II SA/Rz 999/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący: SNSA Małgorzata Wolska po rozpoznaniu w dniu 20 kwietnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R. D. o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w sprawie ze jego skargi na postanowienie Okręgowego Inspektora Pracy w [...] z dnia [...] kwietnia 2016 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania - postanawia - odmówić przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Wyrokiem z dnia 31 stycznia 2017 r., sygn. II SA/Rz 999/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę R. D. – prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą [...] R. D. w J. na opisane w sentencji postanowienie Okręgowego Inspektora Pracy w [...] z dnia [...] kwietnia 2016 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Wyrok ten wydany został na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym. Wobec powyższego odpis sentencji ww. wyroku został przesłany stronom postępowania, w tym skarżącemu R. D. W piśmie przewodnim z dnia 31 stycznia 2017 r. zawarto pouczenie o zasadach i trybie doręczania sentencji wyroku, w tym wyroku oddalającego skargę, jak również o trybie i terminie sporządzenia uzasadnienia takiego wyroku (k. 35 akt sądowych sprawy). W pouczeniu tym wyraźnie zastrzeżono, że w sprawach w których skargę oddalono, uzasadnienie wyroku sporządza się wyłączenie na wniosek strony. Powyższa korespondencja została przesłana i doręczona skarżącemu, z zachowaniem wymogów określonych w ustawie z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 – zwana dalej "P.p.s.a."), w dniu 4 lutego 2017 r. (k. 38). Następnie w dniu 20 lutego 2017 r. skarżący zwrócił się do Sądu z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, jednocześnie składając przedmiotowy wniosek. Na wezwanie Sądu skarżący uzupełnił braki formalne wniosku w zakresie podpisu. Uzasadniając wniosek o przywrócenie terminu wskazał, że w okolicznościach sprawy termin do złożenia wniosku o sporządzenia uzasadnienia wyroku mijał z dniem 13 lutego 2017 r. W tym dniu wystąpiła w jego sklepie ([...]) awaria systemu chłodniczego. Wobec tego, że prowadzi jednoosobową działalność gospodarczą to na nim ciążył obowiązek szybkiej i skutecznej reakcji. W zaistniałej kolizji obowiązków, priorytetem dla niego było szybkie i efektywne usunięcie awarii i zabezpieczenie mienia. W tych okolicznościach uchybienie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie pisemnego uzasadnienia wyroku nastąpiło bez jego winy. W piśmie z dnia 5 kwietnia 2017 r., stanowiącym uzupełnienie wniosku o przywrócenie terminu, skarżący raz jeszcze podkreślił, że na nim jako właścicielu sklepu spoczywał główny ciężar odpowiedzialności zorganizowania skutecznej pomocy technicznej i efektywnego zabezpieczenia mienia. Wobec braku stosownej wiedzy technicznej, skorzystał z fachowej pomocy – o czym świadczy dołączona do pisma faktura za wykonane usługi – usunięcia awarii jaka miała miejsce w dniu 13 lutego 2017 r. Dodatkowo podkreślił, że w T. nie ma placówki pocztowej. Zatem by nadać korespondencję poleconą musiałby udać się do miejscowości oddalonych o kilka kilometrów. W jego ocenie złożony wniosek o przywrócenie terminu jest uzasadniony. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Możliwość przywrócenia terminu przewiduje art. 86 § 1 i 2 P.p.s.a., który stanowi, że jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny jego uchybienia. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 1, § 2 i § 4 P.p.s.a.). Warunki powyższe muszą być spełnione łącznie, aby wniosek mógł zostać rozpatrzony pozytywnie. Rozpoznając wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi Sąd uznał, że skarżący składając go w dniu 20 lutego 2017 r. (data nadania w placówce pocztowej) – uzupełniony w zakresie podpisu w dniu 23 marca 2017 r. - dochował terminu określonego w art. 87 § 1 P.p.s.a. Odpis wyroku doręczony został skarżącemu w dniu 4 lutego 2017 r. (sobota). Ponieważ ostatni dzień terminu do wniesienia przez skarżącego wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku wypadał w sobotę – 11 lutego 2017 r., dlatego też z uwagi na brzmienie art. 83 § 2 P.p.s.a., który nakazuje przesunięcie ostatniego dnia terminu przypadającego w sobotę na następny dzień po dniu lub dniach wolnych od pracy, ostatnim dniem terminu na złożenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia był poniedziałek – 13 lutego 2017 r. Jako przyczynę uchybienia w złożeniu wniosku skarżący wskazał awarię systemu chłodniczego w jego sklepie jaka miała miejsce w dniu 13 lutego 2017 r. R. D. spełnił też warunek dokonania czynności, której termin został uchybiony. Natomiast nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu. W nauce prawa jak i orzecznictwie przyjmuje się, że usprawiedliwione przyczyny uchybienia terminu do dokonania czynności są ograniczone do okoliczności, które nie tyle utrudniają, ale faktycznie uniemożliwiają dokonanie czynności nawet przy zachowaniu największej możliwej staranności takich jak: przerwę w komunikacji, powódź, pożar, inną katastrofę, nagłą chorobę strony przy równoczesnej