II SA/Rz 900/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Robert Sawuła Sędziowie NSA Maria Piórkowska SO (del.) Anna Bembenek /spr./ Protokolant st. sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólnoadministracyjnym na rozprawie w dniu 2 lutego 2011 r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...]; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; III. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na rzecz adwokata A. W. z Kancelarii Adwokackiej [...] wynagrodzenie w kwocie 292 zł 80/100 /słownie: dwieście dziewięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy/ tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, w tym: tytułem wynagrodzenia kwotę 240 zł / słownie : dwieście czterdzieści złotych/ i tytułem 22 % podatku VAT kwotę 52 zł 80/100 / słownie: pięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy/ . Postępowanie w sprawie wymeldowania M.P. z pobytu stałego w lokalu położonym w S.W. przy ul. P. [..] zostało wszczęte w dniu [..].04.2010r. na wniosek Z.P. Decyzją z dnia [..].07.2010r. nr [...] Prezydent Miasta S.W. po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego orzekł o wymeldowaniu M.P., syna J. z pobytu stałego z w/w lokalu. W podstawie prawnej decyzji wskazano art. 15 ust.2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych ( Dz.U. nr 87,poz. 960 z 2001r.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14.06.1960r. – Kodeks postępowania administracyjnego ( Dz. U. nr 98, poz. 1071 z 2001r. ). W pisemnych motywach rozstrzygnięcia organ I instancji po przytoczeniu przebiegu postępowania podał , iż analiza całego materiału dowodowego zgromadzonego w prowadzonym postępowaniu pozwala na stwierdzenie , że lokal , z którego ma nastąpić wymeldowanie nie stanowi centrum życiowego M.P. Nadto wskazano , że fakt opuszczenia miejsca pobytu przy ul. P. [...] w S.W. przez M.P. jest bezsporny a stan faktyczny rozpoznawanej sprawy wyczerpuje przesłanki wskazane w art. 15 ust.2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Po rozpatrzeniu odwołania M.P. Wojewoda P. w R. na podstawie art. 138 par.1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r., nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) w zw. z art.15 ust. 2 oraz art. 50 ust.3 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych – zwanej dalej ustawą ( t.j. : Dz.U. z 2006r., nr 139, poz. 993 z późn. zm.) decyzją z dnia [..] sierpnia 2010r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta S.W. z dnia [..] lipca 2010r. o wymeldowaniu M.P. z pobytu stałego z lokalu mieszkalnego pod adresem [...-...] S.W. , ul. P. [...]. W pisemnych motywach tego rozstrzygnięcia wskazano, że z przeprowadzonego przez organ I Instancji postępowania dowodowego wynika, iż M.P. nie przebywa obecnie w lokalu mieszkalnym położonym w S.W. przy ul. P. nr [..]. Lokal ten opuścił w 1992r. , kiedy wyjechał do pracy za granicę. Centrum życiowym M.P. jest obecnie miejscowość S.B., gdzie mieszka i pracuje. Od pół roku M.P. nie posiada kluczy do mieszkania położonego w S.W. przy ul. P. [...], gdyż sam je oddał. Fakt nie zamieszkiwania M.P. w przedmiotowym lokalu potwierdzają A.P. – P. (pełnomocnik Z.P.) oraz świadkowie K.P. i M.G. Fakt oddania kluczy i posiadania centrum spraw życiowych poza spornym mieszkaniem wynika z zeznań M.P. Jakkolwiek przeprowadzone oględziny lokalu potwierdziły obecność rzeczy należących do M.P. w przedmiotowym lokalu, to jednak sama obecność tych rzeczy nie świadczy o tym, że lokal stanowi dla M.P. centrum spraw życiowych , skoro pozostawione rzeczy nie są przez niego używane od kilku lat. Natomiast nie stwierdzono w mieszkaniu rzeczy osobistych odwołującego się , które świadczyłyby o jego aktualnym zamieszkiwaniu w tym lokalu. Odwołujący się podniósł, że ma utrudniony dostęp do w/w lokalu, jednakże nie przedstawił na tę okoliczność żadnych dowodów. W tych warunkach, zdaniem organu odwoławczego zaistniały przesłanki do uznania, że M.P. lokal położony w S.W. przy ul. P. [...] opuścił dobrowolnie. Przy ustaleniu kwestii , czy opuszczając lokal dana osoba działała z jednoczesnym zamiarem