II SA/Rz 97/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Robert Sawuła Sędziowie WSA Krystyna Józefczyk /spr./ WSA Jolanta Ewa Wojtyna Protokolant sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólno-Administracyjnym na rozprawie w dniu 8 maja 2008 r. sprawy ze skargi J. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia prawa do zaliczki alimentacyjnej stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji. II SA/Rz 97/08 U Z A S A D N I E N I E Zaskarżoną decyzją z dnia [...] grudnia 2006 r., Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. uchyliło decyzję organu I instancji i przyznało J. P. zaliczkę alimentacyjną dla D. P. ur. 20 września 1994 r. w wysokości 250,00 zł miesięcznie od dnia 1 lipca 2005 r. do dnia 31 grudnia 2005 r. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia powołano przepis art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., art. 17 pkt 1, art. 7, art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 10 ust. 1 i ust. 6 i art. 18 ust. 2 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej /Dz. U. Nr 86, poz. 732, ze zm./ w związku z art. 3 pkt 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych /Dz. U. Nr 228, poz. 2255/. Z akt administracyjnych wynika, że po rozpatrzeniu wniosku J. P. o ustalenie prawa do zaliczki alimentacyjnej na syna D., decyzją z dnia [...] października 2005 r., Nr [...] organ odmówił jej przyznania świadczenia, a w uzasadnieniu wskazał, że J. P. – matka dziecka – nie jest osobą samotnie wychowującą dziecko w rozumieniu przepisu art. 3 pkt 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Matka dziecka jest rozwiedziona, ma dwóch synów D. i D., których wychowuje z B. K. ojcem D., wobec tego zdaniem organu nie spełnia warunków do przyznania zaliczki alimentacyjnej. Po rozpoznaniu odwołania SKO utrzymało w mocy rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne. Rozpoznając skargę J. P. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 23 sierpnia 2006 r. w sprawie sygn. akt II SA/Rz 1050/05 uchylił zaskarżoną decyzję, a w uzasadnieniu wskazał, iż interpretacja przepisu art. 3 pkt 17 pozostaje w sprzeczności z przepisami prawa. W uzasadnieniu naprowadził również, iż rozpoznając ponownie sprawę organ uwzględni ocenę prawną sądu i wyda rozstrzygnięcie odpowiadające prawu, uwzględniając datę złożenia wniosku o ustalenie prawa do zaliczki alimentacyjnej – 26 lipca 2005 r. Organ odwoławczy rozpoznając ponownie sprawę omówioną na wstępie decyzją z dnia [...] grudnia 2006 r., nr [...], uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przyznał J. P. zaliczkę alimentacyjną na syna D. w kwocie 250,00 zł miesięcznie, począwszy od 1 lipca 2005 r. do 31 grudnia 2005 r. Nadmienić wypada, iż decyzję tą ponownie zaskarżyła J. P. domagając się zmiany jej wysokości do kwoty 380,- zł miesięcznie. W trybie autokontroli, na podstawie art. 54 § 3 p.p.s.a., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] stycznia 2007 r. Nr [...]: 1) uchyliło własną decyzję z dnia [...] grudnia 2006 r. oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji z [...] października 2005 r., 2) przyznało J. P. zaliczkę alimentacyjną na D. w wysokości 380,00 zł miesięcznie za okres od 1 września 2005 r. do 31 grudnia 2005 r. Po rozpoznaniu skargi na tą decyzję wyrokiem z dnia 16 października 2007 r., sygn. akt II SA/Rz 197/07 Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, albowiem nie wyczerpywała dyspozycji przepisu art. 54 § 3 p.p.s.a., ponieważ nie uwzględniała w całości żądania skarżącej J. P. Zatem pozostała do rozpoznania skarga na decyzję SKO z dnia [...] grudnia 2006 r., nr SKO.[...]. W skardze J. P. nie wskazuje kierunku jej weryfikacji, domaga się jedynie przyznania zaliczki alimentacyjnej w kwocie po 380,- zł miesięcznie, w tym samym okresie, tj. od lipca 2005 r. do grudnia 2005 r. