II SA/Rz 975/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Jerzy Solarski Sędziowie WSA Elżbieta Mazur - Selwa /spr./ WSA Paweł Zaborniak Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 marca 2016 r. sprawy ze skargi J. J. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie budowy muru oporowego i ogrodzenia na podmurówce I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego J. J. kwotę 500 zł /słownie: pięćset złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżoną decyzją Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego po rozpatrzeniu odwołania J.J. ( dalej: "Skarżący") umorzył postępowanie w sprawie budowy muru oporowego i ogrodzenia na podmurówce, działki nr 126, położonej w miejscowość N., gmina [...]. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ wskazał art. 138 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ( Dz.U. z 2016 r., poz. 23; dalej: K.p.a.) W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że postępowanie w sprawie muru oporowego i ogrodzenia na podmurówce zostało wszczęte z urzędu i dotyczy ogrodzenia znajdującego się pomiędzy działkami nr 126 i 125, położonymi w miejscowości N.. Sama działka nr 126, przylega do działki nr 124, której właścicielem jest Skarżący, lecz przedmiotowe ogrodzenia nie przylega do działki 124 w taki sposób, aby oddziaływało na działkę nr 124. W aktach organu I instancji znajdują się dokumenty, z których wynika, że działka nr ewid. 126, stanowi własność Z. i J. L., natomiast działka nr 125 jest własnością M. i M. K. Najbliższe naroże przedmiotowego ogrodzenia, od strony działki nr 124 przedziela działka nr 106/2, będąca drogą powiatową. Właścicielem działki nr 106/2 jest Gmina [...]. W ocenie organu przedmiotowe ogrodzenie w żaden sposób nie oddziałuje na działkę nr 124. Brak więc przepisu prawa materialnego, na podstawie którego można wywodzić interes prawny. Sam fakt doręczenia decyzji organu I instancji nie powoduje, że podmiot staje się stroną postępowania w myśl art. 28 K.p.a. W skardze do Sądu Skarżący zarzucił naruszenie prawa materialnego tj. art. 7, 77 § 1, art. 107 §3 w zw. z art. 138 § 1 pkt 3 K.p.a. przez nienależyte postępowanie w celu wyjaśnienia przymiotu strony postępowania w świetle: art. 28 ust. 2, art. 3 pkt 20, art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego w zw. z § 14 ust. 2 oraz art. 28 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowania, w tym wynikających z art. 64 Konstytucji RP i art. 144 K. c. oraz art. 28 K.p.a., niewłaściwe zdefiniowanie "obszaru oddziaływania" obiektu budowlanego będącego przedmiotem inwestycji, na nieruchomości sąsiednie. Na tej podstawie wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz połączenie na podstawie art. 111 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: P.p.s.a.) ze skargą na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2015 r., nr [...] . Dodatkowo wniósł o dopuszczenie dowodu z akt sprawy pod sygn. II SA/Rz 710/10, II SA/Rz 135/13, II SA/Rz 114/14, II SA/Rz 345/15 na okoliczność toczącego się z jego wniosku postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji scaleniowej gruntów wsi N., w szczególności z pism tam zalegających, z akt sprawy II SAB/Rz 16/14, na okoliczność żądania wszczęcia postępowania dotyczącego całego zamierzenia budowlanego, z załączonych dokumentów do jego skargi na decyzję ego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2015 r., nr [...], a to: notatki służbowej z dnia 22 sierpnia 2011 r. spisanej w Zarządzie Dróg Powiatowych w [...], postanowienia Wójta Gminy [...] z dnia [...] października 2007 r. nr [...], postanowienia Wójta Gminy [...] z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...], pisma Zarządu Dróg Powiatowych z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...], wniosku J. L. o uzgodnienie budowy bramy z dnia 4 sierpnia 2011 r., mapy sytuacyjno – wysokościowej z inwentaryzacji przyłącza kanalizacji, pisma ODGiK w P. z dnia [...] września 2012 r., nr [...], notatki A. D. z dnia [...] lipca 2012 r., nr [...]. W uzasadnieniu wskazał, że zgłaszał nielegalną budowę muru oporowego, bramy i drogi na działce nr 126 oraz żądał wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie, bowiem zrealizowane zamierzenie budowlane uniemożliwia odpowiedni dojazd do jego działki siedliskowej nr 124. Powołując się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 marca 2007 r., sygn. akt II OSK 208/06 wskazał, że wprawdzie art. 28 Prawa budowlanego jest przepisem szczególnym w stosunku do art. 28 K.p.a., jednak nie oznacza, że art. 28 K.p.a. nie będzie miał zastosowania. W orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, że interes prawny wynika z normy prawnej, przy czym nie musi to być zawsze norma prawa administracyjnego, interes prawny może wynikać również z prawa cywilnego, wiążących się bezpośrednio z sytuacją prawną określonego podmiotu kształtowaną decyzją administracyjną. Powołując się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 marca 2005 r., sygn. akt OSK 682/04 wskazał, że właściciel nieruchomości sąsiedniej ma interes prawny wynikający z art. 140 K.c. do uczestniczenia jako strona ( art. 28 K.p.a.) w postępowaniu administracyjnym, w którym