II SA/Rz 983/21
WyrokWSA w Rzeszowie2021-11-03
Skład orzekający: Ewa Partyka, Maciej Kobak, Karina Gniewek-Berezowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego prawidłowo zastosował art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego, nakładając na zarządcę drogi obowiązek wykonania robót budowlanych w celu doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem, w sytuacji braku jednoznacznego wykazania wykonania robót budowlanych oraz spowodowania przez nie zagrożenia bezpieczeństwa?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego nie wykazał w sposób jednoznaczny, czy doszło do wykonania robót budowlanych w rozumieniu Prawa budowlanego oraz czy te roboty mogły spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi, mienia lub środowiska. W związku z tym zastosowanie trybu naprawczego z art. 50 i 51 Prawa budowlanego było przedwczesne. Organ powinien najpierw ustalić faktyczny charakter działań i potencjalne zagrożenia.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (WINB), która uchyliła decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (PINB) i nałożyła na Powiatowy Zarząd Dróg (PZD) obowiązek wykonania robót budowlanych w celu doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem. PZD kwestionował zasadność zastosowania art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego, zarzucając brak wykazania wykonania robót budowlanych oraz spowodowania zagrożenia. Sąd uznał skargę za zasadną z powodu niewystarczających ustaleń organów co do charakteru działań i potencjalnych zagrożeń.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego i zasądził od organu na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Ewa Partyka Sędziowie WSA Maciej Kobak /spr./ AWSA Karina Gniewek-Berezowska Protokolant sekretarz sądowy Agata Danicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 listopada 2021 r. sprawy ze skargi Powiatowego Zarządu Dróg na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2021 r. nr [....] w przedmiocie nałożenia obowiązku wykonania robót budowlanych I. uchyla zaskarżoną decyzję ; II. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz strony skarżącego Powiatowego Zarządu Dróg kwotę 980 zł /słownie: dziewięćset osiemdziesiąt złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Przedmiotem skargi Powiatowego Zarządu Dróg w [...] (dalej w skrócie: "PZD") jest decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] (dalej w skrócie: "[...]WINB") z dnia [...] maja 2021 r. nr [...] uchylająca decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] (dalej w skrócie: "PINB") z dnia [...] lutego 2021 r. nr [...] i orzekająca o nałożeniu obowiązku wykonania określonych robót w celu doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem.
Stan faktyczny i prawny sprawy ze skargi na powyższą decyzję przedstawia się następująco.
Zawiadomieniem z dnia 9 listopada 2016 r. nr [...] PINB wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie legalności wykonania przepustu na działce ew. nr 1309/2 w [....], stanowiącej drogę powiatową nr [...] będącą w zarządzie PZD.
Decyzją z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...] PINB umorzył postępowanie administracyjne. Decyzja ta została następnie uchylona przez [...]WINB decyzją z dnia [...] marca 2018 r. nr [...].
Decyzją z dnia [...] października 2018 r. nr [...] PINB nałożył na PZD, jako zarządcę drogi powiatowej nr [...] zlokalizowanej na działce ew. nr 1309/2 w [...] obowiązek wykonania w terminie do dnia 30 czerwca 2019 r. robót zgodnie z ekspertyzą opracowaną przez mgr inż. P. E. dotyczącą przepustu betonowego o średnicy Ø 60 cm na wysokości działki nr 539 w [....]. Decyzja ta została uchylona przez [...]WINB decyzją z dnia [...] grudnia 2018 r. nr [...].
Decyzją z dnia [...] marca 2019 r. nr [...] PINB nałożył na PZD jako zarządcę drogi powiatowej nr [...] zlokalizowanej na działce nr 1309/2 w [...] wykonanie udrożnienia części rowu poprzez orurowanie zjazdu z drogi powiatowej na wysokości działek nr 566/1, 568 w [...] umożliwiające swobodny przepływ wód wzdłuż drogi z równoczesnym wyłączeniem z użytkowania przepustu pod przedmiotową drogą na wysokości działki nr 539 w [....]. Decyzja ta została uchylona przez [...]WINB decyzją z dnia [...] maja 2019 r. nr [...].