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie z przyczyn wywiedzionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd rozpoznając skargę rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną – art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270, ze zm./. Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem – przepis art. 1 §, § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz. U. Nr 153, poz. 1269/. Kontrola ta jednak nie może być sprawowana dowolnie, lecz wprost przeciwnie, powinna przebiegać w określonej kolejności. Pierwsza z nich to bez wątpienia kontrola z punktu widzenia ewentualnego istnienia wad powodujących nieważność zaskarżonej decyzji. Ustalenie bowiem którejkolwiek z wad uzasadniających stwierdzenie nieważności czyni dalszą kontrolę nie tylko zbędną, ale i niedopuszczalną. Przedmiotem sporu w sprawie badanej przez Sąd jest wysokość zaliczki alimentacyjnej i data początkowa jej wypłaty. Materialno-prawną podstawą rozstrzygnięcia jest ustawa z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej /Dz. U. Nr 86, poz. 732/ w związku z art. 3 pkt 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych /Dz. U. Nr 139, poz. 992/. Sąd jest związany wskazaniami z uzasadnienia wyroku z dnia 23 sierpnia 2006 r. w sprawie sygn. akt II SA/Rz 1050/05 co do interpretacji przepisu art. 3 pkt 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Ustawa z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej weszła w życie od dnia 7 maja 2005 roku. Problematykę zaś zaliczki alimentacyjnej reguluje jej rozdział 3 /art. 7 do 18/, który w całości wszedł w życie z dniem 1 września 2005 roku – przepis art. 30 pkt 3 in fine cyt. ustawy. Wobec tego rozstrzygnięcie organu odwoławczego o przyznaniu J. P. zaliczki alimentacyjnej na syna D. od dnia 1 lipca 2005 roku jest przyznaniem świadczenia na okres, gdy przepis prawa jeszcze nie obowiązuje. Instytucja zaliczki alimentacyjnej wprowadzona została przepisami prawa dopiero od dnia 1 września 2005 roku, zatem przyznanie świadczenia od dnia 1 lipca 2005 roku z powołaniem się na przepis art. 10 ust. 1 ustawy, iż decyduje data złożenia wniosku jest wydaniem decyzji z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa mówić można, gdy mamy do czynienia z oczywistą sprzecznością pomiędzy normą prawną, a treścią rozstrzygnięcia zawartego w decyzji administracyjnej. Treść decyzji musi pozostawać w sprzeczności z treścią przepisu przez proste ich zestawienie ze sobą, a przekroczenie prawa musi mieć charakter jasny i niedwuznaczny. Rodzaj zaś naruszenia powoduje, że decyzja taka nie może być zaakceptowana jako rozstrzygnięcie wydane przez organy praworządnego państwa. Rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość decyzji skutkiem naruszenia norm prawnych regulujących działanie administracji publicznej w indywidualnych sprawach, w szczególności przepisów prawa procesowego oraz materialnego o szczególnym ciężarze gatunkowym. Zachodzi więc w przypadku, gdy czynność zmierzająca do wydania decyzji administracyjnej oraz treść załatwienia sprawy w niej wyrażone stanowią zaprzeczenie stanu prawnego sprawy w całości lub części /patrz: wyroki NSA z dnia 9 marca 2000 r., I SA/Ka 1582/1998, z dnia 10 września 1999 r., II SA 7586/98, wyrok WSA w Warszawie z dnia 9 listopada 2005 r., III SA/Wa 22/05/. Stwierdzając nieważność decyzji Sąd działa w sposób kasacyjny, co oznacza, że nie może rozstrzygać żadnej innej kwestii merytorycznej, a zatem nie jest władny dokonać dalszej kontroli zaskarżonej decyzji. Z tych względów na zasadzie przepisów art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270/, w związku z art. 30 pkt 3 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej /Dz. U. Nr 86, poz. 732/ Sąd orzekł jak w sentencji.