II SAB/Rz 119/13

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Agata Kosowska-Dudzik po rozpoznaniu w dniu 3 stycznia 2014 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku Z. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie z jego skargi na bezczynność Rektora Wyższej Szkoły [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej - postanawia - odmówić przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu w kwocie 100 zł od skargi na bezczynność Rektora Wyższej Szkoły [...] Z. P. wniósł – na urzędowym formularzu PPF – o zwolnienie od kosztów sądowych. Z uzasadnienia tego wniosku, jak też pisma z dnia 20 grudnia 2013 r. - nadesłanego w związku z wezwaniem o podanie dodatkowych informacji - wynikają następujące dane. Wnioskodawca wraz żoną i 18 – letnim synem (uczniem szkoły średniej) zajmuje mieszkanie w K. o powierzchni 50 m. kw. W skład wspólnego gospodarstwa domowego wchodzi także studiująca we W. córka. Rodzina utrzymuje się z wynagrodzeń za pracę wnioskodawcy i jego żony wynoszących po 1181,38 zł oraz stypendium socjalnego i naukowego uzyskiwanego przez córkę w wysokości 1150 zł (wszystkie kwoty netto). Korzysta z pomocy w formie dodatku mieszkaniowego wynoszącego 120 zł miesięcznie. Comiesięczne wydatki rodziny to kwoty: 1 300 zł (dojazdy córki do i z W., czynsz we W., wyżywienie córki poza domem i inne jej potrzeby), 1 600 zł (wyżywienie domowników w K.), 280 zł (czynsz za mieszkanie), 100 zł (gaz), 100 zł (prąd), 50 zł (telefon), 75 zł (telewizja i Internet). Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy zważono, co następuje: Stosownie do art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej w dalszej części "P.p.s.a.", strony ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie, chyba, że przepis szczególny stanowi inaczej. Jest to zasada, od której wyłom stanowi instytucja prawa pomocy, na którą składa się m. in. zwolnienie od kosztów sądowych, o co ubiega się skarżący – art. 245 § 3 P.p.s.a. Przyznanie prawa pomocy w takim właśnie częściowym zakresie uwarunkowane jest w myśl art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. wykazaniem przez wnioskującego o tego rodzaju pomoc, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. To zatem składający wniosek, w którego interesie leży jego uwzględnienie, winien przedstawić dokładnie swoją sytuację rodzinną i bytowo-materialną, która - w jego ocenie - uzasadnia wsparcie ze strony Państwa, w taki przy tym sposób, by nie było żadnych wątpliwości co do przedstawionych danych. Mając powyższe na względzie uznano, że brak jest podstaw do przyznania skarżącemu prawa pomocy w żądanym przez niego zakresie. Przede wszystkim wskazać trzeba, że wnioskodawca nie wykonał w pełni skierowanego do niego wezwania w zakresie przedłożenia wyciągów z rachunków bankowych swoich i żony. Nadesłał mianowicie wyciąg z własnego rachunku bankowego. Wynika z niego wprawdzie, że na rachunek ten wpływa także wynagrodzenie wyżej wymienionej. Z. P. nie wskazał jednak równocześnie, że żona nie posiada własnego rachunku, a zatem istnieje wątpliwość co do powyższego. Nadto wyciąg ten wskazuje na liczne wpływy na rachunek skarżącego i większe tym samym niż podane przez niego we wniosku dochody. Z. P. podniósł, że: "nie do końca" rozumie "mechanizm zabezpieczeń ramach konta i widniejące tam operacje uznania/obciążenia z tym związane". Faktem jest jednak, że przedłożony wyciąg jednoznacznie wskazuje na częste wpływy na rachunek skarżącego. Rozpoznający niniejszy wniosek nie ma zaś uprawnień do prowadzenia postępowania wyjaśniającego w zakresie przesłanek przyznania prawa pomocy ponad to, co wynika z brzmienia art. 255 P.p.s.a. Działając właśnie w tym trybie wezwano więc Z. P. do uzupełnienia zawartego we wniosku na urzędowym formularzu PPF oświadczenia, jak też do nadesłania dokumentów źródłowych dotyczących jego stanu majątkowego w postaci wyciągów z rachunków bankowych. W sytuacji, gdy wnioskodawca twierdzi, że widniejące na wyciągu z jego rachunku kwoty uznania tego rachunku nie stanowią w istocie wpływów, a są jedynie wynikiem jakiegoś stosowanego przez bank mechanizmu zabezpieczeń, winien był postarać się o wyjaśnienie tej kwestii, a następnie przekazanie tego wyjaśnienia Sądowi. Jak już wyżej zaznaczono, to bowiem na wnioskującym o prawo pomocy spoczywa ciężar wykazania przesłanek jego przyznania. Poza tym, przedmiotowy wyciąg wskazuje, że Z. P. spłaca kredyt (świadczą o tym zarejestrowane w datach: 18 października, 19 listopada oraz 19 grudnia bieżącego roku kwoty rat z tego tytułu – 96,30 zł jak też w datach: 18 października i 29 listopada kwoty odsetek – 35,02 zł i 39,23 zł). W tym miejscu należy zaś podnieść, że brak jest podstaw do przyznania pierwszeństwa w spłacie zobowiązań cywilnoprawnych przed należnościami z tytułu kosztów postępowania sądowego (tak np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30.11.2010r. I OZ 893/10, LexPolonica nr 25011). Należy także wskazać, że w świetle art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. tylko wydatki o tzw. koniecznym charakterze, a zatem mające wpływ na zaspokojenie potrzeb egzystencjalnych jednostki mogą być uwzględniane przy ocenie zasadności wniosku o prawo pomocy. Do tego rodzaju wydatków z pewnością nie można zaś zaliczyć tych na telefon czy telewizję i Internet (w przypadku skarżącego jest to kwota 125 zł miesięcznie, a więc przekraczająca wysokość obciążającego go wpisu od skargi). Przy ocenie zasadności złożonego wniosku nie może także umknąć, że ewentualne koszty sądowe w niniejszej sprawie to kwota 300 zł, przy czym tylko wydatek 100 zł z tego tytułu jest na obecnym etapie postępowania niezbędny, bo warunkujący jego skuteczne zainicjowanie, a tym samym nadanie skardze dalszego biegu. Tyle bowiem wynosi – co już wyżej zaznaczono - wpis od tej skargi. Taka też wysokość widnieje na wyciągu z rachunku bankowego wnioskodawcy jako saldo końcowe. Pozostała kwota może zaś obciążać skarżącego w przyszłości, jednak jest to aktualnie kwestia tylko hipotetyczna. Z tych wszystkich względów uznano, że Z. P. nie wykazał, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego siebie i rodziny, co w świetle wskazywanego już art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. stanowi przesłankę przyznania prawa pomocy w żądanym przez wnioskodawcę zakresie. Dlatego na podstawie tego przepisu, jak też art. 245 § 3 w zw. z art. 258 § 1, § 2 pkt 7 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.