II SA/Rz 89/19
WyrokWSA w Rzeszowie2019-04-09
Skład orzekający: Magdalena Józefczyk, Maciej Kobak, Elżbieta Mazur-Selwa
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo utrzymało w mocy decyzję odmawiającą odroczenia terminu płatności i rozłożenia na raty należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, pomimo że skarżący wykazał się aktywnością w poszukiwaniu pracy i starał się poprawić swoją sytuację materialną?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji publicznej nie przeprowadziły wyczerpującego postępowania wyjaśniającego, nie oceniły należycie sytuacji dochodowej i rodzinnej skarżącego, a także nie odniosły się do zmiany jego sytuacji materialnej po wygaśnięciu umowy zlecenia. W konsekwencji, decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego, utrzymująca w mocy decyzję odmawiającą ulgi, została uznana za naruszającą przepisy postępowania administracyjnego, co skutkowało jej uchyleniem.Stan faktyczny
Skarżący zwrócił się do Prezydenta Miasta o odroczenie terminu płatności i rozłożenie na raty należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, wskazując na trudną sytuację materialną i zdrowotną. Prezydent Miasta odmówił, uznając brak podstaw do udzielenia ulgi. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tę decyzję w mocy. Skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, zarzucając organom brak dokładnej analizy jego sytuacji.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Magdalena Józefczyk /spr./ Sędziowie WSA Maciej Kobak WSA Elżbieta Mazur-Selwa Protokolant starszy sekretarz sądowy Sylwia Opioła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 kwietnia 2019 r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowa odroczenia terminu płatności i rozłożenia na raty należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego i z tytułu wypłaconej zaliczki alimentacyjnej uchyla zaskarżoną decyzję
W dniu 12 września 2018 r. MP (skarżący), zwrócił się do Prezydenta Miasta [...] o prolongatę spłaty należności powstałej z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego oraz o rozłożenie na raty płatności tych świadczeń w wysokości po 200 zł miesięcznie.
W uzasadnieniu wniosku wskazał, że wyrokiem Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] października 2007 r. [...] zasądzono na rzecz jego wówczas małoletnich dzieci JP GP raty alimentacyjne w kwocie po 300 zł. Na podstawie tego wyroku wszczęto postępowanie egzekucyjne [...]. Wnioskodawca podkreślił, że w okresie poprzedzającym wydanie tego orzeczenia, jak i po jego wydaniu, miał liczne schorzenia zdrowotne, uniemożliwiające spłatę zobowiązań. Dłuższy okres był osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku od dnia 17 maja 2016 r. po opuszczeniu zakładu karnego. Obecnie pracuje na podstawie umowy zlecenia, lecz komornik zajął całe wynagrodzenie. Aktualnie opłaca media oraz czynsz za mieszkanie, które otrzymał od miasta [...] i poniósł też koszty remontu. Wstrzymanie egzekucji komorniczej i odroczenie spłaty zadłużenia pozwoliłoby mu funkcjonować na normalnych zasadach i w miarę możliwości zwiększyć wysokość wpłat.