zerwania z nim związków i przeniesienia swojego centrum życiowego w inne miejsce nie można się opierać na oświadczeniach osoby zainteresowanej. Odnosząc się do kwestii proceduralnych organ odwoławczy wskazał, iż organ I Instancji przeprowadził postępowanie zgodnie z wymogami art. 7 i art. 77 par.1 k.p.a. ,80 k.p.a. i art. 107 par.3 K.p.a. dokonał trafnej oceny dowodów i w konsekwencji dokonał prawidłowych ustaleń faktycznych . Zgodnie z art. 15 ust.2 ustawy przesłankami wymeldowania są : opuszczenie miejsca pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełnienie obowiązku wymeldowania się. Skoro zatem M.P. lokal położony w S.W. przy ul. P. [...] opuścił dobrowolnie i w nim nie przebywa, posiadając centrum spraw życiowych w innej miejscowości, przesłanki wymeldowania , o których mowa przepisie art. 15 ust.2 ustawy uznać należy za spełnione. Odnosząc się do okoliczności przywołanych w odwołaniu organ argumentował, że sprawy rodzinne i kwestia zamiany mieszkania pozostają poza kognicją organów rozstrzygających wniosek o wymeldowanie. Na powyższą decyzję M.P. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie. W skardze zawarto wniosek o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości jako naruszającej prawo. Postanowieniem referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 25.11.2010r. przyznano skarżącemu prawo pomocy obejmujące zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Pełnomocnik z urzędu wniósł do protokołu rozprawy o uchylenie decyzji organów obu instancji eksponując zarzut naruszenia przepisów o postępowaniu administracyjnym i błędnych ustaleń faktycznych. W ocenie pełnomocnika organy z naruszeniem przepisów K.p.a. zaniechały przesłuchania niektórych świadków i uzyskania wiążących informacji od organów policji w aspekcie utrudniania dostępu skarżącemu dostępu do lokalu, z którego został wymeldowany. Wojewoda P. w R. wniósł o oddalenie skargi z jednoczesnym podtrzymaniem dotychczas prezentowanej argumentacji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje : Zgodnie z art.184 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej z 1997r. oraz art. 1 par.1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153,poz.1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest w aspekcie zgodności z prawem , jeżeli ustawy nie stanowią inaczej ( art.1 par.2 cytowanej ustawy). Zakres tej kontroli wyznacza art.134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.nr 153, poz. 1270 ze zm.) , zwanej dalej p.p.s.a. stanowiący, że sąd orzeka w granicach danej sprawy , nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Powyższe oznacza , że w postępowaniu sądowo-administracyjnym badaniu podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do stanu faktycznego sprawy oraz trafność wykładni tych przepisów . W oparciu o przepis art. 145 par.1 pkt 1 p.p.s.a. , Sąd uwzględniając skargę na decyzję, uchyla ją w całości lub w części , jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego , które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania , jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonej decyzji Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że decyzja nie odpowiada wymogom prawa. Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowią przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (D.U. z 2006r. , nr 139 , poz. 993 ze zm. ) , zwanej dalej ustawą. Zgodnie z art. 6 ust.1 tej ustawy pobytem stałym jest zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Materialne przesłanki wymeldowania z pobytu stałego reguluje przepis art. 15 ust.2 ustawy stanowiący, iż organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się . W świetle tej regulacji badanie zasadności wniosku o wymeldowanie wymaga ustalenia, czy wnioskowana do wymeldowania osoba opuściła miejsce pobytu stałego , przy czym przesłanka ta zostaje spełniona , jeżeli opuszczenie miejsca pobytu ma charakter trwały i jest dobrowolne. Stanowiące hipotezę omawianego przepisu "opuszczenie miejsca pobytu stałego" nie oznacza jedynie fizycznego przebywania w miejscu innym niż miejsce pobytu stałego. Dla