W dniu 11 grudnia 2020 r. PINB zawiadomił strony postępowania o zmianie kwalifikacji postępowania administracyjnego, jako "postępowanie administracyjne dotyczące odcinka drogi powiatowej nr [...] (działka ew. nr 1309/2) w rejonie działki ew. nr 539 oraz działek sąsiednich nr ew. 568, 567, 566/1 położonych w [....] wraz z urządzeniami odwadniającymi drogę – znak sprawy: [...]".
Decyzją z dnia [...] lutego 2021 r. nr [...], PINB działając na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 51 ust. 7 oraz art. 83 ust. 1, art. 81 ust. 1 pkt 2, art. 80 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (t. j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1333 z późn. zm. – dalej w skrócie: "u.p.b.") i art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. 2020 r., poz. 256 z późn. zm. – dalej w skrócie: "k.p.a.") nałożył na PZD - jako zarządcę drogi powiatowej Nr [...] relacji [...], zlokalizowanej na działce nr 1309/2 położonej w [...], obowiązek wykonania robót budowlanych w celu doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem, tj. odprowadzenie wód opadowych do rowu poniżej zjazdu, poprzez:
- wykonanie na odcinku 11,00 m w rejonie działek nr 568 i 567 (pod istniejącym zjazdem na działkę nr 568 nie posiadającym przepustu), nowego przepustu Ø 60 cm z rur betonowych,
- udrożnienie istniejącego pod zjazdem w przydrożnym rowie przepustu Ø 50 cm, znajdującego się w rejonie działek nr 567 i 566/1,
- zaślepienie wlotu do przepustu Ø 60 cm, znajdującego się pod drogą powiatową Nr [...] relacji [...], zlokalizowanej na działce nr 1309/2 na wysokości działki nr 539, przejmującej wody z istniejącej wodnicy łączącej wlot przepustu Ø 50 cm i wylot nowego przepustu Ø 60 cm,
- wykonanie studzienki wpadowej Ø 120 cm w miejscu przecięcia się osi wodnicy z rowem przydrożnym w rejonie działek nr 567 i 566/1, przejmującej wody z istniejącej wodnicy oraz łączącej wylot przepustu Ø 50cm i wlot nowego przepustu Ø 60 cm,
- wykonanie ścianek czołowych na wlocie przepustu Ø 50cm i wylocie nowego przepustu Ø 60 cm,
- podłączenie czynnego cieku wodnego ze studnią wpadową betonowymi elementami ściekowymi na długości 7,00 m,
- koryto przydrożnego rowu zabezpieczyć poprzez wykonanie betonowymi elementami ściekowymi i płytkami chodnikowymi przed wlotem do przepustu Ø 50 cm (na długości 3,00 m) i po wylocie przepustu Ø 60cm ( na długości 3,00 m),
- ustalając termin wykonania w/w obowiązku do dnia 30 czerwca 2021 r.
W uzasadnieniu decyzji PINB podał, że pod drogą powiatową nr [...] relacji [...] w rejonie działek nr 539, 568, 567 i 566/1 położonych w [...], usytuowany jest na długości 4,00 m przepust z rur betonowych Ø 60 cm, który służy jako przedłużenie czynnego cieku wodnego. Istniejący od strony wschodniej wlot przepustu znajduje się w pasie drogowym w miejscu dwóch istniejących zjazdów. Droga powiatowa od strony wschodniej posiada przydrożny rów, pełniący rolę odwodnienia drogi. Rów na długości 15,50 m posiada dwa zjazdy przedzielone wlotem do przepustu. Zjazd na działkę nr 568 o długości 9,80 m jest zjazdem utwardzonym i nie posiada przepustu, natomiast drugi zjazd o długości 5,60 m na działki nr 567 i 566/1 jest nieutwardzony i posiada przepust z rur betonowych Ø 50 cm. Do przedmiotowego rowu odprowadzane są wody gruntowe i opadowe z pobliskich pól i drogi, a następnie przepustem znajdującym się pod drogą powiatową, wylatują po przeciwnej stronie drogi na działkę nr 539, stanowiącą własność A. S.