Decyzją z dnia [...] października 2018 r. nr [...], Prezydent Miasta [....] odmówił MP odroczenia terminu płatności i rozłożenia na miesięczne raty po 200 zł należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego wraz z odsetkami w łącznej wysokości 72 863,07 zł i należności z tytułu wypłaconej zaliczki alimentacyjnej w kwocie 3 150,05 zł (w tym 5% ustawowe powiększenie w kwocie 150,05 zł). W podstawie prawnej organ podał art. 104 i art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm.) zwana dalej w skrócie "K.p.a." oraz art. 2 pkt 10, art. 27 ust. 3, art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2018 r., poz. 554 ze zm.) zwana dalej "ustawą"
W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że wnioskodawca ma 50 lat, jest rozwiedziony, mieszka sam i prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Dochód uzyskuje z umowy zlecenia. Całość wynagrodzenia z tego tytułu potrącana jest przez komornika sądowego na poczet zaległości alimentacyjnych. Ponadto wnioskodawca podejmuje prace dorywcze, z których uzyskuje dochód około 1 000 zł. Od października 2018 r. pobiera dodatek mieszkaniowy w kwocie 106, 23 zł. Choruje na schorzenia przewlekłe (schorzenia kręgosłupa i schorzenia psychiczne), pozostaje pod kontrolą lekarza i przyjmuje leki. Na podstawie orzeczenia Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności dla Miasta [...] i Powiatu [...] legitymuje się orzeczeniem o lekkim stopniu niepełnosprawności, wydanym do dnia 30 listopada 2018 r., pomimo tego stan zdrowia pozwala na podjęcie zatrudnienia. Aktualnie skarżący zatrudniony jest od dnia 7 lipca 2018 r. w firmie [...] na podstawie umowy zlecenia na czas określony do dnia 31 października 2018 r. i otrzymuje wynagrodzenie w wysokości 800 zł brutto miesięcznie.
Organ I instancji podał, że wnioskodawca ponosi stałe wydatki w łącznej miesięcznej wysokości 302,51 zł. tj.: czynsz za mieszkanie w wysokości 198,51 zł, opłaty za media: 68,00 zł za gaz (za okres dwóch miesięcy) oraz 80,00 zł za energię elektryczną (za okres dwóch miesięcy), a ponadto wydatki na leki w kwocie około 30,00 - 50,00 zł miesięcznie.
Zdaniem Prezydenta Miasta [...] brak jest podstaw do odroczenia spłaty należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego i spłaty ratalnej comiesięcznych rat. Zestawiając łączną kwotę stałych miesięcznych wydatków z kwotą dochodu otrzymywanego z prac dorywczych to wnioskodawcy pozostaje do dyspozycji kwota 697,49 zł. Brak jest zatem podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącego i zastosowania względem niego ulg w spłacie zobowiązań, określonych w art. 30 ust. 2 ustawy. Z założenia bowiem, sytuacja osób mających zaległości alimentacyjne jest trudna, albowiem nie regulują w pełni swoich zobowiązań, a egzekucja komornicza nie jest w pełni skuteczna. Ustawodawca, nakazując uwzględnić sytuację tych osób, miał na uwadze sytuacje wyjątkowe, szczególnie trudne, które w przypadku wnioskodawcy nie występują. Nadto, uwzględnienie wniosku o odroczenie i rozłożenie płatności należności na raty jest kompetencją o charakterze uznaniowym, której zastosowanie uzależnione jest od spełnienia pewnych przesłanek. Ustawodawca nie określił tych przesłanek - mają one charakter ogólny, nie mniej jednak zasadnym jest brać pod uwagę przypadki wyjątkowe, szczególnie trudne. W ocenie organu, sytuacja dochodowa, rodzinna i zdrowotna skarżącego nie ma natomiast charakteru wyjątkowego i szczególnie trudnego. Samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, a środki jakie uzyskuje, pozwalają mu na zaspokojenie jego podstawowych potrzeb bytowych.
Skarżący w odwołaniu do tej decyzji zarzucił, że została ona wydana z naruszeniem zasad współżycia społecznego. Ponadto wydanie decyzji nie było poprzedzone dokładną analizą sytuacji materialno – bytowej i rodzinnej wnioskodawcy. Uszło uwadze organu, że odmowa uwzględnienia wniosku o udzielenie ulg spowoduje, że zostanie klientem pomocy społecznej, gdyż nie będzie w stanie zaspokoić podstawowych potrzeb życiowych. Organ I instancji nie uwzględnił również tego, że umowa zlecenia zawarta przez skarżącego wygasa z dniem 31 października 2018 r. i w tej dacie pozostanie bez środków do życia. Tym samym, organ działając w ramach uznania administracyjnego, winien uwzględnić zgłoszone przez skarżącego żądanie.