spełnienia tej przesłanki konieczne jest , aby fizycznemu przebywaniu danej osoby w innym miejscu towarzyszyła wola opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu oraz zamiar stałego związania z innym miejscem i urządzenia w nim trwałego centrum życiowego. Dla oceny zamiaru istotne jest natomiast to, czy okoliczności faktyczne potwierdzają deklarowaną wolę tej osoby, czy też pozostają z nią w sprzeczności. Zarówno element przedmiotowy , t.j. fizyczne opuszczenie miejsca pobytu stałego , jak i element podmiotowy – zamiar zlokalizowania centrum życiowego , są możliwe do ustalenia w drodze wyjaśnienia różnorodnych okoliczności faktycznych. W szczególności chodzi o fizyczne przebywanie w określonym miejscu , cel przebywania w tym miejscu i cel , w jakim to miejsce na pewien czas zostało opuszczone a także przyczynę opuszczenia miejsca pobytu. Jest to o tyle istotne, że w przypadku opuszczenia miejsca pobytu stałego nie z własnej woli lub z własnej woli ale na ściśle określony czas , brak jest podstaw do uznania , że dana osoba opuściła miejsce pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust.2 ustawy. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy Sąd stwierdził , że przedwczesne jest wyrażone przez organ odwoławczy stanowisko dotyczące zaktualizowania się przesłanek uzasadniających wymeldowanie M.P. Dla oceny dobrowolności opuszczenia przez skarżącego miejsca pobytu stałego oraz trwałości tego opuszczenia kluczowe znaczenie ma prawidłowe ustalenia stanu faktycznego sprawy. Natomiast , jak wynika z lektury akt , w sprawie jakkolwiek zgromadzono dość obszerny materiał dowodowy , to jednak poczynione przez Wojewodę P. ustalenia faktyczne trudno uznać za oparte na wszechstronnym rozważeniu zebranego materiału dowodowego, czym naruszono art. 7 , art. 77 par.1 , art. 80 oraz art. 107 par.3 K.p.a. Z przepisów art. 7 i art. 77 par.1 K.p.a. wynika, ze organ administracji publicznej podejmuje wszelkie kroki niezbędne do wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zobowiązany jest nie tylko zebrać ale i rozpatrzyć w sposób wyczerpujący cały materiał dowodowy . Ponadto zgodnie z art. 80 K.p.a. winien ocenić na podstawie całokształtu materiału dowodowego , czy dana okoliczność została udowodniona. Stosownie do art. 107 par.3 K.p.a. uzasadnienie decyzji w zakresie stanu faktycznego powinno w szczególności zawierać ustalenie faktów , które organ uznał za udowodnione , dowodów, na których się oparł oraz przyczyn , z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej . Wskazane uregulowania nakładają na orzekające organy obowiązek zebrania pełnego materiału dowodowego w kwestiach mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy oraz obowiązek poddania zgromadzonych dowodów wnikliwej analizie i ocenie. Świadectwem dochowania tych obowiązków jest treść uzasadnienia podjętej decyzji. Analizując zaskarżoną decyzję w kontekście przedstawionych wyżej powinności organów administracji nie sposób uznać, że został w niej przedstawiony proces wartościowania mocy dowodowej i wiarygodności dowodów. Przede wszystkim należy wskazać, że organ drugiej instancji w uzasadnieniu kontrolowanej decyzji podał, iż fakt nie zamieszkiwania M. P. w lokalu przy ul. P. [...] w S.W. potwierdzają A.P. – P. – pełnomocnik Z. P. oraz świadkowie K.P. i M.G. pomijając całkowicie ocenę zeznań pozostałych przesłuchanych świadków J.D., A.G., J.D. i A.D. , z których wynika , iż M. P. jest przez nich widywany na klatce schodowej i w okolicy budynku . Organ pominął także milczeniem zeznania Z.P. i nie odniósł się w żaden sposób do świadectw pracy i kart informacyjnych z pobytu M.P. w Szpitalu w S.W., których treść może mieć znaczenie dla oceny okoliczności istotnych z punktu widzenia mającego zapaść rozstrzygnięcia. Oceniając zebrany w sprawie materiał dowodowy w przypadku niejednorodności tego materiału organ jest oczywiście władny oprzeć ustalenia faktyczne jedynie na zeznaniach niektórych z przesłuchanych w sprawie świadków, lecz powinien w takiej sytuacji w uzasadnieniu decyzji dać wyraz temu, z jakich przyczyn inne zeznania