Po przeanalizowaniu zgromadzonego w aktach sprawy materiału dowodowego, w tym przedłożonej w dniu 11 stycznia 2018 r. przez PZD ekspertyzy technicznej dotyczącej oceny stanu technicznego przepustu z rur betonowych Ø 60 cm na działce nr 1309/2 w [....] PINB ustalił, że rozwiązanie zawarte we wnioskach i zaleceniach w pkt 2 w/w ekspertyzy gwarantuje ciągły odpływ wód opadowych z rowu przydrożnego powyżej zjazdów i z cieku wodnego, mimo że istniejący przepust Ø 60 cm pod drogą zostanie wyłączony z eksploatacji. Wody opadowe będą spływać istniejącym rowem przydrożnym do następnego przepustu pod drogą (odległość ok. 200 m), odprowadzającego wody do potoku [....].
PINB stanął na stanowisku, że w przypadku obiektu budowlanego istniejącego od ponad 65 lat, wszelkie wątpliwości co do tego, czy został on zrealizowany na podstawie pozwolenia na budowę, należy rozstrzygać na korzyść inwestora. Właściciel nieruchomości, jak również zarządca drogi nie dysponują dokumentami związanymi z budową drogi i zjazdów w tym dokumentami potwierdzającymi legalność budowy, brak jest również dowodów w postaci zeznań, że inwestor na pewno nie występował o pozwolenie na jego budowę, wobec czego organ nie znalazł podstaw do prowadzenia postępowania legalizacyjnego.
PINB stwierdził, że skoro za zaistniałą sytuację, a więc wszelkie następstwa spowodowane wykonanymi robotami budowlanymi odpowiada zarządca, w związku z powyższym ponosi on koszta doprowadzenia do zgodności z przepisami zaistniałych nieprawidłowości.
Decyzją z dnia [...] maja 2021 r. nr [...] [...]WINB po rozpoznaniu odwołań E. B., G. W., W. C., L. F., M. R., W. G., M. G. – umorzył postępowanie odwoławcze.
Natomiast po rozpoznaniu odwołań J. M. i PZD, [...]WINB działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. i art. 51 ust. 1 pkt 2 u.p.b., decyzją z dnia [...] maja 2021 r. nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję w całości i jednocześnie nałożył na PZD - jako zarządcę drogi powiatowej Nr [...] relacji [...], zlokalizowanej na działce nr 1309/2, położonej w [...], będącej w zarządzie PZD, obowiązek doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem wykonanych robót, poprzez:
- wykonanie na odcinku 11,00 m w rejonie działek nr 568 i 567 (pod istniejącym zjazdem na działkę nr 568 nie posiadającym przepustu), nowego przepustu Ø 60 cm z rur betonowych,
- udrożnienie istniejącego pod zjazdem w przydrożnym rowie przepustu Ø 50 cm, znajdującego się w rejonie działek nr 567 i 566/1,
- wykonanie ścianek czołowych na wlocie przepustu Ø 50 cm i wylocie nowego przepustu Ø 60 cm,
- koryto przydrożnego rowu zabezpieczyć betonowymi elementami ściekowymi i płytkami chodnikowymi przed wlotem do przepustu Ø 60 cm i po wylocie przepustu Ø 50 cm,
- w terminie do dnia 30 września 2021 r.
W uzasadnieniu decyzji [...]WINB stwierdził, że zastosowany przez PINB tryb określony art. 51 ust. 1 pkt 2 u.p.b. jest w pełni uzasadniony. Jak wynika z akt sprawy, zostały wykonane roboty budowlane polegające na przerwaniu ciągłości odwodnienia drogi na działce drogowej i w pasie drogowym drogi powiatowej nr [...] relacji [...] zlokalizowanej na działce nr 1309/2 w [...]. Roboty te zostały zrealizowane w warunkach, o jakich mowa w art. 50 ust. 1 pkt 2 u.p.b., tj. w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia bądź zagrożenie środowiska.