niemożliwości wyręczenia się inną osobą, mylne poinformowanie strony o sposobie i terminie wniesienia środka zaskarżenia – ("Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz", pod red. T. Wosia, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis 2005 str. 333). Konieczną a zarazem podstawową przesłanką przywrócenia terminu jest brak winy po stronie podmiotu dokonującego danej czynności. Tut. Sąd zauważa, że prowadzenie spraw w sformalizowanym postępowaniu sądowym wymaga od stron szczególnej staranności. Przesłanka braku winy powinna być oceniana na tle wszystkich okoliczności danej sprawy, z uwzględnieniem obiektywnego miernika staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy i przy rozważeniu uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem (zob. postanowienie NSA z dnia 24 marca 2004 r., sygn. akt FZ 13/04). Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i może mieć miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Dopiero nagłe, nie dające się wcześniej przewidzieć zdarzenie, może stanowić uprawdopodobnienie okoliczności wskazujących na to, że zaistniałe w sprawie uchybienie terminu było niezawinione, przemawiające za uwzględnieniem wniosku o przywrócenie terminu – (por. postanowienie NSA z dnia 26.11.2008 r., sygn. akt II OZ 1231/08). Reasumując, przywrócenie uchybionego terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie wtedy, gdy strona w sposób przekonywujący uprawdopodobni brak swojej winy i wskaże, że niezależna od niej przyczyna istniała cały czas. O braku winy można mówić wyłącznie wtedy, gdy zachodzi przeszkoda, której strona przy użyciu największego wysiłku nie mogła usunąć. Analiza wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku prowadzi do konkluzji, że nie zasługuje on na uwzględnienie, gdyż skarżący nie uprawdopodobnił przesłanki braku winy w uchybieniu terminu. W ocenie Sądu, nie stanowi przesłanki uzasadniającej przywrócenie terminu, wskazywana przez wnioskodawcę awaria w prowadzonym przez niego sklepie – jaka wystąpiła w dniu 13 lutego 2017 r. Nie negując wystąpienia, w tym dniu awarii systemu chłodniczego i konieczności zapobieżenia wystąpienia szkody w mieniu – na co wskazuje sam wnioskodawca a nawet uznając, że zdarzenie to miało charakter nagły Sąd uznał jednak, że niedochowanie przez skarżącego terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku nie jest następstwem okoliczności od niego niezależnym, lecz jest wynikiem niedostatecznej dbałości i staranności w prowadzeniu własnych spraw. Z akt sprawy wynika bowiem, że skarżący w piśmie z dnia 31 stycznia 2017 r. (przy którym przesłany został odpis wyroku z dnia 31 stycznia 2017 r.) został pouczony o zasadach i trybie doręczania sentencji wyroku, w tym wyroku oddalającego skargę, jak również o trybie i terminie sporządzenia uzasadnienia takiego wyroku (k. 35 akt sądowych sprawy). W pouczeniu tym wyraźnie zastrzeżono, że w sprawach w których skargę oddalono, uzasadnienie wyroku sporządza się wyłączenie na wniosek strony. Nadto z pouczenia tego jasno wynikało, że złożenie takiego wniosku jest warunkiem wniesienia skargi kasacyjnej do NSA a wniosek złożony po upływie 7 dni jest bezskuteczny (nie wywołuje skutków prawnych). Pismo to zostało doręczone skarżącemu w dniu 4 lutego 2017 r. Zatem już w tym dniu powziął on wiadomość o wydanym w jego sprawie wyroku oraz o zasadach i sposobie jego zaskarżenia, w tym konieczności złożenia w terminie siedmiu dniu wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. R. D. nie czekając do ostatniego dnia mógł już wcześniej złożyć taki wniosek. Zresztą dokonania takiej technicznej czynności, jaką jest nadanie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku mogła wykonać inna osoba choćby J. D. - dorosły domownik, która odebrała wezwanie z dnia 21 lipca 2016 r. (k. 18), lub też A. D. – dorosły domownik a zarazem pełnomocnik pocztowy, która odebrała odpis postanowienia z dnia 9 września 2016 r. (k. 28) i odpis wyroku z dnia 31 stycznia 2017 r. (k. 38). W orzecznictwie przyjmuje się, że sporządzenie i nadanie wspomnianego wniosku nie jest ani czynnością wymagającą fachowej wiedzy, ani czynnością czasochłonną, wobec czego może być dokonane także wtedy, gdy na stronie ciążą inne zobowiązania (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 lipca 2008 r., sygn. akt II OZ 772/08, Lex nr 493676). Jak wyżej zaznaczono, prowadzenie spraw w sformalizowanym postępowaniu sądowym wymaga od stron szczególnej staranności a przesłanka braku winy powinna być oceniana z uwzględnieniem obiektywnego miernika staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy i przy rozważeniu uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem. W związku z powyższym Sąd, kierując się zasadami doświadczenia życiowego uznał, że niedochowanie przez skarżącego terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku nie jest następstwem okoliczności od niego niezależnym, lecz jest wynikiem niedostatecznej dbałości i staranności w prowadzeniu własnych spraw. Mając na uwadze powyższe Sąd, działając na podstawie art. 86 § 1 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.