II SA/Rz 944/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Jerzy Solarski Sędziowie SO (del.) Anna Bembenek WSA Zbigniew Czarnik /spr./ Protokolant st. sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólnoadministracyjnym na rozprawie w dniu 7 grudnia 2010 r. sprawy ze skargi W. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej -skargę oddala- Decyzją z dnia [..] kwietnia 2010 roku, nr [...] działający z upoważnienia Prezydenta Miasta R. Zastępca Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w R., na podstawie art. 104, 108 § 1, art. 163 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2000 r. nr 98 poz. 1071, zezm.; dalej K.p.a.) i art. 106 ust. 1 i 5, art. 8 ust. 11, art. 59 ust. 1, art. 60 ust. 1, 2, 3, art. 62 ust. 1 pkt 1, art. 110 ust. 7, art. 152 ust. 6 ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej (dz. U. 2009 r. nr 175, poz. 1362 ze zm.; dalej ups), zmienił z urzędu decyzję własną z dnia [..] lutego 2008 roku, nr [...] naliczającą W.J. opłatę za pobyt w Domu Pomocy Społecznej (DPS) w G. w ten sposób, że: 1. Ustalił opłatę za pobyt W.J. w DPS w G. w okresie od 1 do 12 kwietnia 2010 roku w wysokości miesięcznego kosztu utrzymania proporcjonalnie do ilości dni tj. 801,83 zł; 2. Ustalił opłatę za pobyt W.J. w DPS w G. od 13 do 30 kwietnia 2010 roku w wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania proporcjonalnie do ilości dni tj. 1.387,65 zł, zaś od maja 2010 roku, w wysokości 2.312,76 zł; 3. Zobowiązał M.J. - kuratora, osobę upoważniona do dysponowania majątkiem W.J. - do wnoszenia ww. opłat za pobyt brata w DPS od dnia 1 kwietnia 2010 roku do dnia 31 marca 2011 roku do kasy DPS, do ostatniego dnia danego miesiąca. Decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności. W uzasadnieniu decyzji Prezydent podał, że W.J. w następstwie sprzedaży przez kuratora, brata, M.J. mieszkania uzyskał jednorazowy dochód w wysokości 120 000 złotych. Uzyskanie dochodu spowodowało zmianę sytuacji dochodowej W.J. i tym samym zobligowało organ do zmiany decyzji z dnia [..] lutego 2008 roku na podstawie art. 106 ust. 5 ups. Uzyskany dochód pięciokrotnie przekracza kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej (477 zł.), co stosownie do treści art. 8 ust. 11 ups ma ten skutek, że podlega on rozliczeniu w kwotach równych na kolejne 12 miesięcy, poczynając od miesiąca kiedy został wypłacony. Miesięczny dochód W.J. od kwietnia 2010 roku (miesiąc, w którym organ zebrał wszystkie niezbędne dokumenty) ustalono na kwotę 10.724,19 zł; 1/12 ze 120 000 złotych oraz renta z ZUS w wysokości 724,19 zł miesięcznie. W konsekwencji przyjęto, że wobec W.J. ma zastosowanie art. 61 ust. 2 kpt 1 ups, co oznacza, iż opłatę za pobyt w DPS w G. zobowiązany jest on ponosić w wysokości 70% dochodu, nie więcej jednak niż miesięczny koszt utrzymania w DPS w okresie od 1 kwietnia 2010 roku do 31 marca 2011 roku. Stosownie do zarządzeń Starosty R. z [..] marca 2007 roku i [..] marca 2010 roku, nr - odpowiednio – [...]/2007 i [...]/2010 całkowity koszt utrzymania w DPS w G. do 12 kwietnia 2010 roku wynosił 2004,57 zł, zaś od 13 kwietnia 2010 roku wynosi 2312,76 zł. Od decyzji z dnia [..] kwietnia 2010 roku odwołanie wniósł kurator W.J. – M.J. Zarzucił w nim, że organ I instancji błędnie przyjął, iż kwota uzyskana ze sprzedaży mieszkania stanowiła dochód W.J., podczas gdy faktycznie była wyłącznie jego przychodem bez dochodu i nie mogła być brana pod uwagę przy ustalaniu opłaty za pobyt w DPS w G. Decyzją z dnia [..] lipca 2010 roku, nr SKO – [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. uchyliło w całości decyzję z dnia [..] kwietnia 2010 roku i przekazało sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. SKO nie podzieliło zarzutu odwołania co do braku możliwości przyjęcia, że jednorazowe przysporzenie majątkowe z tytułu sprzedaży mieszkania