II SA/Rz 908/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Ryszard Bryk Sędziowie WSA Joanna Zdrzałka /spr./ NSA Jerzy Solarski Protokolant sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólno-Administracyjnym na rozprawie w dniu 9 kwietnia 2008 r. sprawy ze skargi Z. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2007 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami silnikowymi i odmowy wymiany dokumentu prawa jazdy I. skargę oddala; II. nakazuje wypłacić ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na rzecz adwokata Ł. B., Kancelaria Adwokacka w R. kwotę 292 zł 80 gr /słownie: dwieście dziewięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy/ zawierającą podatek VAT tytułem pomocy prawnej udzielonej z urzędu . Wnioskiem z dnia [...] stycznia 2007 r., skierowanym w oparciu o przepisy k.p.a. - art. 182, 147, 145 § 1 pkt 5 i 151 § 1 pkt 2 oraz art. 87 ust. 1, art. 90 ust. 1 pkt 2, art. 97 ust. 1 i art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2005 r., Nr 108 poz. 908) Prokurator Rejonowy w D. zwrócił się do Starosty Powiatowego o: 1) wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją o wydaniu bezterminowych uprawnień do kierowania pojazdami mechanicznymi wg kat. A, B dla Z. B. oraz 2) skierowanie ww. na badania lekarskie i przeprowadzenie takich badań przez lekarza uprawnionego do badania oraz w zależności od wyników badań - o wydanie ewentualnej decyzji cofającej uprawnienia do kierowania pojazdami mechanicznymi. Uzasadniając swoje stanowisko Prokurator Rejonowy powołał się na akta Sądu Rejonowego Wydział VI Grodzki w D. o sygn. akt [...] i znajdującą się w nich opinię biegłego lekarza psychiatry, który stwierdził u Z. B. zaburzenia psychiczne – psychozę schizofreniczną, mogącą spowodować zagrożenie w ruchu drogowym, a więc wykluczającą posiadanie prawa jazdy. Do wniosku dołączone zostały odpis wniosku o ukaranie Z. B., protokół posiedzenia i postanowienie z dnia [...].12.2006 r. w sprawie o sygn. akt [...] przeciwko Z. B. obwinionemu o wykroczenie z art. 86 § 1 k.w. i art. 65 § 2 k.w., opinia sądowo – psychiatryczna z dnia [...].11.2006 r., karty informacyjne leczenia szpitalnego oraz odpisy orzeczeń lekarza orzecznika ZUS o niezdolności do pracy. Postanowieniem z dnia [...] lutego 2007 r., nr [...] Starosta wznowił z urzędu postępowanie administracyjne, wskazując na zaistnienie przesłanki z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Zgromadzona w postępowaniu sądowym o sygn. [...] dokumentacja dotycząca stanu zdrowia Z. B. stanowi w ocenie organu nowe okoliczności będące podstawą do wznowienia postępowania, w wyniku którego zostanie wydana decyzja o skierowaniu na badania lekarskie w.w. W dalszej kolejności decyzją z dnia [...] kwietnia 2007r. Starosta skierował Z. B. na badania lekarskie do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w R., wskazując, iż na badania takie należy zgłosić się w terminie 30 dni od dnia otrzymania prawomocnej decyzji. W dniu [...].06.2007r. Z. B. złożył oświadczenie, w którym wyjaśnił, iż "nie poszedł na badania bowiem ich koszt powinien pokryć kierujący na nie" oraz zawnioskował o wymianę prawa jazdy, składając jednocześnie wymagane dokumenty. Decyzją z dnia [...] lipca 2007 r. Nr [...] (sprostowaną następnie decyzją z dnia [...] sierpnia 2007 r.) Starosta cofnął Z. B. uprawnienia do kierowania pojazdami silnikowymi wg kat. A i B i odmówił wymiany dokumentu prawa jazdy. W podstawie prawnej decyzji powołał art. 104 i 107 k.p.a. oraz art. 87, art. 90, art. 97, art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. b) i art. 150 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r., Nr 108 poz. 908, ze zm.) oraz przepisy rozporządzeń Ministra Infrastruktury - z dnia 21 stycznia 2004 r. w sprawie wydawania uprawnień do kierowania pojazdami (Dz. U. Nr 24 poz. 215) i z dnia 29 kwietnia 2002 r. w sprawie wymiany prawa jazdy (Dz. U. Nr 69 poz. 640 ze zm.). W uzasadnieniu organ wskazał, iż Z. B. skierowany, na podstawie art. 122 ust. 1 pkt 4 i 5 ustawy Prawo o ruchu drogowym, na badania lekarskie do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w R. nie przedłożył stosownego orzeczenia lekarskiego stwierdzającego brak przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami silnikowymi, co skutkowało wydaniem na podstawie art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. b