznością nie jest fakt skazania i osadzenia w więzieniu strony, bowiem było to oceniane przez Szefa Urzędu, który w treści swej decyzji przywołał treść świadectwa zwolnienia z [...]. Okoliczności związane z przedmiotem tego handlu (sprzedaż dewocjonaliów) były znane Stronie postępowania w czasie zakończenia postępowania w jego sprawie, przez co również i w tym wypadku nie można mówić o zachowaniu terminu jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Tak samo ocenić należało pozostałe wskazywane we wniosku wznowieniowym okoliczności jak i dowody w postaci dokumentów z [...]. Abstrahując od wpływu powoływanych przez Stronę okoliczności jak i dowodów na sposób zakończenia postępowania, nie można mieć wątpliwości, że wiedzę o ich istnieniu wnioskodawca posiadał już w czasie wydawania przez Szefa Urzędu negatywnej dla niego decyzji, co eliminuje ewentualność zachowania terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania w ustawowych granicach jednego miesiąca zgodnie z art. 148 § 1 K.p.a. Natomiast powoływana przez Skarżącego decyzja Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z [...] 2022 r. jest dowodem, który powstał już po dniu wydania przez Szefa Urzędu decyzji ostatecznej, stąd decyzja ta w ogóle nie mogła być ona brana pod uwagę, jako podstawa wznowieniowa z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. Należy ponownie wyjaśnić Skarżącemu, że stwierdzenie w fazie wstępnej postępowania, uchybienia terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania uniemożliwia merytoryczne rozpoznanie sprawy. W analizowanej sprawie powyższe okoliczności musiały zatem skutkować odmową wznowienia postępowania z przyczyn formalnych. Wszczęcie postępowania w sprawie wznowienia postępowania na wniosek, pomimo uchybienia terminu, stanowiłoby w świetle utrwalanego orzecznictwa sądowego rażące naruszenie prawa, godzące w wyrażoną w art. 16 § 1 k.p.a. zasadę trwałości decyzji ostatecznych (zob. wyrok NSA z 18 grudnia 2019 r., sygn. II OSK 376/18, LEX nr 2774288). Wobec zgromadzonych dowodów w tym sporze Sąd musiał przyznać rację temu, w jaki sposób zastosowano wobec skarżącej strony normę wynikającą z art. 145 § 1 pkt 5 w zw. z art. 148 § 1 K.p.a. Sąd działając poza granicami zarzutów skargi nie dostrzegł w działaniach procesowych Organu jakichkolwiek powodów do zastosowania kompetencji kasacyjnych – art. 145 § 1 i 2 P.p.s.a. Postanowienia Szefa Urzędu wydane w toku postępowania, jako zgodne z przepisami procesowymi i materialnoprawnymi powinny pozostać w obrocie prawnym i wywoływać określone w nich skutki. Z wyłożonych względów Sąd skargę oddalił na podstawie art. 151 P.p.s.a. O kosztach postępowania przed WSA nie orzeczono z uwagi na art. 200 P.p.s.a.