II SA/Rz 9/15

St. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Piotr Godlewski po rozpoznaniu w dniu 3 marca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. Ł. – działającej przez pełnomocnika K. Ł. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie z jej skargi na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2014 r. Nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki werandy z tarasem postanawia odmówić zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. K. Ł., działający w imieniu córki A. Ł., w terminie do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 500 zł, zwrócił się o zwolnienie od obowiązku uiszczenia tej opłaty. W złożonym w wyniku wezwania urzędowym formularzu PPF, obowiązującym w postępowaniu sądowoadminstracyjnym osoby fizyczne ubiegające się o przyznanie prawa pomocy, powołując się na sytuację finansową skarżącej, wniósł następnie o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Oświadczył, że aktualnie przebywa ona w W. Brytanii, podejmując nisko płatne prace dorywcze. Zarobione pieniądze przeznacza na utrzymanie siebie i mieszkającej z dziadkami w Polsce córki, uczennicy szkoły średniej. Jako posiadany przez skarżącą majątek został wykazany związany z przedmiotem skargi budynek mieszkalny o pow. 99 m². Pełnomocnik skarżącej w odpowiedzi na wezwanie dodatkowo wskazał, że ponoszone przez skarżącą koszty mieszkania i wyżywienia [...] są bardzo wysokie, czego nie rekompensują osiągane przez nią zarobki. Jej aktualny miesięczny dochód z zatrudnienia wynosi 960 GB, z czego 390 GB przeznacza na opłatę za mieszkanie, 250 GB na wyżywienie, 70 GB na zakup odzieży i obuwia, 20 GB na koszty leczenia oraz 70 GB na opłaty za media. Kolejne 160 GB (ok. 880 zł) przeznacza na utrzymanie córki, która jest również uprawniona do alimentów w wysokości 750 zł miesięcznie (ze środków tych 950 zł przeznaczane jest na zakup żywności, 140 zł na zakup odzieży i obuwia, 350 zł na koszty kształcenia, 100 zł na koszty leczenia oraz 90 zł na opłaty za media). Skarżąca ponosi również koszty utrzymania domu w Polsce z wysokości 150 zł miesięcznie. Mając powyższe na uwadze stwierdzono, co następuje: Zgodnie z art. 245 § 2 i 3 oraz art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: P.p.s.a.), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym (zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie zastępcy prawnego, m.in. adwokata) – gdy wykaże, że nie może ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, 2) w zakresie częściowym (zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienie zastępcy prawnego) – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zarówno więc w przypadku całkowitego jak i częściowego prawa pomocy, wykazanie warunkujących go przesłanek obciąża osobę wnioskującą, a kryterium ekonomiczne, bazujące na ocenie sytuacji materialnej jest jedynym, na podstawie którego ocenia się zdolność do poniesienia związanych ze sprawą kosztów; odzwierciedla to m.in. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 stycznia 2012 r. II FZ 825/11, zgodnie z którym wnioskodawca powinien wykazać, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że nie jest w stanie pokryć kosztów sądowych we własnym zakresie. Analiza wniosku A. Ł. nie wykazała jego zasadności, tak w całości, jak i w części. Mimo powoływania się na niskie dochody, w żaden sposób nie zostało wykazane, by ją lub pozostającą na utrzymaniu córkę dotykał jakikolwiek niedostatek związany z zaspokajaniem niezbędnych potrzeb życiowych oraz że jednorazowe poniesienie kosztów postępowania wiązałoby się dla nich z uszczerbkiem w koniecznym utrzymaniu. Należy przez niego rozumieć takie zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony, w której nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych /tak postanowienie NSA z dnia 13 marca 2012 r. I FZ 51/12). Nie oznacza to więc zagrożenia dla zaspokojenia wszystkich normalnie ponoszonych wydatków, lecz wyłącznie dla najważniejszych, zaspokajających uzasadnione potrzeby życiowe, jak żywność, podstawowe opłaty związane z utrzymaniem domu lub mieszkania, koszty leczenia. Nie kwestionując potrzeby doraźnego ponoszenia przez skarżącą pozostałych wyżej wymienionych (w tym przede wszystkim związanych z zakupem odzieży i obuwia) należy zauważyć, że w opisanych okolicznościach nie mogą być uznane za stałe obciążenie domowego budżetu, a przez to korzystać z bezwzględnego pierwszeństwa przed kosztami postępowania sądowego. Dotyczy to także /przynajmniej w części/ wydatków na leczenie, w stosunku do których nie została wykazana potrzeba ich systematycznego ponoszenia. Nie zostało również wyjaśnione, co składa się na tzw. koszty kształcenia córki (350 zł/m-c), której deklarowane koszty miesięcznego utrzymania (łącznie ok. 1630 zł, w tym 950 zł na zakup żywności) wydają się nazbyt wygórowane względem potrzeb jednej osoby, z czym związane są koszty utrzymania domu w Polsce – 150 zł/m-c (skoro nie jest on przez nią użytkowany, a zamieszkują w nim jej rodzice i córka) oraz z jakich środków zostały sfinansowane prace związane z remontem i rozbudową budynku (ta ostatnia okoliczność pośrednio świadczy o możliwości poczynienia przez skarżącą pewnych oszczędności). Ponadto pełnomocnik skarżącej, mimo nałożonego na niego obowiązku i wskazywanej w dodatkowym oświadczeniu potrzeby wydłużenia o 14 dni terminu do przedłożenia wyciągów z rachunków bankowych skarżącej oraz rachunków /faktur potwierdzających ponoszone przez nią na utrzymanie wydatki (liczonego od momentu jego złożenia, tj. od 11 lutego 2015 r.), nie wywiązał się z tego wymogu. W tej sytuacji należy uznać, że mimo wyrażanego przekonania, iż dochody skarżącej są niewystarczające (nieadekwatne do oczekiwań związanych z wykonywaniem pracy za granicą), to jednak w pełni zabezpieczają potrzeby bytowe jej i córki, a jednocześnie umożliwiają bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu na jednorazowe wygospodarowanie środków finansowych celem opłacenia kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z wyboru, jeżeli jego udział uważa za potrzebny (pełnomocnik skarżącej w pierwotnej odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu nie sygnalizował tej potrzeby, ponadto takiej konieczności - z wyjątkiem sporządzenia niektórych środków zaskarżenia - nie przewidują przepisy normujące postępowanie sądowoadministracyjne, a sąd z urzędu bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa w postępowaniu przed organami administracji). Zobowiązane do ponoszenia kosztów postępowania są wszystkie osoby mające jakiekolwiek środki majątkowe i dochody /postanowienie NSA z dnia 22 grudnia 2002 r. sygn. akt OZ 862/04/, które to kryterium skarżąca bez wątpienia spełnia. Ubocznie należy zwrócić uwagę skarżącej i jej pełnomocnika, że w sytuacji uwzględnienia skargi przez Sąd, będzie jej przysługiwał od organu który wydał zaskarżony akt, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia swoich praw (art. 200 P.p.s.a.). Stosownie do powyższego, na podstawie art. 246 § 1 w związku z art. 245 § 2 i 3 oraz art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.