II SA/Rz 904/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Krystyna Józefczyk Sędziowie WSA Elżbieta Mazur-Selwa WSA Ewa Partyka /spr./ Protokolant Sylwia Pacześniak po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 4 listopada 2014 r. sprawy ze skargi E. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] maja 2014 r., nr [...] w przedmiocie odmowy skierowania do domu pomocy społecznej uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Burmistrza Miasta [...] z dnia [...] marca 2014 r., nr [...]. Przedmiotem skargi E. C. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] (dalej: "SKO [...] " lub "Kolegium") z dnia [...] maja 2014 r. nr [...] w przedmiocie skierowania do domu pomocy społecznej, którą wydano w następującym stanie sprawy; Podaniem z dnia 10 stycznia 2014 r. E. C. zwróciła się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej [...] o umieszczenie jej w domu pomocy społecznej z uwagi na to, że od 2009 r. mieszka w schronisku dla bezdomnych, a stan jej zdrowia ulega pogorszeniu. Jest bowiem osobą o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności z powodów neurologicznych, a pobyt w schronisku ma charakter jedynie czasowy. Stwierdzono wobec niej, że wymaga pomocy osób drugich przy samoobsłudze. Nie potrafi racjonalnie gospodarować własnymi zasobami, jest osobą samotną w wieku 56 lat. Decyzją z dnia [...] marca 2014 r. nr [...], Burmistrz Miasta [...] odmówił skierowania wnioskodawczyni do domu pomocy społecznej. Organ I instancji ustalił, że strona jest osobą samotną, nie posiada rodziny. Ma 56 lat i od 2009 mieszka w schronisku dla bezdomnych. Jest również osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym, a jej jedynym źródłem utrzymania jest zasiłek stały w kwocie 529 zł. Cierpi na nadciśnienie, występuje u niej również wielonaczyniowe uszkodzenie mózgu – niedowład połowiczny. Jednak okoliczności te, w świetle przesłanek określonych w art. 54 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r. poz. 182 z późn. zm. – dalej U.p.s.), nie dają podstaw do skierowania jej do domu pomocy społecznej. Nie wymaga bowiem stałej, długotrwałej – całodobowej opieki, a jedynie wsparcia okresowego. Jest bowiem osobą poruszającą się samodzielnie, choć wymaga pomocy przy czynnościach samoobsługowych. Do tego celu wystarczające jednak jest skorzystanie z usług socjalnych, opiekuńczych, terapeutycznych i rehabilitacyjnych, a na co zwrócono również uwagę w orzeczeniu z dnia 27 listopada 2013 r. orzekającym o stopniu niepełnosprawności. Świadczenia takie mogą być udzielane przez instytucje systemu pomocy społecznej, czy organizacje pozarządowe. W odwołaniu od powyższej decyzji strona podkreśliła ponownie kwestie dotyczące stanu jej zdrowia, w tym wynikające z niedowładu połowicznego. Wskazała, że trafiła do schroniska dla bezdomnych, ponieważ nie była w stanie samodzielnie funkcjonować. Obecnie nie jest zdolna do samodzielnej egzystencji i wymaga pomocy w samoobsłudze, jak też przy przygotowywaniu posiłków i sprzątaniu. Potrzebuje również wsparcia w poruszaniu się poza placówką. Schronisko nie świadczy natomiast usług opiekuńczych, a nie ma rodziny, na którą mogłaby liczyć. Opisaną na wstępie decyzją SKO [...] utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. Organ odwoławczy wyjaśnił, że stosownie do art. 54 ustawy o pomocy społecznej, prawo do umieszczenia w domu pomocy społecznej przysługuje osobie wymagającej całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, niemogącej samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych. W okolicznościach rozpatrywanej sprawy przesłanki zawarte w cytowanym przepisie nie ziściły się, a wynika to z treści orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Wskazano w nim, że strona nie wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Wymaga natomiast korzystania z usług socjalnych, opiekuńczych, terapeutycznych i rehabilitacyjnych i ma prawo o takie usługi się ubiegać. Treść tego orzeczenia ma mieć decydujące znaczenie przy ocenie przesłanek określonych w art. 54 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Z rozstrzygnięciem tym nie zgodziła się E. C., wnosząc do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargę. W ocenie skarżącej organy dokonały błędnych ustaleń faktycznych, ponieważ ona jest przekonana, że spełnia przesłanki do skierowania jej do domu pomocy społecznej. Jest bowiem przewlekle chora i nie może samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu. Ma duże trudności w samodzielnym zaspokajaniu swoich potrzeb w samoobsłudze. Nie jest w stanie wykonywać podstawowych czynności życia codziennego. Z powodu niedowładu ręki ma trudności w spożywaniu posiłków, a niedowład nóg utrudnia poruszanie się. Potrzebuje pomocy w ubieraniu się, myciu, przygotowywaniu posiłków i robieniu zakupów. Przebywając w schronisku dla bezdomnych nie może otrzymać niezbędnych usług opiekuńczych. W odpowiedzi na skargę SKO [...] wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje; Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269, ze zm.). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 – określanej dalej jako P.p.s.a.). Stosownie do tego przepisu sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 145 P.p.s.a., sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. W ramach kontroli legalności sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.). Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 54 ust. 1 U.p.s. stanowiącym materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia osobie wymagającej całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, niemogącej samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych, przysługuje prawo do umieszczenia w domu pomocy społecznej. Jak wynika z tego przepisu niepełnosprawność nie jest jedyną przesłanką warunkującą skierowanie do domu pomocy społecznej (dalej: d.p.s.). Organy wyłacznie w oparciu o orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności [...] z dnia 27 listopada 2013 r. ustaliły, że "jakkolwiek skarżąca jest osobą niepełnosprawną (ma orzeczony umiarkowany stopień niepełnosprawności) to nie wymaga stałej długotrwałej – całodobowej opieki", co przesądziło o niespełnieniu wszystkich przesłanek określonych w art. 54 ust. 1 U.p.s. Organ I instancji wskazał co prawda, że w aktach znajduje się również zaświadczenie lekarskie z dnia 10 lutego 2014 r. wystawione przez lekarza Niepublicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej "[...]" Ośrodek Zdrowia [...], w którym podkreśla się, że wnioskodawczyni wymaga opieki stale z powodu wieku, choroby i niepełnosprawności, lecz z uwagi na sprzeczność zaświadczenia z w/w orzeczeniem, które według organów jest bardziej wiarygodnym dokumentem dotyczącym oceny stanu zdrowia wnioskodawczyni i wskazań odnośnie konieczności sprawowania opieki w związku z jej sytuacją zdrowotną. Organ nie podał jednak dlaczego tak uważa, mimo iż z akt sprawy w szczególności: 1) z opinii sporządzonej przez pracowników Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej [...] z dnia 4 lutego 2014 r. wynika, że stan zdrowia skarżącej się pogarsza, co nie pozwala na pozostawanie w obecnym środowisku oraz że nie można jej z uwagi na miejsce pobytu zapewnić stałej opieki lekarskiej; 2) z zaświadczenia lekarza z dnia 10 lutego 2014 r. wynika też, że skarżąca nie ma możliwości samodzielnego funkcjonowania w życiu codziennym przy pomocy wsparcia w formie usług opiekuńczych świadczonych w miejscu zamieszkania; 3) orzeczenie o niepełnosprawności zostało wydane w dniu 27 listopada 2013 r. co w świetle okoliczności z pkt 1 i 2 wyżej wymienionych i faktu, że lekarz oceniał stan aktualny a nie przeszły powinno stanowić podstawę do rzetelnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego. Jeśli więc organy dysponują dowodami, z których wynikają sprzeczne okoliczności to powinny one wnikliwie wyjaśnić stan faktyczny sprawy zgodnie z art. 7 k.p.a. i ewentualnie rozważyć przeprowadzenie innych dowodów, które pozwoliłyby tę sprzeczność wyjaśnić – a to zgodnie z art. 77 § 1 k.p.a. Brak podania przez organy w takiej sytuacji dlaczego jako wiarygodny uznaje jeden z dowodów a odmawia wiarygodności innemu, świadczy o naruszeniu zasady swobodnej oceny dowodów, czym naruszono art. 80 k.p.a. Brak takich wyjaśnień nie tylko jest naruszeniem wyżej wskazanego przepisu, ale także uchybia dyspozycji art. 107 § 3 k.p.a., który wprost nakazuje zawarcie wskazania tych przyczyn w uzasadnieniu decyzji. Niewątpliwie uchybienia te mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Nie można bowiem wykluczyć, że stan zdrowia skarżącej pogorszył się od chwili, kiedy swej oceny dokonywali orzecznicy z Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności. Uchybień tych nie usunięto także w toku postępowania odwoławczego. Istotne jest także w świetle art. 54 ust. 1 U.p.s., że organy nie podały przy tym jakie usługi opiekuńcze załatwią problem niedostatków samodzielnego funkcjonowania skarżącej w życiu codziennym (zob. uzasadnienie wyroku WSA w Olsztynie z dnia 18 października 2011r., sygn. akt II SA/Ol 681/11) W świetle powyższego, skoro naruszono przepisy postępowania co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy Sąd uchylił decyzje organów obydwu instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. W ponownym postępowaniu organy po uzupełnieniu postępowania dowodowego ustalą czy skarżąca spełnia przesłanki z art. 54 ust. 1 U.p.s., wskażą na jakich dowodach się oparły i dlaczego uznały je za wiarygodne a dowodom przeciwnym odmówiły wiarygodności. W razie decyzji odmownej wskażą także jakimi usługami opiekuńczymi skarżąca będzie miała zapewnione funkcjonowanie i rehabilitację.