może zapaść decyzja, tak kształtująca stosunki na sąsiedniej nieruchomości ( sposób korzystania z niej), że będzie to miało wpływ na wykonywanie prawa własności, przez właściciela nieruchomości sąsiedniej. Postępowanie w sprawie budowy drogi, muru oporowego i bramy pomiędzy działkami nr 125 i 126 dotyczy interesu prawnego właściciela sąsiedniej nieruchomości nr 124, bowiem zrealizowana inwestycja znajduje się w obszarze oddziaływania tego zamierzenia budowlanego. Zgodnie z art. 3 pkt 20 Prawa budowalnego w zw. z § 14 ust. 2 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane i ich usytuowanie, dojście i dojazd do działek budowlanych nie może być mniejszy niż 5 m, organ ustalił szerokość drogi 3,60 m. Skarżący podniósł również, że w obrębie nieruchomości nr 106, 124, 125 i 126 toczy się postępowanie rozgraniczeniowe z wniosku właściciela działki nr 126 oraz postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji scaleniowej gruntów wsi N. z wniosku J.J. w części dotyczącej działki nr 124, graniczącej z działkami nr 106, 124, 125, 126, zatem grunt uznany w trakcie kontroli organu I instancji za drogę publiczną jest gruntem spornym, a działki w obrębie zrealizowanej inwestycji nie mają ustalonych granic. W takich okolicznościach sprawy za gołosłowne uznał twierdzenie organu, że ogrodzenie pomiędzy działkami 125 i 126 nie przylega do działki nr 124, w taki sposób że będzie oddziaływało na nieruchomość nr 124. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty jak w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja ego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego o umorzeniu postępowania odwoławczego na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 K.p.a. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w jej uzasadnieniu szczegółowo wyjaśnił, dlaczego po stronie odwołującego się J.J.a brak jest interesu prawnego w niniejszej sprawie. Nie wdając się w meritum sprawy należy podkreślić, że bezspornie J.J. był stroną postępowania w I instancji zakończonego decyzją z dnia 10 marca 2015 r. o umorzeniu postępowania wydaną przez PINB. Z akt wynika, że w wykazie stron postępowania figurował J.J., a decyzja została doręczona jego pełnomocnikowi A. J. Należy podkreślić, że tut. Sąd w prawomocnym wyroku z dnia 28 maja 2014 r., sygn. akt II SAB/Rz 16/14 nakazał organom nadzoru budowlanego rozpoznanie wniosku J.J. z dnia 5 marca 2013 r. W wykonaniu tegoż wyroku PINB postanowieniem z dnia [...] września 2014 r., nr [...] odmówił wszczęcia postępowania w sprawie. Postanowienie to zostało uchylone przez Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego . PINB w P. nie wydał ponownie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania z uwagi na brak przymiotu strony po stronie J.J., ale wszczął z urzędu postępowanie w tej sprawie zawiadomieniem z dnia 24 listopada 2014 r. (kart 11). Zdaniem WSA, Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego dopuścił się naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, tj. art. 138 § 1 pkt 3 K.p.a. w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Organ odwoławczy nie mógł umorzyć postępowania odwoławczego, bowiem zostało ono wszczęte na skutek odwołania złożonego przez pełnomocnika osoby, o której uprawnieniach procesowych orzekł organ pierwszej instancji umarzając postępowanie. Nie dostrzegł Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego tego, że Organ pierwszej instancji uczynił stroną postępowania J.J.a. W związku z tym nabył on tytuł do złożenia środka odwoławczego od decyzji wydanej w I instancji. O nabyciu prawa do skutecznego złożenia odwołania przesądziło powstanie u w/w interesu prawnego opartego na przepisach prawa procesowego. Z tej przyczyny miał on prawo żądać aby Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w trybie postępowania odwoławczego zweryfikował stanowisko organu I instancji o umorzeniu postępowania administracyjnego. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdzając że odwołujący się nie jest stroną, pomimo, że został przez Organ pierwszej instancji potraktowany za stronę, dopuścił się naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, poprzez uchylenie się od obowiązku zbadania prawidłowości zaskarżonej odwołaniem decyzji – art. 15 K.p.a. Sposób działania organu II instancji spowodował, że decyzja procesowa o umorzeniu postępowania nie została skontrolowana co do zgodności przyjętych ustaleń z obowiązującymi przepisami. Organ odwoławczy ma zawsze obowiązek przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego celem ustalenia, czy podmioty wnoszące odwołanie posiadają interes prawny do udziału w określonym postępowaniu. Nie można jednak skutecznie podważać posiadania przez określony podmiot interesu prawnego, gdy przymiot strony został przypisany określonej stronie wprost w decyzji organu pierwszej instancji (tak słusznie Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 15 stycznia 2013 r., sygn. akt II OSK 690/12, LEX nr 1341601). Bezsporne naruszenie art. 138 § 1 pkt 3 K.p.a. w kontrolowanej decyzji przełożyło się w oczywisty sposób na jej treść. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. i art. 200 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.