[...]WINB uznał, że w omawianym przypadku nie zachodziła potrzeba wydania postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych w myśl art. 50 u.p.b., gdyż wykonane roboty budowlane zostały zakończone. W związku z powyższym zasadnym było przeprowadzenie postępowania w zakresie wyznaczonym przepisami art. 51 ust. 1 pkt 1 lub pkt 2 u.p.b.
Dalej [...]WINB stwierdził, że w rozpatrywanej sprawie wyeliminowanie powyższych niezgodności jest możliwe poprzez nałożenie na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 u.p.b. obowiązku wykonania robót określonych w decyzji celem doprowadzenia wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem. Zdaniem [...]WINB nie wszystkie nakazane przez PINB roboty budowlane są zasadne, dlatego należało nakazać takie roboty, które doprowadzą wykonane roboty do stanu zgodnego z prawem i tym samym usuną zagrożenie ludzi lub mienia bądź zagrożenie środowiska.
[...]WINB wskazał, że ekspertyza znajdująca się w aktach sprawy nie wskazuje sposobu dalszego odpływu wód opadowych ze studzienki Ø 120 cm, dlatego zrezygnowano z nakazu jej wykonania. Ponadto ewentualne wybudowane studzienki wpadowej należy do zarządcy drogi, jeżeli okaże się że nałożone niniejszą decyzją roboty będą niewystarczające. Również nakaz zaślepienia wlotu do przepustu Ø 60 cm czyli jego wyłączenia nie ma uzasadnienia, gdyż nie ma domniemania jego nielegalności, albowiem jest naniesiony na mapie i jego pozostawienie jest zasadne. Z kolei wykonanie nowego przepustu Ø 60 cm z rur betonowych na odcinku 11,00 m w rejonie działek nr 568 i 567 (pod istniejącym zjazdem na działkę nr 568 nie posiadającym przepustu) jest zasadne, gdyż przepust pod drogą powiatową stanowi związane z drogą urządzenie budowlane i stanowi element systemu odwodnienia tej drogi. Urządzenia budowlane, zgodnie z definicją zawartą w art. 3 pkt 9 u.p.b., związane są z obiektem budowlanym (tj. w rozpatrywanym przypadku z drogą publiczną) i zapewniają możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem.
[...]WINB wskazał, że obowiązek nakazany w niniejszej decyzji został nałożony na PZD - zarządcę drogi powiatowej Nr [...], zlokalizowanej na działce nr 1309/2 położonej w miejscowości [...], gdyż za stan drogi odpowiada zarządca, który posiada prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane i stosowną wiedzę techniczną pozwalającą na wykonanie nałożonego obowiązku.
Postanowieniem z dnia 1 września 2021 r. Sąd odrzucił skargę A. S. na powyższą decyzję.
W swoje skardze PZD zarzucił:
1) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:
- art. 51 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 51 ust. 7 u.p.b. poprzez jego nieuprawnione zastosowanie i nałożenie na PZD - jako zarządcy drogi powiatowej Nr [...], zlokalizowanej na działce nr 1309/2 położonej w miejscowości [...], będącą w zarządzie PZD, obowiązku doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem w zakresie wykonania określonych robót budowlanych,
- art. 51 ust. 1 pkt 2 u.p.b. poprzez jego nieuprawnione zastosowanie i nałożenie obowiązku określonego w tym przepisie, w sytuacji braku wykazania przesłanek nałożenia tego obowiązku, tj. wykazania, że roboty budowlane wykonane zostały niezgodnie z prawem,
- art. 51 ust. 7 w zw. z art. 51 ust. 1 pkt 2 i art. 50 ust. 1 u.p.b. poprzez nałożenie obowiązku określonego w przepisie art. 51 ust. 1 pkt 2 u.p.b., na podstawie art. 51 ust. 1 tejże ustawy, w sytuacji braku wykazania przesłanek nałożenia tego obowiązku określonych w art. 50 ust. 1 ustawy,
2) naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 6 i art. 7 k.p.a. poprzez jego nieuprawnione zastosowanie i prowadzenie postępowania z naruszeniem zasady praworządności i wydanie decyzji w innej sprawie niż zostało wszczęte postępowanie, w sytuacji braku faktycznego wszczęcia postępowania w sprawie nałożenia obowiązków określonych w art. 51 ust. 1 pkt 2 u.p.b.
