II SA/Rz 923/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Piotr Godlewski po rozpoznaniu w dniu 22 kwietnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie z jego skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2013 r. Nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego postanawia I. Zwolnić skarżącego od kosztów sądowych, II. Odmówić ustanowienia radcy prawnego. S. W. wnosząc o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku WSA w Rzeszowie z dnia 10 grudnia 2013 r. sygn. akt j.w. oddalającego wniesioną przez niego skargę lub o wznowienie postępowania sądowego, złożonym jednocześnie na formularzu PPF wnioskiem o przyznanie prawa pomocy wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Wskazał w nim, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną i 13-letnią córką. Zarówno on jak i żona są osobami bezrobotnymi, a jedyne źródło ich dochodów stanowi zasiłek stały i okresowy z pomocy społecznej w łącznej wysokości 891 zł. miesięcznie, przeznaczany w całości na pokrycie bieżących kosztów utrzymania (w okresie letnim dochodzi do tego wynagrodzenie z tytułu wykonywanych przez niego prac dorywczych). Środki te z trudem wystarczają na zaspokojenie podstaw egzystencji, córka korzysta z obiadów w szkole. Z powodu złego stanu technicznego związanego z przedmiotem sprawy budynku mieszkalnego (przeznaczonego do rozbiórki) zamieszkuje wraz z rodziną u teściów, którzy w ramach pomocy opłacają w całości opłaty za media. Jako posiadany majątek – oprócz wspomnianego domu – wykazał posiadanie nieruchomości rolnej o pow. 3,7 ha /z informacji wynikających z pierwotnie złożonego przez niego wniosku o zwolnienie od wpisu od skargi wynika, że jest współwłaścicielem tych nieruchomości w 1/8 części/. Mając powyższe na uwadze stwierdzono, co następuje: Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej, stosownie do art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) następuje: 1) w zakresie całkowitym (zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie m.in. radcy prawnego) – gdy osoba wnioskująca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Dokonana w kontekście udzielonych informacji ocena wniosku S. W. wskazuje na zasadność przyznania mu na obecnym etapie postępowania prawa pomocy obejmującego całość związanych ze sprawą kosztów sądowych. Zwolnienie od nich podyktowane jest przede wszystkim oceną jego sytuacji finansowej i materialnej. Wraz z żoną nie posiada żadnych wartościowych przedmiotów majątkowych ani zasobów pieniężnych. Co do miejsca zamieszkania i opłat za media korzysta wraz z rodziną ze wsparcia teściów. Uzyskiwane dochody pochodzą praktycznie w całości ze środków pomocy społecznej, co nakazuje uznać brak możliwości poniesienia przez niego bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny kosztów sądowych, zarówno wymagalnych obecnie, jak i mogących wystąpić w przyszłości (mając na uwadze treść wskazanego na wstępie wniosku S. W., skierowanego do niego wezwania z dnia 31 marca 2014 r. o jego sprecyzowanie i zawartego w nim rygoru, na obecnym etapie dotyczyć to będzie w szczególności opłaty kancelaryjnej pozostającej w związku z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku). Jednocześnie nie stwierdzono uzasadnionych podstaw do pozytywnego rozpoznania wniosku w części dotyczącej ustanowienia radcy prawnego, mimo że wstępna jego ocena mogłaby na to wskazywać. Jak wskazał wprost sam skarżący w treści wniosku o przywrócenie terminu /o wznowienie postępowania oraz we wniosku PPF, dochodzenie ustanowienia radcy prawnego wiąże on z ustawowym wymogiem sporządzenia skargi kasacyjnej przez osobę uprawnioną. Nie kwestionując tego wymogu, konieczność taka aktualnie nie zachodzi, gdyż uprzedniego rozpoznania wymaga jego wniosek o przywrócenie terminu. Abstrahując całkowicie od sposobu w jaki to nastąpi, to jednak tylko pozytywne rozpoznanie wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia zapadłego wyroku, daje skarżącemu możliwość wniesienia od niego skargi kasacyjnej. Ustawowa zasada ponoszenia przez strony kosztów postępowania związanych ze swoim udziałem w sprawie (art. 199 P.p.s.a.) wskazuje na całkowicie wyjątkowy charakter prawa pomocy, które nie może być nadużywane. Nakazuje to racjonalne gospodarowanie środkami publicznymi (Skarbu Państwa), z których jest ono finansowane. Zgodnie z postanowieniem NSA z dnia 8 kwietnia 2013 r. I FZ 70/13, Sąd decydując o udzieleniu stronie prawa pomocy musi przede wszystkim kierować się przesłankami z art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a., a więc brakiem jakichkolwiek środków na pokrycie kosztów sądowych, ale również odnośnie wniosku o przyznanie pełnomocnika procesowego z urzędu, powinien uwzględnić procesową konieczność jego powołania. W tym aspekcie sąd bierze pod uwagę, w szczególności aktualne stadium postępowania, dotychczasowy sposób postępowania strony przed sądem, konieczność posiadania szczególnych uprawnień przy wykonywaniu czynności procesowych. Z opisanych względów przemawia to obecnie za brakiem możliwości pozytywnego ustosunkowania się wniosku o ustanowienie radcy prawnego, chociaż jednocześnie nie wyklucza jego uwzględnienia w przyszłości, kiedy będzie to uzasadnione rzeczywistą i adekwatną do etapu postępowania potrzebą jego udziału w sprawie (tj. sporządzenia środka zaskarżenia, co do którego przepisy normujące postępowanie sądowoadministracyjne nakazują jego sporządzenie przez osobę uprawnioną – w tym skargi kasacyjnej). Zwolnienie wnioskodawcy od wpisu od skargi (co nastąpiło na mocy postanowienia z dnia 8 października 2013 r.) i obecnie od pozostałych kosztów sądowych stanowi dla niego aktualnie wystarczająca formę wsparcia w prowadzeniu sprawy oraz zabezpieczeniu jego praw i nie zamknie mu przy tym drogi do rozpoznania złożonych przez niego wniosków. Jak już wspomniano, nie wyklucza złożenia to przez skarżącego kolejnego wniosku o ustanowienie zastępcy prawnego w przyszłości, o ile potrzeba taka będzie rzeczywiście nadal uzasadniona tokiem sprawy i jego sytuacją materialną (w oparciu o zawarte we wniosku dane, nie można z góry wykluczyć chociażby możliwości podjęcia przez niego i/lub żonę pracy zarobkowej). Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 w związku art. 245 § 2 i 3 oraz art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.