II SA/Rz 912/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Mazur - Selwa po rozpoznaniu w dniu 24 października 2017 r. w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu A. P. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 29 września 2017r., sygn. akt II SA/Rz 912/17 w przedmiocie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie z jego skargi na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia[...] czerwca 2017 r. nr [...] w przedmiocie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych postanawia utrzymać zaskarżone postanowienie w mocy. Postanowieniem z dnia 29 września 2017 r. referendarz sądowy odmówił wnioskowi Skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata z urzędu. Z pisemnych motywów postanowienia wynika, że podstawą odmownego rozstrzygnięcia referendarza było niewykazanie przez Skarżącego okoliczności uzasadniających wniosek. Jak wskazał referendarz z przedstawionego przez skarżącego oświadczenia o stanie majątkowym, dochodowym i rodzinnym wynikało że utrzymuje się wraz z żoną z emerytury Skarżącego w wysokości 2.495,68 zł i renty rolniczej żony w wysokości 859,28 zł. Na współwłasność z córką posiadają samochód osobowy rok produkcji 2009, ponadto gospodarstwo rolne dzierżawione przez brata żony. Pomimo wezwania referendarza sądowego wnioskodawca nie przedstawił wydatków jakie wraz z żoną ponosi na własne utrzymanie. Referendarz sądowy zwrócił natomiast uwagę na posiadane przez Skarżącego oszczędności w kwocie 3000 zł, które w porównaniu z kwotą należną z tytułu wpisu od skargi w wysokości 100 zł jak również ewentualnym wynagrodzeniem pełnomocnika nie nasuwają wątpliwości co do możliwości płatniczych Skarżącego. W sprzeciwie od powyższego postanowienia Skarżący wskazał, że oszczędności w kwocie 3000 zł zostały poczynione na zakup trumny, nie podał szczegółów swoich wydatków bo nie prowadzi księgowości. Wyjaśnił, że wraz z żoną żyją skromnie i oszczędnie. Na bieżąco płacą wszystkie rachunki. W miarę możliwości pomagają dzieciom, w tym chorej na raka córce, nie osiągają żadnego dochodu z tytułu dzierżawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: sprzeciw nie znajduje uzasadnionych podstaw. Prawo pomocy w zakresie całkowitym, którego dotyczy niniejszy wniosek obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego- art. 245 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.; dalej: "P.p.s.a."). Przyznaje się je osobie fizycznej, pod warunkiem, że wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny – art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. W ocenie Sądu wniosek nie dotyczy takiej sytuacji. Skarżący wraz z żoną, choć żyją skromnie i oszczędnie, mają zaspokojone potrzeby mieszkaniowe, jak również posiadają stałe źródło dochodów, które pozwala im na zaspokojenie bieżących potrzeb bez potrzeby zaciągania długów. Posiadają również majątek w postaci gospodarstwa rolnego a także samochód. Wobec braku przedstawienia przez Skarżącego ponoszonych wydatków, Sąd przyjął, że sytuacja Skarżącego wpisuje się w model przeciętnego obywatela. W świetle powyższego nie można stwierdzić, że obciążenie Skarżącego kosztami sądowymi, których aktualna wysokość wynosi 100 zł, odbędzie się kosztem niezbędnego utrzymania jego i jego żony. W ocenie Sądu ewentualne ustanowienie zawodowego pełnomocnika mieści się również w możliwościach płatniczych Skarżącego i co należy podkreślić nie jest na obecnym etapie postępowania warunkiem rozpoznania skargi. Na etapie wnoszenia skargi nie istnieje przymus adwokacki, a prawo do Sądu w tym zakresie jest gwarantowane nieograniczoną kontrolą sadową. Sąd administracyjny jest obowiązany poddać zaskarżoną decyzję wszechstronnej kontroli pod względem zgodności z prawem nie będąc w tym zakresie związanym zarzutami skarg.- art. 134 § 1 P.p.s.a. Zatem Skarżący nie musi obawiać się, że nie ustanowienie pełnomocnika zawodowego pozbawi go ochrony przed sądem administracyjnym. Reasumując Sąd zgadza się z rozstrzygnięciem referendarza. Podkreślić również należy, że wpisuje się ono w kształtowane w tym przedmiocie orzecznictwo, zgodnie z którym zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji. Dlatego też mogą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia" (postanowienie WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 13 kwietnia 2010 r., II SAB/Go 7/10, postanowienia NSA: z dnia 15 marca 2011 r., II GZ 83/11 i z dnia 10 grudnia 2010 r., II FZ 671/10 orzeczenia dostępne na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl). Wobec powyższego Sąd uznał postanowienie referendarza za prawidłowe i na podstawie art. 260 §1 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.