Wobec powyższego PZD wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi PZD powtórzył treść powyższych zarzutów wskazując ponadto, że [...]WINB nie wyjaśnił, naruszenia jakich obowiązków dopuścił się zarządca drogi, a które to naruszenie jest źródłem nałożenia obowiązków w zaskarżonej decyzji.
W odpowiedzi na skargę [...]WINB podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie rozważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiot postępowania ostatecznie został ustalony jako: "postępowanie administracyjne w sprawie dotyczącej odcinka drogi powiatowej nr [...] (działka ew. nr 1309/2) w rejonie działki nr ew. 539 oraz działek sąsiednich nr ewid. 568, 567, 566/1 położonych w [...] wraz z urządzeniami odwadniającymi drogę (...)" – k. 55 akt organu I instancji.
Sąd podziela ustalenia organu, że pod drogą powiatową nr [...] relacji [...] w rejonie działek nr 539, 568, 567 i 566/1 położonych w [...], na długości 4,00 m usytuowany jest przepust z rur betonowych Ø 60 cm, który służy jako przedłużenie czynnego cieku wodnego. Istniejący od strony wschodniej wlot przepustu znajduje się w pasie drogowym w miejscu dwóch istniejących zjazdów. Droga powiatowa od strony wschodniej posiada przydrożny rów, pełniący rolę odwodnienia drogi. Rów na długości 15,50 m posiada dwa zjazdy przedzielone wlotem do przepustu. Zjazd na działkę nr 568 o długości 9,80 m jest zjazdem utwardzonym i nie posiada przepustu, natomiast drugi zjazd o długości 5,60 m na działki nr 567 i 566/1 jest nieutwardzony i posiada przepust z rur betonowych Ø 50 cm. Do przedmiotowego rowu odprowadzane są wody gruntowe i opadowe z pobliskich pól i drogi, a następnie przepustem znajdującym się pod drogą powiatową, wylatują po przeciwnej stronie drogi na działkę nr 539, stanowiącą własność A. S.
W podstawie prawnej decyzji [...]WINB w Rzeszowie powołano art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. oraz art. 51 ust. 1 pkt 2 u.p.b. Z kolei z uzasadnienia zaskrzonej decyzji wynika, iż [...]WINB przyjął, że doszło do wykonania robót budowlanych polegających na przerwaniu ciągłości odwodnienia drogi na działce drogowej 1309/2 i w pasie drogowym drogi powiatowej nr [...] będącej w Zarządzie Dróg w [...]. Roboty te – w ocenie [...]WINB – zostały zrealizowane w warunkach, o jakich mowa w art. 50 ust. 1 pkt 2 u.p.b. - w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia lub zagrożenia środowiska.
Aktywizacja kompetencji przewidzianej art. 50 ust. 1 pkt 2 u.p.b. wymaga zatem jednoznacznego wykazania, że doszło do zrealizowania robót budowlanych
i że ich następstwem jest możliwość spowodowania zagrożenia bezpieczeństwa ludzi lub mienia lub zagrożenia środowiska. Zgodnie z art. 3 pkt 7 u.p.b. przez roboty budowlane należy rozumieć należy budowę, a także prace polegające na przebudowie, montażu, remoncie lub rozbiórce obiektu budowlanego. Na gruncie analizowanej sprawy konieczne jest zatem wykazanie, kto, kiedy i jakiego rodzaju działania podjął, że były to działania wpisujące się w ustawową definicję robót budowlanych oraz że ich następstwem było przerwanie ciągłości odwodnienia drogi na działce drogowej 1309/2 mogące powodować zagrożenie, o jakim mowa w art. 50 ust. 1 pkt 2 u.p.b. Takich ustaleń na gruncie niniejszej sprawy brak.
Sąd podziela ustalenia i oceny [...]WINB co do tego, że art. 50 ust. 1 pkt 2 u.p.b. znajduje zastosowanie również do robót budowlanych i obiektów budowlanych, które nie wymagają uzyskania pozwolenia na budowę i nie są objęte obowiązkiem zgłoszenia – uchwała 7 sędziów NSA z dnia 3 października 2016 r., sygn. II OPS 1/16. Przepis ten znajduje zastosowanie także względem robót budowlanych, które zostały wykonane na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę i w sposób nieodbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę bądź w przepisach - wyrok z dnia 9 grudnia 2015 r., sygn. II OSK 927/14.
Przychylić trzeba się również do stanowiska, że brak dokumentów świadczących o legalnym wybudowaniu drogi nr [...] nie może przesądzać o tym, że zrealizowano ją w ramach samowoli budowlanej. Nie jest kwestionowane, że droga istniała już w latach 70-tych. W tych latach dokonano jej poszerzenia, nałożenia nawierzchni asfaltowej oraz wymiany znajdującego się pod nią przepustu
z Ø 30 na Ø 60.
Niewątpliwie przed przystąpieniem do wykonywania samej drogi, jak
i dalszych robót budowlanych niezbędne było uzyskanie pozwolenia na budowę, którego w toku postępowania nie przedstawiono, jednak wobec upływu tak znacznego okresu czasu oraz z uwagi na brak obowiązku bezterminowego przechowywania uzyskanego pozwolenia na budowę - brak takich dokumentów nie może przesądzać stwierdzenia, iż roboty budowlane były prowadzone samowolnie. Podkreślić trzeba, że aby organ mógł zastosować wobec inwestora konsekwencje jakie prawo wiąże z samowolnie zrealizowaną budową, w pierwszej kolejności
w sposób niezbity i jednoznaczny wykazać, w oparciu o istniejące w sprawie dowody, że samowolne działania inwestora rzeczywiście miały miejsce – wyrok WSA
w Gliwicach z dnia 23 października 2019 r., sygn. II SA/Gl 322/19. Uwzględniając przyjęte założenia, zastosowanie trybu naprawczego, przewidzianego w art. 50 i 51 u.p.b. – co do zasady – trzeba uznać za dopuszczalne, nawet jeżeli roboty budowlane zrealizowano przed wejściem w życie u.p.b., a zatem przed 1 stycznia 1995 roku; art. 103 § 2 u.p.b. przepisy ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 229) nakazuje stosować wyłącznie do robót budowalnych zrealizowanych w warunkach samowoli budowlanej.
Wychodząc od przedstawionych założeń natury ogólno-systemowej należy podać, że zbudowanie normatywnej podstawy rozstrzygnięcia w oparciu o art. 50 ust. 1 pkt 2 i art. 51 ust. 1 pkt 2 u.p.b. wymagało od organu wykazania, że doszło do zrealizowania robót budowlanych "w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia lub zagrożenia środowiska". [...]WINB
w ogóle takiego zagrożenia nie identyfikuje. W tym zakresie decyzja nie poddaje się weryfikacji, albowiem nie można ustalić konkretnie, jakie zrealizowane roboty budowlane mogły spowodować zagrożenie dla ludzi, mienia i środowiska i na czym to zagrożenie polega.
Wymaga wyeksponowania, że ze sporządzonej na potrzeby niniejszego postępowania ekspertyzy technicznej z grudnia 2017 roku (k. 20/1 akt organu I instancji) wynika, że wylot przepustu Ø 60 znajdującego się pod drogą [...] jest zamulony w 100%, natomiast wlot w 95%. Zarówno wlot, jak i wylot przepustu znajdują się w pasie drogowym. Z ekspertyzy nie wynika, aby niedrożność przepustu (jego zamulenie) powstała w wyniku zrealizowania robót budowlanych, organ również nie przedstawia żadnych argumentów za takim wnioskiem. Z ekspertyzy wynika również, że wylot przepustu Ø 50 pod zjazdem na działkę 566/1 został zasypany, co powoduje że woda opadowa zbiera się przed wlotem do tego przepustu, a następnie przelewa się przez drogę zalewając działki sąsiednie. Organ nie podał, na jakiej podstawie przyjął, że do zasypania wylotu przepustu Ø 50 pod zjazdem na działkę 566/1 doszło w następstwie wykonania robót budowlanych.