uznaje za nieprzydatne do konstruowania stanu faktycznego. Brak takiej argumentacji sprawia, iż nie można uznać , że uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełnia wymogi , o których mowa w art. 107 par.3 k.p.a. Wymogów art. 107 par.3 k.p.a. nie spełnia również uzasadnienie decyzji organu I instancji . Organ I Instancji poprzestał bowiem na przedstawieniu relacji z przeprowadzonego postępowania i zacytował zeznania złożone w jego toku bez jakiejkolwiek ich oceny. Tymczasem w kwestiach istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy zeznania świadków jak również wyjaśnienia skarżącego są sprzeczne , zwłaszcza gdy chodzi o fakt fizycznego przebywania w lokalu oraz zamiaru zlokalizowania centrum spraw życiowych. Podnieść także należy , iż w sprawie nie zostało wyjaśnione , z jakich przyczyn przesłuchano tylko niektórych wezwanych na rozprawę świadków a zaniechano przesłuchania pozostałych , w tym świadka R.G., o której przesłuchanie skarżący wniósł do protokołu z dnia 20.05.2010r. Z akt sprawy wynika również, iż organ I instancji po odmowie udzielenia informacji przez KPP w S.W. na temat interwencji związanych z utrudnianiem skarżącemu dostępu do mieszkania nie podjął wymaganej art. 7 k.p.a. aktywności w celu poszukiwania dowodów na okoliczność twierdzeń skarżącego o takich interwencjach. Okoliczność ta nie została wyjaśniona również przez organ odwoławczy, mimo że w odwołaniu M.P. wskazał z imienia i nazwiska dzielnicowego , z którym się kontaktował w związku z utrudnianiem mu dostępu do mieszkania . Organ odwoławczy nie odniósł się również do wniosku z dnia [..].07.2010r. o przesłuchanie świadka M.P., który według twierdzeń skarżącego ma posiadać wiedzę o okolicznościach , w których skarżący utracił klucze do mieszkania. Wobec wyżej wskazanych uchybień , uprawniony jest zatem pogląd , że organy przekroczyły granice swobodnej oceny dowodów. W konsekwencji nie doszło do prawidłowej oceny przesłanek warunkujących w myśl art. 15 ust.2 w/w orzeczenie o wymeldowaniu M.P. z pobytu stałego. Z tych wszystkich przyczyn należało uznać, iż zaskarżona decyzja nie mieści się w standardach procedury administracyjnej jako że w swej argumentacji jest niepełna i oparta jedynie na części przeprowadzonych dowodów bez przedstawienia jednoczesnej negatywnej oceny dowodów zdyskredytowanych . W tym miejscu wskazać również należy na istotną rolę uzasadnienia decyzji , jaką jest objaśnienie stronie toku myślenia prowadzącego do zastosowania przepisu prawnego i wytłumaczenie powodów , dla których nie uwzględniono jej racji. Wskazania co do dalszego postępowania wynikają wprost z powyższych rozważań Sądu i sprowadzają się przede wszystkim do dokonania – zgodnie z zasadami postępowania administracyjnego – ustaleń faktycznych w zakresie przyczyn i okoliczności opuszczenia przez skarżącego spornego lokalu , okoliczności oddania kluczy i odpowiedzi na pytania , czy opuszczenie lokalu faktycznie nastąpiło, czy ma charakter trwały i czy wynikało z autonomicznej woli skarżącego oraz do prawidłowego uzasadnienia decyzji , stosownie do wymogów określonych w art. 107 par.3 K.p.a. W ramach badania, czy opuszczenie lokalu wynikało z autonomicznej woli skarżącego organ winien podjąć stosowne czynności w celu zweryfikowania twierdzeń skarżącego o niedopuszczaniu go do mieszkania. W sytuacji odmowy udzielenia informacji przez KPP w S.W. należy zobowiązać skarżącego do przedłożenia stosownego zaświadczenia z KPP w S.W. o interwencjach, które miały miejsce na skutek zgłoszeń skarżącego lub rozważyć możliwość przesłuchania w charakterze świadka funkcjonariusza policji, którego M.P. wymienia w swym piśmie z dnia [..].07.2010r. Nadto przy ponownym rozpoznaniu sprawy należy także rozważyć , jakie znaczenie dla zaktualizowania się przesłanek wymeldowania w realiach rozpoznawanej sprawy , ma okoliczność zameldowania skarżącego na pobyt czasowy w innej miejscowości. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 145 par.1 pkt 1 lit. c , art. 135, art. 152 oraz art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ) – należało orzec jak w sentencji.