stanowi zmianę sytuacji dochodowej determinującą zmianę decyzji w oparciu o art. 106 ust. 5 ups. W ocenie organu ten rodzaj przysporzenia majątkowego mieści się w pojęciu dochodu w rozumieniu przepisów ups, co oznacza, że jeżeli przekracza on pięciokrotność kwoty kryterium dochodowego osoby samotniej gospodarującej, to powinien zostać rozliczony w trybie art. 8 ust. 11 ups. Do prawidłowości rozliczenia tego dochodu SKO ograniczyło też swoje zastrzeżenia. W pierwszej kolejności wytknięto, że stosownie do treści powołanego przepisu dochód W.J. powinien zostać rozliczony poczynając od miesiąca, w którym został wypłacony. Z akt sprawy wynika, że kwotę ze sprzedaży mieszkania wypłacono w miesiącu wrześniu 2009 roku i od tego też miesiąca, a nie jak uczynił to organ I instancji od kwietnia 2010 roku, powinna zostać ona rozliczona. Ponadto SKO wytknęło, że w aktach sprawy nie ma umowy alimentacyjnej, na podstawie której ustalono, że z kwoty stanowiącej cenę sprzedaży mieszkania na W.J. przypadło 120 000 złotych. Nie można wobec tego w sposób jednoznaczny ustalić ani wysokości dochodu uzyskanego z tego tytułu ani daty, w której doszło do zmiany sytuacji dochodowej W.J. Całość powołanych okoliczność dała SKO w R. podstawę do oceny, że decyzja Zastępcy Dyrektora MOPS w R jest przedwczesna i jako taka podlega uchyleniu. Z decyzją SKO w R. nie zgodził się W.J. i działając przez swojego przedstawiciela ustawowego, kuratora M.J. zaskarżył ją do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie. Kurator powtórzył zarzut odwołania odnośnie niewłaściwego przyjęcia, że kwota ze sprzedaży mieszkania jest dochodem W.J. Wyjaśnił dalej, że przypadająca na W.J. cześć ceny w wysokości 120 000 złotych stanowi w istocie jedynie ok. 31% wkładu na własnościowy lokal mieszkaniowy, jaki zgromadził on w latach 1976-1987. Faktycznie więc jego brat w związku w wykupem i sprzedażą mieszkania poniósł stratę w wysokości 69% oszczędności na wkład mieszkaniowy. Ponadto w skardze wyeksponowano, że opłata, do zapłaty której zobowiązany jest skarżący jest rażąco wysoka i w żaden sposób nie odzwierciedla faktycznych kosztów jego utrzymania w DPS w G. Samo zaś rozstrzygnięcie narusza Konstytucję. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002r., nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji, obejmującą badanie zaskarżonych aktów pod względem ich zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do treści art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2002 r. Nr 153 poz. 1270 ze zm.; dalej: P.p.s.a.). sąd administracyjny rozpoznając skargę nie jest związany zarzutami skargi, jej podstawą prawną ani formułowanymi przez stronę wnioskami. Sąd rozpoznając skargę w granicach sprawy bada zgodność zaskarżonego aktu z obowiązującym porządkiem prawnym. Dokonując takiej kontroli w niniejszej sprawie Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. SKO w R we właściwym zakresie ustaliło stan faktyczny istotny dla sprawy oraz poprawnie wskazało i zrekonstruowało treść norm stanowiących podstawę prawną wydanej decyzji. Pobyt w Domu Pomocy Społecznej (DPS) jest odpłatny do wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania - art. 60 ust. 1 ups. Mieszkaniec zobowiązany jest do wnoszenia opłat za pobyt w DPS w pełnej jej wysokości, jednakże w kwocie nie wyższej niż 70% swojego dochodu - art. 61 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1 ups. Jeżeli w okresie pobytu w DPS osoba zobowiązana do ponoszenia z tego tytułu opłaty uzyska jednorazowy dochód przekraczający pięciokrotnie kwotę kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, w przypadku osoby samotnie gospodarującej, to kwotę tego dochodu rozlicza się w równych częściach na 12 kolejnych miesięcy, poczynając od miesiąca, w którym dochód został wypłacony - art. 8 ust. 11 ups. Do prawidłowego zastosowania trybu przewidzianego