Sąd zgadza się z oceną [...]WINB, że droga powiatowa jest obiektem budowlanym, a przepust pod drogą oraz rów odwadniający stanowią urządzenia budowalne, zapewniające możliwość użytkowania tego obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem (art. 3 pkt 9 u.p.b.). Akta sprawy oraz uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie dają jednak odpowiedzi na pytanie, czy w ogóle doszło do wykonania robót budowlanych i czy ewentualnie mogły one spowodować zagrożenie bezpieczeństwa. W istocie problem sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy przedmiot postępowania powinien dotyczyć - in genere – robót budowlanych, czy właściwego utrzymania obiektu budowlanego i urządzeń budowlanych.
Nie zostało również wyjaśnione, czy przepust pod zjazdem na działkę nr 568 kiedykolwiek istniał. Nie wiadomo więc, czy wody opadowe z wodnicy oraz
z przydrożnego rowu odwaniającego były odprowadzane wyłącznie przepustem
Ø 60, w kierunku działki nr 539, czy też również dalej rowem i przepustem pod zjazdem na działkę nr 568. Jeżeli przepust pod zjazdem na działkę nr 568 istniał, należy wyjaśnić, w jakich okolicznościach doszło do jego likwidacji – czy
w następstwie zrealizowanych robót budowlanych, czy też w następstwie niewłaściwego utrzymania.
[...]WINB ocenił, że utrzymanie pod drogą przepustu Ø 60 jest zasadne, jednakże w swoim rozstrzygnięciu nie nakazał jego udrożnienia – uczynił tak natomiast względem przepustu Ø 50 pod zjazdem na działki nr 567 i 566/1. Akta sprawa mogą sugerować – organy nie zajęły w tej materii stanowiska – że to właśnie przepust Ø 60 może stanowić źródło niebezpieczeństwa dla mienia – działki nr 539, poprzez jej zalewanie. Rozważyć zatem należy, w razie potwierdzenia tego założenia, czy likwidacja przepustu, jak zdecydował organ I instancji, nie byłaby jednak wskazana.
Sąd nie zgadza się z twierdzeniami [...]WINB, że ekspertyza techniczna nie wskazuje na sposobu odpływu wód opadowych ze studzienki Ø 120. Zarówno ekspertyza, jak decyzja organu I instancji jasno i zrozumiale określają, w jaki sposób, przy przyjęciu wariantu nr 2 ekspertyzy, będą spływać wody opadowe; wody spływające pod zjazdem na działki 566/1 i 567, udrożnionym przepustem Ø 50 będą lokowane w studzience Ø 120. Do studzienki będzie również spływać woda
z istniejącej wodnicy. Przepust Ø 60 zostanie zaślepiony, dlatego wody będą spływać dalej rowem przydrożnym, w kierunku nowego przepustu Ø 60 pod zjazdem na działkę nr 568. Wody będą spływać dalej, do następnego przepustu pod drogą.
Uwzględniając naprowadzone okoliczności Sąd przyjął, że [...]WINB nie wyjaśnił okoliczności istotnych w sprawie – art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a., stąd zastosowanie reżimu przewidzianego art. 50 ust. 1 pkt 2 i art. 51 ust. 1 pkt 2 u.p.b. trzeba ocenić jako przedwczesne.
W ponownie prowadzonym postępowaniu [...]WINB ustali, czy w sprawie zostały zrealizowane roboty budowlane, jaki był ich charakter w kontekście postanowień definicyjnych obowiązujących na gruncie u.p.b., oraz czy spowodowały one zagrożenie bezpieczeństwa w rozumienia art. 50 ust 1 pkt 2 u.p.b. W zależności od przyjętych ustaleń organ zdecyduje o trybie prowadzonego postępowania. Do decyzji [...]WINB będzie należało rozważenie, czy w sprawie należy uzupełnić materiał dowodowy i czy uzasadnione jest zastosowanie art. 136 § 1 K.p.a.
Wyrok oparto na art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i 205 § 2 P.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło