II SA/Rz 959/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Ewa Partyka Sędziowie WSA Krystyna Józefczyk /spr./ WSA Jolanta Ewa Wojtyna Protokolant Sylwia Pacześniak po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 16 listopada 2011 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2011 r., nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] maja 2011 r., nr [...]; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego J. K. kwotę 257 zł /słownie: dwieście pięćdziesiąt siedem złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lipca 2011 r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98 poz. 1071 ze zm.) w/z z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r., Nr 139 poz. 992 ze zm.) utrzymało w mocy wydaną z upoważnienia Wójta Gminy [...] przez Dyrektora Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej decyzję z dnia [...] maja 2011 r. Nr [...], odmawiającą przyznania J. K. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną matką J. K. Jak wskazano w uzasadnieniu decyzji organu I instancji, przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego wyklucza sam fakt pozostawania J. K. w związku małżeńskim z J. K., przy czym bez wpływu na rozstrzygnięcie wniosku pozostaje okoliczność, że on sam z uwagi na zły stan zdrowia wymaga opieki. Rozstrzygnięcie to w drodze odwołania skierowanego do SKO zakwestionował J. K. wskazując na wymagający całodobowej opieki stan zdrowia rodziców (obydwoje mają orzeczony znaczny stopień niepełnosprawności, ojciec jest leżący). W związku z tym zmuszony był zamieszkać z nimi i nie może obecnie podjąć pracy. W jego ocenie fakt pozostawania rodziców w związku małżeńskim nie powinien stanowić przyczyny odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, ponieważ rodzice nie mogą się wzajemnie sobą opiekować. Kolegium rozpatrując odwołanie uznało, że nie może zostać ono uwzględnione. Wskazało, że zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, prawo do świadczenia pielęgnacyjnego _z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: _@KO1) matce albo ojcu, _@POCZ@__@KON@_ 2) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9 poz. 59 ze zm.) ciąży obowiązek alimentacyjny, 3) opiekunowi faktycznemu dziecka - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Przepis art. 17 ust. 1a tej ustawy stanowi zaś, że o_@POCZ@_sobie innej niż spokrewniona w pierwszym stopniu, na której ciąży obowiązek alimentacyjny, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy nie ma osoby spokrewnionej w pierwszym stopniu albo gdy osoba ta nie jest w stanie sprawować opieki, o której mowa w ust. 1. Zgodnie natomiast z ust. 5 pkt 2 lit. a tego artykułu świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli_@POCZ@__@KON@_ osoba wymagająca opieki _@POCZ@__@KOpozostaje w związku małżeńskim. Jego jednoznaczne brzmienie wyłącza możliwość przyznania wnioskodawcy tego świadczenia, którą to negatywną przesłankę prawidłowo ustalił organ I instancji. Okoliczność że jego rodzice z uwagi na zły stan zdrowia nie mogą się sobą wzajemnie opiekować nie może wywołać skutków prawnych, gdyż analiza tego przepisu nie pozostawia organowi możliwości przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego nawet w sytuacji, gdy osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim z osobą, która również takiej opieki wymaga. Decyzję SKO z dnia [...] lipca 2011 r. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie J. K. kwestionując odmowę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na jego matkę tylko z tego powodu, że pozostaje ona w związku małżeńskim. Ponownie powołał się na zły stan zdrowia i niepełnosprawność rodziców, którzy ze względu na swoje choroby nie mogą się sobą wzajemnie opiekować i wymagają opieki innych osób. Sprawując ją zrezygnował z pracy i zamieszkał z nimi, gdyż nie chce by przebywali w placówkach DPS. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, w całości podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu wydanej przez siebie decyzji. Wskazało, że przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych w sposób bezwzględny określają zasady przyznawania przewidzianych w niej świadczeń i orzekające organy nie mogą od nich odstępować nawet w wyjątkowych sytuacjach. Stąd podniesione przez skarżącego okoliczności wskazujące na zły stan zdrowia obojga rodziców nie mogą wywołać skutków prawnych, gdyż art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych jednoznacznie wskazuje, iż fakt pozostawania osoby wymagającej opieki w związku małżeńskim stanowi negatywną przesłankę do przyznania wnioskodawcy świadczenia pielęgnacyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych określono przepisami między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. W tym zakresie mieści się ocena czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi wyeliminowanie decyzji z obrotu prawnego. Wskazać również należy, że sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną – art. 134 § 1 p.p.s.a. Bezspornym jest, że organy obu instancji odmówiły skarżącemu J. K. przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego na ciężko chorą matkę J. K., ponieważ pozostaje ona w związku małżeńskim. Na rozprawie pełnomocnik złożył pismo procesowe, z którego wynika, że skarżący jest ubezpieczony w KRUS z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego. W toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, obowiązany jest również w sposób wyczerpujący zabrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy – art. 7 i 77 § 1 k.p.a. Są to zasady ogólne czyli "podstawowe reguły postępowania uznane za takie przez ustawodawcę". Zasady ogólne są to zasady, które mają obowiązywać we wszystkich stadiach postępowania i muszą stanowić wiążące wytyczne dla stosowania wszystkich przepisów kodeksu. Charakterystyczną ich cechą jest to, że nie wprowadzają żadnych nowych instytucji postępowania administracyjnego. Są one natomiast normami, które mają być realizowane poprzez instytucje już istniejące. Oznacza to, że przepisy muszą być szczegółowo interpretowane zgodnie z zasadami ogólnymi. Zaniedbanie organu administracji państwowej polegające na niedopełnieniu obowiązku zgromadzenia pełnego materiału dowodowego, jak również uproszczona ocena tego materiału jest wadą postępowania uzasadniającą uchylenie decyzji administracyjnej (patrz: wyrok NSA 7.V.1985 II SA 318/85). Zatem brak prawidłowo zgromadzonego materiału dowodowego a następnie jego ocenę w świetle przepisów prawa materialnego w pełni uzasadnia uchylenie decyzji organów obu instancji. Z tych względów na zasadzie przepisów art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) w związku z art. 7, 77 i 80 k.p.a. orzeczono jak w sentencji. O kosztach orzeczono na zasadzie przepisów art. 200 w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a.