II SA/Rz 911/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Zbigniew Czarnik Sędziowie WSA Krystyna Józefczyk /spr./ WSA Robert Sawuła Protokolant Sylwia Pacześniak po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 29 listopada 2011 r. sprawy ze skargi K. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2011 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego -skargę oddala- II SA/Rz 911/11 U Z A S A D N I E N I E Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lipca 2011 r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98 poz. 1071 ze zm.) oraz art. 17 ust. 5 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r., Nr 139 poz. 992 ze zm.) utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] maja 2011 r. Nr [...], odmawiającą przyznania K. S. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką sprawowaną nad mężem H. S. W uzasadnieniu swojej decyzji organ I instancji wskazał, że osoba wymagająca opieki legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jednak negatywnymi przesłankami do ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 1 i pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych jest jej pozostawanie w związku małżeńskim oraz posiadanie przez wnioskodawczynię ustalonego prawa do emerytury. Od decyzji Wójta Gminy [...] odwołanie wniosła K. S. powołując się na trudną sytuację finansową oraz zły stan zdrowia męża, wymagającego wsparcia, pomocy i pielęgnacji. Zamieszkują wspólnie, jednak między nimi jest orzeczona separacja, do czego przyczyniło się wcześniejsze nadużywanie przez niego alkoholu, zaciąganie zobowiązań w bankach oraz brak partycypacji w kosztach utrzymania domu. Obecnie ma zasądzone od niego alimenty, które wraz z pobieraną przez nią emeryturą w kwocie 735 zł. wystarczają jedynie na skromne utrzymanie. Rozpatrujące odwołanie SKO opisaną na wstępie decyzją z dnia [...] lipca 2011 r. uznało stanowisko organu I instancji za słuszne. Wskazało, że zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, prawo do świadczenia pielęgnacyjnego _z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: _@KON@_ 1) matce albo ojcu, _@POCZ@__@KON@_ 2) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, 3) opiekunowi faktycznemu dziecka - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W ocenie Kolegium wsparcie od Państwa w postaci świadczenia pielęgnacyjnego może otrzymać tylko taka osoba, która wywiązując się z prawnych i moralnych obowiązków wobec chorego członka rodziny rezygnuje z zarobkowania. W kontrolowanej sprawie taka sytuacja nie zachodzi, gdyż wnioskodawczyni w żaden sposób z zarobkowania nie rezygnuje. Ponadto ma ona ustalone prawo do emerytury, co zgodnie z ustawą o świadczeniach rodzinnych stanowi dodatkową przesłankę przemawiającą za odmową przyznania jej tego świadczenia. Decyzję SKO z dnia [...] lipca 2011 r. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie K. S., wnosząc w niej o przyznanie jej świadczenia pielęgnacyjnego. W jej przekonaniu pomimo posiadania skromnej emerytury powinna otrzymać dodatkowo wynagrodzenie za opiekę i pielęgnację nad chorym mężem, gdyż mimo wspólnego zamieszkiwania, gospodarują całkowicie odrębnie. Choroba alkoholowa męża doprowadziła ich do nędzy i rozpadu małżeństwa (od 6 lat są w separacji), ma od niego przyznane jedynie alimenty w kwocie 200 zł., ponieważ reszta jego emerytury jest przeznaczana na spłatę zadłużenia w bankach. Brakuje jej środków na życie i zakup leków, ponieważ sama ma problemy zdrowotne. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w wydanej przez siebie decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności organów administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, iż zadaniem sądu administracyjnego jest zbadanie zgodności zaskarżonej decyzji z przepisami zarówno prawa materialnego jak i procesowego w odniesieniu do stanu faktycznego istniejącego w chwili wydania zaskarżonej decyzji. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Bezspornym jest, że skarżąca K. S. pozostaje w związku małżeńskim z niepełnosprawnym H. S. Skarżąca pobiera emeryturę i to stanowi ich źródło utrzymania. Mieszkają razem i pomimo, że od wielu lat ich związek jest martwy ze względu na chorobę alkoholową męża, to ona jest zobowiązana zapewnić mu opiekę całodobową. Materialnoprawną podstawę orzekania w niniejszej sprawie stanowi ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992). Świadczenie pielęgnacyjne jest świadczeniem opiekuńczym, którego zasadniczym celem jest "częściowe pokrycie wydatków ponoszonych przez rodzinę w związku z koniecznością zapewnienia opieki i pielęgnacji niepełnosprawnemu dziecku lub niepełnosprawnej osobie dorosłej (uzasadnienie rządowego projektu ustawy o świadczeniach, druk sejmowy nr 1555 IV Kadencja, s. 67). Szczegółowe zasady jego przyznawania reguluje rozporządzenie Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenie rodzinne (Dz.U. Nr 105, poz. 881). Przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego jest rekompensatą, swoistym wynagrodzeniem przez Państwo dla osób opiekujących się członkiem rodziny, gdyż w innym wypadku obowiązek ten spoczywałby na instytucjach Państwa. Nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego uzależnione jest od spełnienia warunków przewidzianych przez ustawodawcę. Dotyczą one zarówno osoby ubiegającej się o świadczenie jak i osoby wymagającej opieki. Przepis art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych wymienia przesłanki, które muszą być spełnione do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Art. 17 ust. 5 ustawy taksatywnie wymienia okoliczności, których istnienie uniemożliwia przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje jeżeli: osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury – art. 17 ust. 5 pkt 1 cyt. ustawy. Zatem skoro skarżąca pobiera emeryturę ustawodawca wyłączył taką osobę z możliwości przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego, pomimo że to ona zapewnia opiekę niepełnosprawnemu mężowi. To nie pozbawia jej możliwości ubiegania się o przyznanie innej pomocy z opieki społecznej. Z tych względów na zasadzie przepisów art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) w zw. z art. 17 ust. 5 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych skargę oddalił.