II SA/Rz 929/13

Dnia 10 lutego 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Krystyna Józefczyk po rozpoznaniu w dniu 10 lutego 2014 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku J.J. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z jego skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania - postanawia - odmówić przyznania prawa pomocy W dniu 23 września 2013r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wpłynęła skarga J.J. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2013r., nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania wraz z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych. W wyniku jego rozpoznania referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie postanowieniem z dnia 11 października 2013r. odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Postanowienie doręczono pełnomocnikowi wnioskodawcy w dniu 29 października 2013r. W dniu 7 listopada 2013r. do tut. Sądu wpłynął sprzeciw J.J. od wskazanego wyżej postanowienia, nadany drogą pocztową w dniu 5 listopada 2013r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył co następuje: Stosownie do treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – (tekst jednolity Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zmianami), dalej "P.p.s.a" w przypadku skutecznego wniesienia sprzeciwu postanowienie referendarza sądowego w przedmiocie udzielenia prawa pomocy traci moc. Sąd rozpoznaje wniosek na nowo. Warunki przyznania prawa pomocy osobie fizycznej określa art. 245 i art. 246 P.p.s.a. Warunki przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym określa art. 245 § 2 oraz art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Z istoty prawa pomocy wynika więc, iż ustawodawca odstępuje od ogólnej zasady odpłatności postępowania – art. 199 P.p.s.a. - na rzecz konstytucyjnego prawa do sądu w sytuacjach, gdy strona nie jest w stanie partycypować w kosztach związanych z rozpoznaniem wniesionej przez nią skargi. W przedmiotowej sprawie dokonano następujących ustaleń: Z treści pisma z dnia 6 października 2013r. oraz z treści urzędowego formularza PPF wynika, że skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Jest właścicielem 2 nieruchomości (domów) o powierzchni 90 m², w tym w jednej z nich prawo dożywocia zapewnione mają H. i S.J. Podał, że jest rolnikiem i utrzymuje się z prowadzonego gospodarstwa rolnego o powierzchni 2,36 ha. Zaznaczył, że "dochód z gospodarstwa bilansuje się z kosztami uzyskania przychodu" a nadto, że z powodu braku miejsc pracy w pozarolniczym dziale gospodarki ma trudności w znalezieniu zatrudnienia. Wnioskodawca podał, że ma stwierdzoną dyskopatię i z tego powodu poddawany jest zabiegom rehabilitacyjnym. W dołączonym do druku PPF piśmie J.J. wskazał, że H. i S.J. mieszkają pod innym niż on adresem (tj. N. [...]) i prowadzą odrębne gospodarstwo domowe. Jego miesięczne wydatki na zakup żywności, leczenie, utrzymanie domu (opał, energia) i gospodarstwa (podnajmowanie sprzętu, środki ochrony roślin), podatek od nieruchomości, składka na ubezpieczenie społeczne stanowią kwotę ok. 862 zł. Zaznaczył także, że nie posiada żadnych pojazdów mechanicznych, nie korzysta ze wsparcia z pomocy społecznej, jak też nie ma rachunku bankowego. Składający wniosek podkreślił, że jego dochód miesięczny brutto z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego wynosi 862 zł miesięcznie i ustalony został w oparciu o dane uzyskane z Urzędu Gminy [....]. W sprzeciwie od postanowienia referendarza sądowego J.J. wskazał, że omyłkowo doliczył koszty swojego utrzymania do kosztów uzyskania przychodu z gospodarstwa rolnego. Dodatkowo omyłkowo podał, że kwota miesięcznego dochodu jest kwotą brutto. Pisząc, że wykonywał prace dorywcze miał na myśli sporadyczne pomocnicze roboty świadczone na rzecz innych rolników w zamian za pomoc sprzętem rolniczym w jego gospodarstwie, za które nie otrzymywał wynagrodzenia. Miesięczny dochód z jego gospodarstwa wynosi 772 zł, zgodnie z obwieszczeniem Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 23 września 2013r. w sprawie wysokości przeciętnego dochodu z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych z 1 ha przeliczeniowego w 2012r. wynosi 2. 431 zł (MP z dnia 25 września 2013r., poz. 774). Skarżący posiada 3, 81 ha przeliczeniowego, a zatem miesięczny dochód z jego gospodarstwa wynosi 772 zł Skutkiem tego, miesięczny dochód z gospodarstwa jest kwotą, którą skarżący przeznacza na swoje utrzymanie, wyszczególnione w piśmie z dnia 6 października 2013r. Pismem z dnia 29 sierpnia 2013r. wezwano skarżącego do uzupełnienia w trybie art. 255 P.p.s.a. wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez wskazanie: średniej wysokości wydatków przeznaczanych w ciągu miesiąca na swoje utrzymanie (z wyszczególnieniem kwot przeznaczanych na zakup żywności, leków, środków czystości) oraz na utrzymanie domu (z wyszczególnieniem opłat za energię elektryczną, gaz, wodę, opał, podatek); nadesłanie faktur obejmujących opłaty za ww. media za okres 3 miesięcy poprzedzających otrzymanie wezwania; wskazanie czy wnioskodawca korzysta z dopłat bezpośrednich dla rolników, a jeżeli tak to w jakiej wysokości. W wyjaśnieniach złożonych w piśmie z dnia [...] grudnia 2013r. skarżący wskazał, że wysokość ponoszonych przez niego wydatków za prąd to ok. 50 zł, ścieki 23 zł, drewno opałowe 150 zł, podatek od nieruchomości ok. 75 zł, składka KRUS 120 zł. Pozostałą kwotę z dochodu wydaje na zakup żywności oraz środki czystości. Poinformował, że nie korzysta z dopłat bezpośrednich dla rolników. Jak wyżej wskazano, zgodnie z art. 246 § 1 P.p.s.a. prawa pomocy w zakresie częściowym przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Niedostarczenie żądanych przez Sąd danych, przedstawienie ich w sposób niekompletny, bądź mało czytelny powoduje, że oświadczenie wnioskodawcy pozostaje niepełne, niewystarczające do wydania pozytywnego dla strony rozstrzygnięcia. Tym samym, w takiej sytuacji Sąd uprawniony jest do sformułowania oceny, iż wniosek o przyznanie prawa pomocy jest nieuzasadniony. (Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 kwietnia 2011 r., sygn. akt: I GZ 153/2011, LexPolonica nr 2597061, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Czynności określone w art. 255 ppsa podejmowane są po to, aby umożliwić stronie należyte uzasadnienie i udokumentowanie wniosku o przyznanie prawa pomocy. W konsekwencji - podmiot wezwany do uzupełnienia oświadczenia winien z należytą starannością wypełnić treść sądowego wezwania. W interesie strony leży bowiem przedstawienie informacji służących uzyskaniu prawa pomocy. Niedostarczenie żądanych przez Sąd danych, przedstawienie ich w sposób niekompletny, mało czytelny powoduje, iż oświadczenie wnioskodawcy pozostaje niepełne, niewystarczające do wydania pozytywnego dla strony rozstrzygnięcia. Tym samym, w takiej sytuacji Sąd uprawniony jest do sformułowania oceny, iż wniosek o przyznanie prawa pomocy jest nieuzasadniony, a co za tym idzie - instytucja ta nie zostanie wobec Skarżącego zastosowana. (Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 lutego 2012 r., sygn. akt: II GZ 51/2012, LexPolonica nr 3943950, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Na etapie rozpoznawania wniosku o przyznanie prawa pomocy sąd I instancji nie prowadzi postępowania dowodowego, a jedynie dokonuje oceny oświadczeń strony, uzupełnionych ewentualnie w trybie art. 255 P.p.s.a. (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 marca 2012 r. II OZ 137/12, www. orzeczenia. nsa.gov.pl). Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że skarżący nie wykazał, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. W pierwszej kolejności podnieść należy, że w postanowieniu referendarza sądowego z dnia 11 października 2013r. wyjaśniono skarżącemu, że dla rozstrzygnięcia w przedmiocie zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy istotna jest faktyczna kwota netto osiąganego przez stronę dochodu. W postanowieniu tym wskazano także, że zwrócono uwagę na tą kwestię skarżącemu w postanowieniu Sądu z dnia 16 września 2013r., sygn. akt: 753/13. Mimo tego skarżący nie podał kwoty faktycznie osiąganych dochodów na potrzeby uzyskania prawa pomocy. Nie podał takiej kwoty także w sprzeciwie. To powoduje poważne wątpliwości co do faktycznej sytuacji finansowej skarżącego, tym bardziej, że pismach z dnia 6 października 2013r. i z dnia 4 listopada 2013r. podał różne kwoty osiąganych dochodów. Wątpliwości te potwierdza także to, że po odjęciu od podanej w sprzeciwie kwoty dochodu 772 zł wydatków wyszczególnionych przez skarżącego pozostaje mu do dyspozycji miesięczna kwota 354 zł, z której musi pokryć koszty zakupu żywności, środków czystości, ubrań, leków, ewentualnych remontów domu oraz koszty zakupu środków ochrony roślin i podnajmowania sprzętu w gospodarstwie. Doświadczenie życiowe, zasady logiki i praktyczna znajomość średnich miesięcznych kosztów utrzymania jednej dorosłej osoby prowadzi do wniosku, że jest podana kwota dochodu jest niewystarczająca na pokrycie tych wydatków. Powstaje wiec pytanie co prawdziwości złożonych oświadczeń, a tym samym rzeczywistej kwoty uzyskiwanych dochodów i ich źródeł, a tym samym kwoty rzeczywistych wydatków, których skarżący nie podał. Zatem uzasadnione jest stwierdzenie, że kwota dochodu podanego przez skarżącego nie odpowiada realiom i została zaniżona na potrzeby uzyskania pozytywnego dla wnioskodawcy rozstrzygnięcia. Podnieść przy tym należy, że skarżący chcąc skorzystać z prawa pomocy, powinien liczyć się z koniecznością udzielania wszelkich wyjaśnień odnoszących się do jego sytuacji materialnej, a także udokumentowania podnoszonych we wniosku okoliczności. Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 listopada 2011 r., sygn. akt: I OZ 884/2011, LexPolonica nr 3924743, www.orzeczenia.nsa.gov.pl ). Wątpliwości budzi także to, że skarżący, przy tak niskim podanych dochodzie nie wykorzystuje także istniejących możliwości poprawy własnej sytuacji finansowej poprzez pobieranie dopłat do posiadanego gruntu rolnego, czy też świadczeń z pomocy społecznej. Mając powyższe na uwadze uznano, że skarżącemu nie można przyznać prawa pomocy chociażby w częściowym zakresie, dlatego też orzeczono jak w sentencji, działając w oparciu o art. 260 w zw. z art. 245 § 1 i § 2 oraz art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.