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] grudnia 2018 r. nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (dalej "Kolegium" lub "SKO") utrzymało w mocy opisaną wyżej decyzję Prezydenta Miasta [...], podzielając w całości stanowisko organu I instancji.
Zdaniem Kolegium, z treści art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów wynika, że decyzje w sprawach umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, odroczenia terminu płatności albo rozłożenia na raty tych należności, mają charakter uznaniowy. Ustawodawca upoważnił w tych sprawach organ administracyjny do orzekania w ramach tzw. uznania administracyjnego, pozostawiając mu ocenę, czy w konkretnej sprawie, po ustaleniu sytuacji dochodowej i rodzinnej, zachodzą okoliczności uzasadniające umorzenie, odroczenie lub rozłożenie płatności należności na raty. Organ ten może zatem, ale nie musi przyznać ulgi w zapłacie należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, nawet wtedy gdy sytuacja dochodowa i rodzinna dłużnika-wnioskodawcy przemawia za przyznaniem takiej ulgi. Kontrola organu odwoławczego w tego typu sprawach jest natomiast w zasadzie ograniczona do badania, czy organ I instancji rozpatrując sprawę, przeprowadził prawidłowo postępowanie wyjaśniające, w którym ustalił i ocenił wszystkie istotne dla rozstrzygnięcia okoliczności z zachowaniem reguły swobodnej oceny dowodów.
Zdaniem organu odwoławczego, organ I instancji rozpatrując wniosek skarżącego nie przekroczył granic uznania administracyjnego. W toku postępowania organ ustalił sytuację dochodową i rodzinną, jak również zdrowotną wnioskodawcy. Odniósł się także do podnoszonej przez wnioskodawcę okoliczności w postaci czasowego zatrudnienia na podstawie umowy zlecenia. W oparciu o wskazane w uzasadnieniu decyzji okoliczności organ I instancji władny był zatem stwierdzić brak podstaw do uwzględnienia wniosku o odroczenie płatności należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego i rozłożenia płatności na raty. Wnioskodawca legitymuje się bowiem źródłem dochodu z prac dorywczych, a do dnia 31 listopada 2018 r. także z umowy zlecenia. Wprawdzie po tym dniu umowa zlecenia wygasła, co dostrzegł także organ I instancji, jednak wnioskodawca, nie jest pozbawiony możliwości wykonywania pracy zarobkowej, albowiem rodzaj stwierdzonych schorzeń i niepełnosprawność w stopniu lekkim, stwierdzona do 30 listopada 2018 r., nie dyskwalifikuje go z rynku pracy, jako osoby nie mogącej pracy podjąć w ogóle.
Zasadnie organ I instancji nie dostrzegł w sytuacji skarżącego także żadnych wyjątkowych i szczególnie trudnych okoliczności, przemawiających za uwzględnieniem jego wniosku. Okolicznością taką nie jest trudna jego sytuacja dochodowa, czy też zdrowotna ograniczająca możliwości zarobkowania. Wykonuje on prace dorywcze, jak również wykonywał prace na podstawie umowy zlecenia, z której wynagrodzenie potrącane było w całości na poczet zaległości alimentacyjnych. Zdaniem Kolegium, brak jest przeszkód natury obiektywnej, zdrowotnej, by wnioskodawca w dalszym ciągu nie mógł wykonywać prac na podstawie umowy zlecenia, choćby podobnego rodzaj, jak dotychczas. Nadto, wnioskodawca korzysta z pomocy społecznej w postaci dodatku mieszkaniowego. Trudna sytuacja materialna, wynikająca z niskiego uposażenia, ponoszenie kosztów utrzymania, jak i wygaśnięcie umowy zlecenia, jest zwykłą sytuacją, w jakiej znajduje się wielu dłużników alimentacyjnych, nie wynikająca z nadzwyczajnych okoliczności.
Niezależnie od powyższego organ odwoławczy podkreślił, że mając na uwadze wysokość zadłużenia skarżącego, zarówno odroczenie płatności należności, jak i rozłożenie płatności tej należności na raty miesięczne w wysokości po 200 zł, nie zaspokajałby interesu wierzyciela, dążącego do wyegzekwowania od dłużnika zaległości. Okres spłaty w żaden sposób nie zabezpieczałby interesów wierzyciela, a wręcz byłby z nimi sprzeczny.
W takiej sytuacji organ odwoławczy nie miał podstaw do ingerowania w treść podjętego w ramach uznania administracyjnego rozstrzygnięcia. Legitymowanie się źródłem dochodu z tytułu prac dorywczych, otrzymywanie wsparcia z pomocy społecznej w postaci dodatku mieszkaniowego, jak również możliwość podjęcia zatrudnienia na podstawie umowy zlecenia, wykonywanego do dnia 31 października 2018 r., pozwala na przyjęcie, że nieuwzględnienie wniosku o odroczenie płatności i rozłożenie jej na raty, nie doprowadzi do narażenia podstawowych potrzeb bytowych wnioskodawcy.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, MP wniósł o poddanie kontroli Sądu zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego podnosząc, że nie zgadza się z otrzymaną odmową uwzględnienia jego żądania.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując wyrażone stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:
Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r. poz.2107 ze zm.). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 zwana dalej "P.p.s.a."). Stosownie do tego przepisu sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
W myśl art. 145 § 1 P.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 K.p.a. lub innych przepisach. W myśl art. 151 P.p.s.a. w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części Sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części.
Poddawszy zaskarżoną decyzję ocenie legalności w granicach wyznaczonych wyżej powołanymi przepisami Sąd doszedł do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie wobec naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogły mieć istotny wpływ na wynik postępowania, co stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. obligowało Sąd do uwzględnienia skargi.
Postępowanie w niniejszej sprawie zostało wszczęte na wniosek skarżącego z dnia 10 września 2018 r., w którym wskazując na treść art. 30 ust. 2 ustawy wystąpił o prolongatę spłaty zobowiązań należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Jednocześnie zobowiązał się do wnoszenia comiesięcznych wpłat w wysokości 200 zł do kasy Urzędu Miasta [...]. W uzasadnieniu podał, ze pracuje na umowę zlecenia zawartą na czas określony. Komornika zajął całe wynagrodzenie, niepozostawiając złotówki na życie. Dodał, że uzyskał lokal mieszkalny od Prezydenta Miasta [...], za który opłaca czynsz i inne media. Przeprowadził w tym mieszkaniu remont i nie chciałby go utracić z powodu niepłacenia czynszu i dlatego wniósł o prolongatę zadłużenia, by mógł funkcjonować na normalnych zasadach i w miarę możliwości zwiększać wysokość wpłat.
Sąd podziela ogólny wniosek organów, że decyzja wydawana na podstawie art. 30 ust. 2 ustawy jest oparta o uznanie administracyjne, co przekłada się na metodologiczną formułę, że po ustaleniu wszystkich okoliczności istotnych w sprawie organ, przy uwzględnieniu słusznego interesu strony i interesu społecznego (publicznego) może wydać jedno, z co najmniej dwóch prawnie dopuszczalnych rozstrzygnięć; mając na uwadze treść art. 30 ust. 2 ustawy, będzie to rozstrzygnięcie o uwzględnieniu wniosku, albo rozstrzygnięcie o odnowie zastosowania jednego z rozwiązań wynikających z tego przepisu.