w powołanym przepisie niezbędne jest więc bezsporne ustalenie wysokości jednorazowego dochodu oraz rozliczenie go począwszy od miesiąca, w którym został wypłacony. W zaskarżonej decyzji SKO w R. stanęło na stanowisku, że decyzja organu I instancji tych wymogów nie spełnia. Sąd z tym stanowiskiem się zgadza. W pierwszej kolejności należy odnotować, że organ I instancji ustalając datę oraz wysokość uzyskanego przez W.J. dochodu oparł się wyłącznie na informacjach pochodzących od jego brata i kuratora zarazem – M.J. Ustalenia w zakresie wysokości ceny uzyskanej ze sprzedaży lokalu oraz przypadającej na W.J. jej części organ poczynił jedynie na podstawie pism nadesłanych przez kuratora skarżącego. Wbrew treści art. 7 i 77 § 1 K.p.a. organ nie wykorzystał możliwości weryfikacji zawartych w nich informacji i nie zażądał nadesłania odpisu umowy sprzedaży lokalu z dnia [..] września 2009 roku (k. 10 akt adm. I inst.) i prywatnej umowy alimentacyjnej z dnia [..] września 2009 roku (k. 3 akt adm. I inst.). Z tych względów nie można przyjąć, że ustalenia w tym przedmiocie zostały poczynione stosownie do wymogów wynikających z zasady prawdy obiektywnej. Kolejna kwestia, na którą słusznie zwróciło uwagę SKO w R. dotyczy okresu, w którym należy rozliczyć dochód uzyskany przez W.J. Treść art. 8 ust. 11 ups jest w tym przedmiocie kategoryczna, co wszelkie od niej odstępstwa nakazuje kwalifikować jako naruszenie prawa. Z tego powodu trafnie SKO wytknęło, że rozliczenie dochodu uzyskanego ze sprzedaży lokalu począwszy od kwietnia 2010 roku, podczas gdy z akt wynika, że został on wypłacony we wrześniu 2009 roku, było nieprawidłowe. Sąd nie podziela zastrzeżeń skargi co do braku możliwości uznania za dochód jednorazowego przysporzenia z tytułu sprzedaży lokalu mieszkalnego po upływie 5 lat od zakupu. W ocenie skarżącego kwota uzyskana ze sprzedaży takiego lokalu, stosownie do postanowień ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, jest przychodem bez dochodu i nie może stanowić podstawy rozliczenia, o jakim mowa w art. 8 ust. 11 ups. W tej kwestii wskazać należy, że ustawodawca na potrzeby ups stworzył autonomiczną definicję dochodu, przez który stosownie do art. 8 ust. 3 uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Zakres wyłączeń z pojęcia dochodu został określony w art. 8 ust. 5 ups i w żadnym wypadku nie obejmuje on kwot uzyskanych ze sprzedaży lokalu mieszkalnego. Podsumowując, odwoływanie do dochodu w rozumieniu ustawy podatkowej na gruncie ups, wobec ustanowienia w oparciu o jej przepisy własnej definicji tego pojęcia, nie znajduje uzasadnienia. Sąd nie znalazł również podstaw do uwzględnienia kolejnego zarzutu skargi, dotyczącego niewspółmierności ustalonej wysokości opłaty za pobyt W.J. w DPS w G. do faktycznych kosztów ponoszonych przez ten ośrodek w związku z jego utrzymaniem. Sąd zwraca uwagę, że zaskarżona decyzja SKO w R. wyeliminowała z obrotu prawnego rozstrzygnięcie merytoryczne organu I instancji. Oznacza to, że na dzień orzekania przez Sąd, w kwestii wysokości opłat za pobyt W.J. w DPS, wiążące są ustalenia zawarte w decyzji z dnia [..] lutego 2008 roku, nr [...]. Rozpatrywanie zarzutu skargi, który de facto odnosi się do uchylonej decyzji organu I instancji, jest więc bezprzedmiotowe. Nietrafny jest również zarzut niezgodności decyzji SKO w R. z art. 67 ust. 2 Konstytucji. Powołany przepis ustanawia zasadę prawa do zabezpieczenia społecznego. Niezgodne z tym przepisem może być zatem jedynie takie orzeczenie, które uprawnienia i obowiązki swych adresatów kształtuje w sposób sprzeczny z wyrażoną w jego treści zasadą. Orzeczeniem takim nie jest decyzja procesowa, uchylająca rozstrzygnięcie organu I instancji i przekazująca mu sprawą do ponownego rozpoznania. Uwzględniając całość powyższego Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a oddalił skargę.