cyt. wyżej ustawy decyzji o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami silnikowymi. Starosta wskazał też, iż w oparciu o § 2 i § 5 cyt. rozporządzenia z dnia 29.04.2002r. odmówiono wymiany dokumentu prawa jazdy do czasu przedłożenia stosownych badań lekarskich. Ich brak może stwarzać realne zagrożenie dla bezpieczeństwa innych użytkowników dróg. Od decyzji tej odwołał się Z. B., wnosząc o cofnięcie decyzji wydanej przez organ I instancji. Wskazał na trudną sytuację materialną oraz fakt, iż zgłosił się na badania lekarskie, ale wobec konieczności poniesienia opłat zrezygnował z ich przeprowadzenia. Zakwestionował również trafność decyzji kierującej na badania lekarskie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. decyzją z dnia [...] października 2007 r. Nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W podstawie prawnej Kolegium wskazało art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. b ustawy Prawo o ruchu drogowym . W uzasadnieniu Kolegium wskazało, iż zgodnie z treścią art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. b ustawy Prawo o ruchu drogowym decyzję o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym wydaje starosta w razie niepoddania się badaniu lekarskiemu w trybie określonym w art. 122 ust. 1 pkt 3-5 cyt. ustawy. Taka sytuacja zaistniała w przedmiotowej sprawie. Odwołujący się nie przedłożył stosownego zaświadczenia lekarskiego wobec czego Starosta zobligowany był do wydania decyzji cofającej uprawnienia do kierowania pojazdami silnikowymi. Ponadto organ wskazał, iż zarzut trafności decyzji kierującej na badania nie miał wpływu na treść rozstrzygnięcia w przedmiotowym postępowaniu, albowiem te argumenty należało podnieść w odwołaniu od decyzji nakładającej obowiązek poddania się badaniom lekarskim. Nie godząc się z tą decyzją Z. B. zaskarżył ją do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie. Zarzucił, iż decyzja kierująca na badania lekarskie zawierała wady w pouczeniu. Nie informowała, że takowe badania są płatne, co uniemożliwiło mu odwołanie od tej decyzji. Nadto wskazał, iż decyzja cofająca uprawnienia do kierowania pojazdami silnikowymi oraz odmawiająca wymiany prawa jazdy narusza jego dobra osobiste oraz utrudnia i wyklucza "prawne poruszanie się po drodze". W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie z przyczyn wywiedzionych w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.) Sąd sprawuje kontrolę działalności administracji, obejmującą badanie zaskarżonych aktów pod względem ich zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) – zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., stanowiący, że Sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to po stronie Sądu obowiązek zbadania, niezależnie od podnoszonych w skardze zarzutów, czy zaskarżony akt odpowiada prawu i uwzględnienie skargi, skutkujące w przypadku zaskarżenia decyzji jej uchylenie, jeśli stwierdzi - naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd stwierdza natomiast nieważność decyzji jeśli zachodzą przyczyny przewidziane w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach. Dokonując kontroli we wskazanym wyżej zakresie Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa w sposób, który uzasadniałby jej eliminację z obrotu prawnego. Materialnoprawną podstawę jej wydania stanowi art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. b) cyt. ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym. Stanowi on o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdem silnikowym i jest swego rodzaju sankcją za niepoddanie się badaniu lekarskiemu w trybie określonym w art. 122 ust. 1 pkt 3-5. Przepisy te przewidują konieczność poddania się kontrolnemu badaniu lekarskiemu w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem dla osób, które posiadają już stosowne uprawnienia do kierowania pojazdami. Wśród tych osób przepisy wskazują 2 tryby skierowania na badania lekarskie: - przez organ kontroli ruchu drogowego - w stosunku do kierującego pojazdem, jeżeli uczestniczy on w wypadku drogowym, w następstwie którego jest śmierć innej osoby lub ciężki uszczerbek na jej zdrowiu (art. 122 ust. 1 pkt 3 lit. a) lub jeżeli kierował pojazdem w stanie nietrzeźwości lub po użyciu środka działającego podobnie do alkoholu (art. 122 ust. 1 pkt 3 lit. b) oraz - w drodze decyzji starosty – w przypadkach nasuwających zastrzeżenia co do stanu zdrowia kierującego pojazdem (art. 122 ust. 1 pkt 4) lub w stosunku do osoby niepełnosprawnej posiadającej prawo jazdy lub pozwolenie do kierowania tramwajem na podstawie zawiadomienia powiatowego lub wojewódzkiego zespołu do spraw orzekania o stopniu niepełnosprawności (art. 122 ust. 1 pkt 5). W przypadku skarżącego zaistniała okoliczność wymieniona w art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy, uprawdopodobniona opinią sądowo – psychiatryczną wydaną [...].11.2006 r. w toku prowadzonego przez Sąd Rejonowy w D. Wydział VI Grodzki postępowania przeciwko Z. B. obwinionemu o wykroczenie z art. 86 § 1 k.w. i art. 62 § 2 k.w. W opinii tej biegły stwierdził u badanego Z. B. całkowicie zniesioną z przyczyn chorobowych zdolność możliwości rozpoznania znaczenia czynu i pokierowania swoim postępowaniem, wskazując jednoznacznie, iż obecny stan psychiczny badanego powoduje, iż nie powinien on posiadać prawa jazdy (schizofrenia paranoidalna). Choć z uwagi na granice sprawy kontrola Sądu ogranicza się do badania legalności zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, a także poprzedzającego ich wydanie postępowania i nie obejmuje ona decyzji Starosty z dnia [...] kwietnia 2007 r. o skierowaniu na badania lekarskie, to stwierdzić jednak należy, że w świetle znajdujących się w aktach administracyjnych dowodów – decyzja ta była w pełni zasadna. Nie mogą natomiast odnieść zamierzonego rezultatu w niniejszej sprawie kierowane pod adresem decyzji z [...].04.2007 r. zarzuty. Od decyzji tej, mimo prawidłowego pouczenia, nie zostało we właściwym czasie zoczone odwołanie i stała się ona decyzją ostateczną i podlegającą wykonaniu. Nie ulega wątpliwości, że skarżący nie poddał się badaniu lekarskiemu w 30-dniowym terminie wskazanym w decyzji kierującej na te badania, która otrzymał [...].04 2007 r. Faktu tego nie usprawiedliwia podnoszona w skardze okoliczność strajku w służbie zdrowia w dniu [...].05.2007 r., w którym termin takiego badania skarżącemu wyznaczono. Przyjmując nawet, iż fakt taki miał miejsce, choć skarżący nie potwierdził go żadnymi dowodami, uznać należy, że po tej dacie i zakończeniu strajku istniała możliwość przeprowadzenia badań aż do czasu wydania przez organ I instancji decyzji z dnia [...] lipca 2007 r. Nie może też zostać uwzględniony zarzut braku wiedzy skarżącego o obowiązku ponoszenia opat za przeprowadzenie badań przez osobę badaną. Obowiązek taki wynika z art. 122 ust. 7 ustawy Prawo o ruchu drogowym, a wysokość stawek opłat określona została w § 18 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004 r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. Nr 2, poz. 15). Nie będąc związany zarzutami skargi, Sąd zauważa natomiast, pewne uchybienia wynikłe w toku prowadzonego postępowania. Uwzględniając wniosek Prokuratora Rejonowego w D. Starosta wydał w dniu [...] lutego 2007 r. postanowienie o wznowieniu postępowania w sprawie wydania Z. B. prawa jazdy. Postępowanie w trybie wznowienia nie zostało w procesowy sposób zakończone – tj. nie wydana została decyzja w oparciu o art. 151 § 1 lub 2 k.p.a. W postępowaniu tym organ wydał natomiast decyzję o skierowaniu na badania na podstawie art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz decyzje o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami na podstawie art. 140 ust. 1 pkt 4 tej samej ustawy. Ostatnio wymieniony przepis stanowi samodzielną przesłankę do wszczęcia procedury cofnięcia prawa jazdy, stąd nie było uzasadnionych podstaw do wszczynania nadzwyczajnego trybu postępowania jakim jest wznowienie postępowania zakończonego decyzją o przyznaniu uprawnień do kierowania pojazdami. Wada ta nie ma jednak wpływu na wynik sprawy, a w związku z tym nie może ona stanowić podstawy do uwzględnienia skargi, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a.). Wskazane byłoby natomiast, by organ naruszenie to usunął, wydając rozstrzygnięcie zamykające postępowanie wznowieniowe. Z wszystkich tych względów Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, a zaskarżona decyzja odpowiada prawu i w oparciu o art. 151 P.p.s.a. skargę oddalił. Sąd orzekł również o wynagrodzeniu wyznaczonego skarżącemu pełnomocnika z urzędu na podstawie art. 250 P.p.s.a. w związku z § 19 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. nr 163, poz. 1348 ze zm.).