Z treści art. 30 ust. 2 ustawy wynika, że wydanie decyzji na tej podstawie musi być poprzedzone wyjaśnieniem rzeczywistej sytuacji strony w aspekcie sytuacji dochodowej i rodzinnej, a uzasadnienie decyzji zawierać ocenę tej sytuacji. Decyzje wydane w tym trybie nie mogą być dowolne. Wymagają uzasadnienia odpowiadającego dyspozycji art. 107 § 3 K.p.a. - wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 3 listopada 2016 r., sygn. akt II SA/Rz 193/16, publ. LEX nr 2162496, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 18 października 2016 r., sygn. II SA/Łd 410/16, publ. LEX nr 2154518. Argumentacja prezentowana przez organy w wydanych przez nie decyzjach wymogów tych nie spełnia. Organy stwierdziły, że dłużnik alimentacyjny powinien mieć świadomość obowiązku zwrotu świadczeń wypłaconych z funduszu, jak również tego, że należność z tego tytułu będzie systematycznie wzrastać. Wiedza ta powinna aktywizować dłużnika do podjęcia wszelkich możliwych starań, by należność tę spłacić. Analizując sytuację dochodową i rodzinną skarżącego organy przyjęły, że jest osobą zdolną do pracy, a sytuacja życiowa nie jest na tyle ciężka, by nie dało się jej przezwyciężyć przy dołożeniu najwyższej staranności i wysiłku. Zwróciły też uwagę, że skarżący otrzymuje dodatek mieszkaniowy i uzyskuje dodatkowe środki na życie z tytułu prac dorywczych.
W ocenie Sądu stawiane przez organy tezy, w kontekście sytuacji dochodowej i rodzinnej skarżącego są spłycone i niepoprzedzone refleksją prawną o należytym stopniu wnikliwości. Organy nie zauważają, że skarżący podejmuje starania o poprawę swojej sytuacji bytowo-dochodowej, właśnie poprzez zawarcie umowy zlecenia na wykonywanie pracy, podejmowanie dodatkowych prac, aby poprawić swój status finansowy. Ceni fakt przydziału mieszkania przez Prezydenta Miasta [...], którego nie chciałby utracić przez powstające zadłużenie z powodu zbyt wysokiej egzekucji pieniężnej z tytułu niepłacenia alimentów. Sam końcowo deklaruje wysokość rat, które może spłacać bez zachwiania stabilności dla jego sytuacji życiowej i zdrowotnej. Jednocześnie wykazuje się aktywnością, gdyż podejmuje dodatkowe dorywcze prace dla poprawienia swojej sytuacji materialnej. Skarżący wreszcie nie zwracał się o umorzenie zadłużenia, tylko jego prolongatę. Trzeba też mieć na względzie, że powrót do aktywności zawodowej po opuszczeniu zakładu karnego nie jest prosta, a jednak skarżący wykazuje się w tym względzie pozytywnymi działaniami. Nie ukrywał przed organami środków finansowych z tytułu dodatkowych prac dorywczych. Przedmiotowe okoliczności powinny zostać poddane ocenie w kontekście powoływanej przez organy staranności o gromadzeniu środków na spłatę należności wypłaconych z funduszu.
W przestrzeni rozważań dotyczących sytuacji bytowo-dochodowej skarżącego powinna znaleźć się również szczegółowa analiza dochodów i obciążeń finansowych. Organy powinny dokładnie ustalić, jakie są miesięczne dochody, przy czym należy zaznaczyć, że dorywcze prace podejmowane dla poprawy doraźnej sytuacji bytowej nie mogą być traktowane tak jak zapłata otrzymywana na podstawie czasowej umowy zlecenia. Brak jest i analizy, jakie środki pieniężne zostają skarżącemu na bieżące niezbędne utrzymanie. Jeżeli organ stawia tezę, że sytuacja bytowo-dochodowa nie jest na tyle zła, to powinien ją szczegółowo uzasadnić. W uzasadnieniu decyzji organu I instancji wskazano wprawdzie, jakie dochody osiąga skarżący, jednakże nie skonfrontowano ich z wydatkami ponoszonymi na niezbędne utrzymanie skarżącego.
