II SA/Rz 914/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Maria Piórkowska Sędziowie WSA Zbigniew Czarnik SO (del.) Ewa Partyka /spr./ Protokolant st. sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólnoadministracyjnym na rozprawie w dniu 17 listopada 2010 r. sprawy ze skargi W. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego -skargę oddala- Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] sierpnia 2010 r.,nr [...], po rozpatrzeniu odwołania W. D. od decyzji Wójta Gminy [...] z dnia [...] lipca 2010 r., nr [...] odmawiającej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. Decyzję wydano na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 17 ust. 1 pkt 2 i art. 17 ust. 1 a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.; dalej u.ś.r.). W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, że strona wystąpiła z wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego wskazując, iż sprawuje opiekę faktyczną nad niepełnosprawną teściową, M. Z. Stosownie do art. 17 ust. 1 pkt 2 u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje osobom (innym niż rodzice i opiekunowie faktyczni dziecka), na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. Nr 9, poz. 59 ze zm.; dalej k.r.o.) ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji albo osobą legitymująca się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Zgodnie z art. 17 ust. 1 a u.ś.r. osobie innej niż spokrewniona w pierwszym stopniu, na której ciąży obowiązek alimentacyjny, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy nie ma osoby spokrewnionej w pierwszym stopniu albo gdy osoba ta nie jest w stanie sprawować opieki, o której mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r. Organ podkreślił, że teściowa nie należy do kręgu osób, o których mowa w art. 17 u.ś.r. Nie jest osobą spokrewnioną ale powinowatą. Synowa nie jest tym samym względem teściowej obciążona obowiązkiem alimentacyjnym określonym w art. 128 k.r.o. Nie jest zatem osobą uprawnioną do świadczenia pielęgnacyjnego z art. 17 ust. 1 pkt 2 u.ś.r. Nie jest także niespokrewnioną osobą, na której ciąży obowiązek alimentacyjny w rozumieniu art. 17 ust. 1 a u.ś.r. Osoby te powiązane są tylko stosunkiem powinowactwa, a te ustawodawca wyłączył poza katalog osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego, pomimo faktu, że realnie i one mogą sprawować opiekę nad niepełnosprawnymi członkami rodziny. Z decyzją nie zgodziła się W. D. składając na nią skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie. W skardze stwierdziła, że czuje się pokrzywdzona decyzją organu, gdyż jest jedyną osobą sprawującą opiekę nad teściową. Mąż M. Z. jest w wieku 74 lat i sam wymaga opieki. Skarżąca wskazała, że posiada wraz z mężem na utrzymaniu pięcioro dzieci; prowadzą nieopłacalne gospodarstwo rolne. Troje dzieci jeszcze się uczy. Mąż pracuje jako kierowca i rzadko bywa w domu. Nie jest w stanie pogodzić opieki nad chorą teściową i spraw gospodarstwa rolnego oraz domowego. Musi wynajmować osoby trzecie do najbardziej naglących prac polowych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269, ze zm.). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej w skrócie P.p.s.a. Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 145 P.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. W ramach kontroli legalności Sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.). Badając sprawę w powyższym aspekcie Sąd nie dopatrzył się takich uchybień. Przepis art. 17 u.ś.r. brzmi następująco; ust. 1. Świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, 3) opiekunowi faktycznemu dziecka - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymująca się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Ust. 1 a. Osobie innej niż spokrewniona w pierwszym stopniu, na której ciąży obowiązek alimentacyjny, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy nie ma osoby spokrewnionej w pierwszym stopniu albo gdy osoba ta nie jest w stanie sprawować opieki, o której mowa w ust. 1. Stan faktyczny ustalony przez organy nie jest sporny. Spór sprowadza się do tego, czy w danych okolicznościach skarżącej może być co do zasady przyznane świadczenie pielęgnacyjne. W ocenie Sądu organy prawidłowo odmówiły W. D. przyznania tego świadczenia. Nie ulega wątpliwości, że skarżąca nie jest w stosunku do swojej teściowej M. Z. żadną z osób, które wymienia wyżej cytowany przepis. Krąg zobowiązanych do alimentacji został określony co do zasady w art. 128 k.r.o. – zgodnie z wyżej wskazaną normą prawną – "potencjalnie" obowiązek alimentacyjny istnieje między krewnymi. Chociaż można doszukać się norm regulujących np. obowiązek małżonków w zakresie ponoszenia kosztów utrzymania rodziny, obowiązek alimentacyjny między małżonkami, których małżeństwo zostało rozwiązane lub unieważnione lub obowiązek alimentacyjny po rozwiązaniu stosunku przysposobienia, w k.r.o. próżno szukać jednak przepisu regulującego obowiązek alimentacyjny synowej wobec powinowatych, jakimi są rodzice małżonka. Pomimo więc niespornych okoliczności, że M. Z. – matka męża skarżącej jest osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, co potwierdza znajdujące się w aktach orzeczenie Powiatowego Zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności w S. z dnia 25 maja 2010 r., w świetle u.ś.r. brak podstaw do uwzględnienia skargi. Nie ma przy tym żadnego znaczenia, że mąż skarżącej jest jedynym dzieckiem M. Z. oraz, że wykonuje on pracę zarobkową związaną z częstą nieobecnością w domu, co uniemożliwia mu sprawowanie opieki. Bez znaczenia dla rozstrzygnięcia pozostaje także, czy jest on jedynym żywicielem rodziny, wreszcie czy małżonek osoby niepełnosprawnej sam jest w stanie sprawować nad nią opiekę. Jak wskazano na wstępie sąd bada zaskarżoną decyzję pod względem legalności i nie ma żadnej możliwości postawienia organom zarzutu naruszenia zasad słuszności w sytuacji, gdy jest ona zgodna z prawem. Podkreślić należy, że w świetle wcześniej przytoczonych zapisów ustawy nie ma znaczenia także, że to skarżąca jest jedyną osobą, która sprawuje i może sprawować opiekę nad niepełnosprawną i że w związku z tym nie podejmuje zatrudnienia. Możliwe jest także podjęcie przez rodzinę starań o pozyskanie innych form pomocy w sprawowaniu opieki nad chorą, tym bardziej jeśli osoba tę opiekę sprawująca sama cierpi na dolegliwości zdrowotne. Wobec powyższego Sąd skargę oddalił jako bezzasadną na podstawie art. 151 P.p.s.a.