Kolegium nie odniosło się też do sytuacji materialnej skarżącego, która uległa zmianie, gdyż w dacie orzekania przez Kolegium to jest [...] grudnia 2018 r. wygasła już umowa zlecenia, która obowiązywał do dnia 31 października 2018 r. skarżący podkreślił, że po tej dacie pozostanie bez środków do życia. W związku z tym Sąd zauważa, że uzasadnienie decyzji organu II instancji narusza art. 107 § 3 K.p.a, gdyż poprzestało na zaakceptowaniu argumentacji organu I instancji. Doszyło też do naruszenia art. 15 K.p.a., a finalnie i art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., gdyż obowiązkiem organu II instancji jest powtórne i całościowe rozpatrzenie i rozstrzygnięcie sprawy, co powinno znaleźć stosowne odzwierciedlenie w uzasadnieniu wydanej decyzji.
Organowi odwoławczemu przysługują zarówno kompetencje kontrolne, jak i merytoryczne. Oznacza to, że powinien sprawę rozpatrzyć nie tylko z punktu widzenia kontroli prawidłowości rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji, ale nadto powinien rozpoznać sprawę merytorycznie. Wynika to jednoznacznie z wyrażonej w art. 15 K.p.a. zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Należy podkreślić, że kognicja sądu administracyjnego nie pozwala na dokonywanie ustaleń faktycznych w sprawie. Ustaleń tych dokonuje organ i powinny one znajdować odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji, a zwłaszcza w przywołanych dowodach. Nadto kognicja Sądu administracyjnego nie pozwala również na zwolnienie organu z dokonania oceny poprzez pryzmat okoliczności przytoczonych przez stronę w odwołaniu, jak też "na zastąpienie organu" w dokonaniu takiej oceny.
W konsekwencji taki stan rzeczy należy uznać za niedostateczne wyjaśnienie sprawy i skutkujący przyjęciem, że decyzja organu naruszyła w sposób istotny przepisy procedury administracyjnej. Zgodnie bowiem z art. 7 K.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Przepis art. 8 K.p.a. nakłada natomiast na organy administracji obowiązek prowadzenia postępowania w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa.
Organ administracji publicznej obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.) i na podstawie całokształtu materiału ocenić, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.). Takie postępowanie organu odwoławczego narusza również przepis art. 107 § 1 i § 3 K.p.a. i powoduje niemożność dokonania prawidłowej kontroli sądowej zapadłego rozstrzygnięcia. Powyższe naruszenia w zakresie wadliwie ustalonego stanu faktycznego na etapie postępowania odwoławczego i powtórzenie argumentów za organem I instancji powoduje, że zaskarżona decyzja jest przedwczesna.
Ponadto Sąd zwraca uwagę, że granice uznania administracyjnego wyznacza przepis art. 30 ust. 2 ustawy, którymi są sytuacja dochodowa i rodzinna. Odwoływanie się i stosowanie innych kryteriów, tak jat to uczyniły to organy orzekające, Sąd uznaje za niedopuszczalne.
Sąd zwraca też uwagę, że w odwołaniu skarżący podniósł, że organ właściwy wierzyciela mógł na jego wniosek, jako dłużnika alimentacyjnego umorzyć częściowo należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części (pkt 1 odwołania), co będzie wymagało wyjaśnienia zakresu wniosku. We wniosku wszczynającym to postępowanie nie było żądania o umorzenie należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części.
Zatem w ponownie prowadzonym postępowaniu rolą organu II instancji będzie przeprowadzenia stosownego uzupełniającego postępowania wyjaśniającego, które nie przekroczy granic wyznaczonych art. 136 K.p.a., ustalenie zakresu wniosku w kontekście postawionych zarzutów w odwołaniu (czy jest to nowy wniosek). Rozważenie wszystkich powołanych okoliczności pozwoli wyjaśnić, czy skarżący posiada obiektywne możliwości tak aktualnie, jak i w przyszłości, na spłatę zobowiązań powstałych w następstwie wypłaty świadczeń z tytułu zaliczek alimentacyjnych.
Mając na względzie powyższe Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło