II SAB/Rz 12/25

WyrokWSA w Rzeszowie2025-03-20

Skład orzekający: Piotr Popek, Grzegorz Panek, Jarosław Szaro

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej (Wójt Gminy) dopuścił się bezczynności w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej, a jeśli tak, to czy bezczynność ta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa?
Ratio decidendi
Organ administracji publicznej dopuścił się bezczynności w udostępnieniu informacji publicznej, ponieważ nie udzielił odpowiedzi na wniosek w ustawowym terminie. Sąd uznał, że żądane informacje dotyczące umów cywilnoprawnych i faktur zawartych przez gminę z firmą zewnętrzną stanowią informację publiczną. Bezczynność organu nie została jednak uznana za rażące naruszenie prawa, gdyż wynikała z przyjętej przez organ błędnej koncepcji prawnej dotyczącej nadużycia prawa do informacji publicznej, a nie z celowego lekceważenia obowiązków.
Stan faktyczny
Skarżący złożył wniosek o udostępnienie informacji publicznej dotyczącej umów cywilnoprawnych i faktur zawartych przez Gminę Jeżowe z określoną firmą. Wójt Gminy odmówił udostępnienia informacji, uznając wniosek za nadużycie prawa do informacji publicznej. Skarżący wniósł skargę na bezczynność organu, zarzucając naruszenie przepisów k.p.a. i u.d.i.p. oraz brak wydania decyzji administracyjnej. Organ argumentował, że odmowa w formie pisemnej była właściwa w sytuacji nadużycia prawa.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zobowiązał Wójta Gminy Jeżowe do udostępnienia informacji publicznej w terminie 14 dni, stwierdził, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, oraz zasądził od Wójta na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Piotr Popek, Sędzia WSA Grzegorz Panek, Sędzia WSA Jarosław Szaro /spr./, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 20 marca 2025 r. sprawy ze skargi K. B. na bezczynność Wójta Gminy Jeżowe w sprawie udostępnienia informacji publicznej. 1) zobowiązuje Wójta Gminy Jeżowe do udostępnienia informacji publicznej określonej we wniosku skarżącego K. B. z dnia 12 listopada 2024 roku w terminie 14 dni od dnia doręczenia organowi akt sprawy wraz z odpisem prawomocnego wyroku, 2) stwierdza, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, 3) zasądza od Wójta Gminy Jeżowe na rzecz skarżącego K. B. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W dniu 16 stycznia 2025 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wpłynęła skarga K. B. (dalej: skarżący) na bezczynność Wójta Gminy Jeżowe (dalej: Wójt/ organ I instancji), w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Z uzasadnienia skargi oraz nadesłanych akt sprawy wynika, że wnioskiem z 12 listopada 2024 r. skierowanym do Urzędu Gminy Jeżowe skarżący wystąpił o udostępnienie informacji publicznej dotyczącej zawierania w okresie od 1 stycznia 2015 r. do 12 listopada 2024 r. przez Gminę Jeżowe lub jej jednostki organizacyjne umów cywilnoprawnych z firmą D. z W. lub jej oddziałami z Polski bądź z zagranicy oraz przesłanie mu kserokopii wszystkich umów cywilnoprawnych zawartych przez Gminę Jeżowe i jej jednostki organizacyjne z ww. firmą w ww. okresie wraz z wystawionymi przez nią fakturami. W odpowiedzi na wniosek, pismem z 6 grudnia 2024 r. organ I instancji poinformował wnioskodawcę, że żądana informacja nie zostanie udostępniona, gdyż wniosek o jej udostępnienie we wskazanym zakresie zmierza do nadużycia prawa do dostępu do informacji publicznej, polegającego na próbie skorzystania z tej instytucji prawnej dla osiągnięcia celu innego, aniżeli troska o dobro publiczne. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, skarżący zarzucił Wójtowi naruszenie: - art. 12, art. 35 § 2 k.p.a., art. 42 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 w zw. z art. 16 ust. 1 i 2 u.d.i.p. poprzez nieuwzględnienie zasadności złożonego wniosku oraz niewydanie w przedmiotowej sprawie decyzji administracyjnej; - art. 104 w zw. z art. 107 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie i nie wydanie decyzji administracyjnej, a jedynie pisma "odpowiedź na wniosek". Mając na uwadze powyższe skarżący wniósł o stwierdzenie, że Wójt dopuścił się bezczynności z rażącym naruszeniem prawa, w związku z tym, że nie wydał decyzji administracyjnej, do czego zobowiązywała go ustawa, zobowiązanie organu do rozpatrzenia wniosku, przyznanie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej stanowiącej 5-krotności kwoty, o której mowa w art. 154 § 6 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 - dalej: p.p.s.a.) oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że wystąpienie o udzielnie informacji publicznej spowodowane było dbałością o interes społeczności lokalnej, związaną z dbałością o wydatki środków publicznych na obsługę prawną, w sytuacji gdy Urząd zatrudnia na umowę o pracę radcę prawnego, a jednocześnie korzysta z pomocy prawnej przedsiębiorstwa D. z W.. Nadto podyktowane było oceną funkcjonowania Urzędu Gminy Jeżowe z punktu widzenia troski o finanse Gminy i wykorzystania uzyskanych informacji pod kątem oceny gospodarności w dysponowaniu środkami publicznymi. Skarżący podkreślił, że interes publiczny i troska o jego dobro jednoznacznie uzasadniały zwrócenie się o dostęp do informacji publicznej, gdyż w ten sposób chciano pozyskać wiedzę o sprawach publicznych, w tym możliwych nieprawidłowościach, które mogły być stwierdzone w zawieraniu umów. Zdaniem skarżącego, wbrew stanowisku Wójta, wobec jednoznacznego brzmienia art. 2 u.d.i.p., nie ma znaczenia prawnego cel, dla którego skarżący złożył wniosek o udostępnienie informacji publicznej, w tym również okoliczność, że zdobyte dane mogą zostać wykorzystane do własnej działalności wnioskodawcy. Wyłącznie bowiem żądanie udzielenia informacji przetworzonej wymaga wykazania interesu publicznego. Skarżący podkreślił, że jeśli Wójt nie zamierzał danych przekazać, to odmowa udzielania informacji publicznej nastąpić winna tylko i wyłącznie w drodze decyzji administracyjnej, od której przysługują środki odwoławcze (art. 16 i 17 u.i.d.p.) Wskazał również, że wniosek o przyznanie od Wójta na rzecz skarżącego sumy pieniężnej stanowiącej 5-krotności kwoty, o której mowa w art. 154 § 6 p.p.s.a. podyktowany jest łamaniem przez organ administracji publicznej wszelkich norm prawnych, przepisów i dobrych obyczajów. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w całości, podkreślając, że wniosek skarżącego z 12 listopada 2024 r. został uznany przez organ za nadużycie dostępu do informacji publicznej, o czym poinformował wnioskodawcę w ustawowym terminie i we właściwej formie. Wójt wskazał, że firma D. reprezentuje Gminę Jeżowe w zakresie zastępstwa procesowego w sporze pomiędzy Urzędem Gminy Jeżowe a wnioskodawcą o rozwiązanie umowy o pracę i żądane przez niego informacje miały posłużyć do walki medialnej z wójtem. Według Wójta wnioskodawca nie kieruje się troską o sprawy publiczne tylko własnym interesem. Odnosząc się do sposobu załatwienia sprawy w niniejszym przypadku Wójt wskazał, że przepisy u.d.i.p. określają zamknięty katalog przesłanek pozwalających na wydanie decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej, tj. gdy wniosek dotyczy informacji, do których dostęp jest ograniczony przepisami o ochronie tajemnicy lub prawem do prywatności (art. 5 u.d.i.p.) lub gdy wnioskodawca wnosi o udostępnienie informacji przetworzonej, ale nie wykazał, że taki dostęp jest szczególnie istotny dla interesu publicznego (art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p.). Natomiast, w sytuacji, w której wniosek o udostępnienie informacji publicznej w okolicznościach faktycznych sprawy stanowi w sposób niebudzący wątpliwości nadużycie informacji publicznej - uznać należy, że w istocie nie dotyczy on informacji publicznej. Oznacza to, że podmiot zobowiązany powinien w takiej sytuacji jedynie poinformować wnioskodawcę, że jego wniosek nie dotyczy informacji publicznej, co w niniejszej sprawie nastąpiło. W związku z powyższym, Wójt stwierdził, że odmowa dostępu do informacji publicznej z uwagi na nadużycie prawa do informacji publicznej następuje nie w formie decyzji administracyjnej lecz w "zwykłej" formie pisemnej, jak miało to miejsce w niniejszej sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej, która zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: p.p.s.a.) odbywa się na zasadach określonych w przepisach tej ustawy. W ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 p.p.s.a., sąd uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). W myśl art. 3 § 2 pkt 8 i 9 p.p.s.a. kontrola ta obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekle prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w ustawie. Uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania sąd zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1 i § 1a p.p.s.a.). Nadto w myśl art. 149 § 2 p.p.s.a. - sąd, w przypadku, o którym mowa w art. 149 § 1 p.p.s.a., może orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art.154 § 6 p.p.s.a. Skarga jest zasadna. Spór w rozpoznawanej sprawie dotyczy udostępnienia informacji w postaci umów cywilnych Gminy Jeżowe z firmą D. oraz faktur wystawionych przez tę firmę z tytułu świadczonych usług obsługi prawnej. Zdaniem organu informacja taka nie stanowi informacji publicznej, bowiem jej uzyskanie ma na celu nadużycie prawa. W ocenie Sądu jest to stanowisko błędne. W myśl art. 1 ust. 1 u.d.i.p., każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu i ponownemu wykorzystywaniu na zasadach i w trybie określonych w niniejszej ustawie. Ustawodawca określając pojęcie informacji publicznej odwołał się do kategorii sprawy publicznej. W przepisach u.d.i.p. nie zdefiniowano pojęcia "sprawy publicznej", niewątpliwie jednak sprawy publiczne są to sprawy związane z istnieniem i funkcjonowaniem określonej wspólnoty publicznoprawnej. Określenie sprawy jako "publicznej" wskazuje, że jest to sprawa ogółu i koresponduje w znacznym stopniu z pojęciem dobra wspólnego (dobra ogółu). Takie rozumienie pojęcia "sprawa publiczna" związane właśnie z władzą publiczną i wspólnotą publicznoprawną oraz jej funkcjonowaniem trafnie akcentuje się w doktrynie i orzecznictwie (zob.: H. Izdebski: Samorząd terytorialny. Podstawy ustroju i działalności, Warszawa 2004, s. 209; wyrok NSA z 30 września 2009 r. I OSK 2093/14).W orzecznictwie sądów administracyjnych jednolicie przyjmuje się, że informacją publiczną jest każda informacja wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa. Status informacji publicznej uzyskuje przy tym taka informacja, która związana jest z funkcjonowaniem wspólnoty publicznoprawnej (państwa). Wskazuje się zatem, że informacją publiczną są informacje dotyczące wykonywania zadań publicznych, w tym gospodarowania mieniem publicznym, utrwalone na nośniku w formie pisemnej, dźwiękowej, wizualnej lub audiowizualnej, eksponując powiązania informacji publicznej z dynamiczną działalnością państwa, jako organizatora życia społeczno-gospodarczego z jednoczesnym wskazaniem, że w demokratycznym państwie prawa jak najszerszy katalog informacji musi być przedmiotem kontroli społecznej (por. wyrok NSA z 31 maja 2004 r. OSK 205/04, WSA w Warszawie z 28 stycznia 2009 r. II SA/Wa 1542/08). W orzecznictwie nie budzi wątpliwości także, że informacje dotyczące zasad i kwot środków pieniężnych wydatkowanych przez gminę są informacją publiczną, gdyż wskazują sposób wydatkowania środków publicznych, którymi dysponuje gmina. Mają więc ścisły związek z gospodarowaniem mieniem komunalnym, co oznacza, że posiadają walor informacji publicznej w rozumieniu art. 6 ust. 1 pkt 5 lit. c) u.d.i.p. (por. np. wyrok NSA z 12 maja 2023 r. III OSK 4024/21, wyrok WSA wBydgoszczy z 18 sierpnia 2020 r. II SA/Bd 46/20). Przenosząc powyższe uwagi na grunt kontrolowanej sprawy stwierdzić należy, że informacja dotycząca faktu zawierania przez Gminę jako podmiot publiczny z firmą D. z W. (lub jej oddziałami) umów cywilnoprawnych oraz ich treść, a także treść faktur (rachunków) wystawionych w oznaczonym okresie przez tą firmę na rzecz Gminy, a dotyczących realizacji ww. umów, może być kwalifikowana jako informacja publiczna. Zawarte umowy dotyczą usług wykonywanych na rzecz Gminy, a wydatki środków pieniężnych z tym związane powodują zmniejszenie aktywów gminnych. W ocenie Sądu informacje żądane przez skarżącego znajdują się w zakresie przedmiotowym szeroko pojętej informacji o sprawach publicznych, która zgodnie z art. 6 ust. 1 lit. c) u.d.i.p. podlega udostępnieniu. Bez wątpienia spełniona jest również przesłanka podmiotowa, gdyż Wójt Gminy Jeżowe, do którego zwrócono się o udostępnienie tej informacji jest organem zobowiązanym do udostępniania informacji publicznej w myśl art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. jako organ władzy publicznej. W chwili wniesienia wniosku organ ten był w posiadaniu żądanej informacji. Z powyższych względów uznać należy, że Wójt był zobowiązany do udostępnienia żądanych przez skarżącego informacji, a ewentualna odmowa ich udostępnienia mogłaby nastąpić w drodze decyzji, w sytuacji zaistnienia przesłanek określonych w przepisach u.d.i.p. Sąd nie podziela stanowiska organu o nadużyciu przez skarżącego prawa dostępu do informacji publicznej. Uzasadniając odmowę udostępnienia żądanej informacji w przedmiotowej sprawie organ stwierdził, że wnioskodawca ma konflikt z Urzędem Gminy Jeżowe, gdyż rozwiązano z nim stosunek pracy i dąży do pozyskania informacji potrzebnych mu w działalności zawodowej, nie zaś w celu kontroli publicznej organów władzy, więc informacje te nie stanowią informacji publicznej. Według Wójta wnioskodawca nie kieruje się troską o sprawy publiczne, lecz własnym interesem, wnioskując o informacje na potrzeby toczącego się sporu, przez co zmierza do nadużycia przysługującego mu prawa do uzyskania informacji publicznej, chcąc wykorzystać to prawo w celu innym, aniżeli dokonywana w interesie publicznym kontrola administracji publicznej. Problem nadużycia prawa dostępu do informacji publicznej był przedmiotem analizy w doktrynie i w orzecznictwie sądowoadministracyjnym. W tej kwestii w judykaturze i w literaturze przedmiotu przyjmuje się, że nadużywanie publicznego prawa podmiotowego ma miejsce wówczas, gdy podejmuje się próbę korzystania z instytucji dostępu do informacji publicznej dla osiągnięcia celu innego aniżeli troska o dobro publiczne, jakim jest w szczególności prawo do przejrzystego państwa, jego struktur, przestrzegania prawa przez podmioty życia publicznego, jawności funkcjonowania administracji i innych organów (zob. m.in. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 grudnia 2021 r., t III OSK 4827/21, z 16 października 2015 r., I OSK 1992/14, z 23 listopada 2016 r., I OSK 1601/15, czy też z 14 lutego 2017 r., I OSK 2642/16; podobnie: m.in. J. Drachal, Prawo do informacji publicznej w świetle wykładni funkcjonalnej /w:/ J. Góral, R. Hauser i J. Trzciński, Sądownictwo administracyjne gwarantem wolności i praw obywatelskich 1980-2005, Naczelny Sąd Administracyjny, Warszawa 2005 r., s. 146-147). Jakkolwiek więc osoba korzystająca z prawa do informacji publicznej nie jest zobowiązana wskazywać celów, ani motywów swego działania, to jednak w każdym indywidualnym przypadku zachodzi możliwość oceny zachowania wnioskującego o informację publiczną pod kątem tego, czy korzysta ze swojego uprawnienia zgodnie z jego celem i funkcją. W literaturze podkreśla się jednak konieczność opierania tej oceny o konkretne okoliczności faktyczne, w szczególności zaś treść wniosku o udostępnienie informacji publicznej oraz dotychczasowe relacje z wnioskodawcą na płaszczyźnie korzystania przez niego z prawa do informacji publicznej (por. A. Kręcisz-Sarna, Informacja w Administracji Publicznej z 2019 r. nr 1, s. 50 i nast.). Sama ustawa o dostępie do informacji publicznej nie zawiera systemowych ograniczeń przeciwdziałających nadużywaniu prawa do uzyskania informacji. Taka przesłanka odmowy udostępnienia informacji publicznej nie wynika wprost z tej ustawy. Uwzględnienie tej okoliczności, w sytuacji gdy organy zostały z mocy ustawy pozbawione możliwości badania intencji wnioskodawcy, staje się możliwe jedynie w ograniczonej liczbie ewidentnych przypadków. Taki przypadek nie ma jednak miejsca w niniejszej sprawie. Twierdzenia organu o nadużyciu przez skarżącego prawa do informacji nie zostały udowodnione, ani nawet uprawdopodobnione. Tymczasem zastosowanie koncepcji nadużycia prawa do informacji publicznej wymaga jednoznacznego ustalenia, w oparciu o obiektywnie dostrzegalne i weryfikowalne okoliczności sprawy, że wnioskodawca dąży do osiągnięcia celu sprzecznego z intencjami prawodawcy, tj. np. do uzyskania informacji związanych z jego konkretnym, indywidualnym interesem prawnym. Tylko w takim przypadku można mówić, że wniosek nie dotyczy informacji o sprawach publicznych, a zatem nie jest wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej w rozumieniu ustawy (por. wyrok WSA w Lublinie z 24 lutego 2022 r. II SAB/Lu 13/22). W ocenie Sądu, informacja, udzielenia której domagał się skarżący jest informacją publiczną, dostępną co do zasady na wniosek każdego zainteresowanego. Skarżący zatem, jak każdy inny obywatel, jest osobą uprawnioną do otrzymania interesującej go informacji publicznej, niezależnie od tego, że jest byłym pracownikiem Urzędu Gminy w Jeżowem. Niezależnie bowiem od powyższych okoliczności, jest on obywatelem, któremu przepisy u.d.i.p. nakazują udostępnienie informacji o charakterze publicznym przez zobowiązane organy. Wbrew twierdzeniom organu, żądana informacja nie jest informacją o sposobie i przebiegu postępowania w indywidualnej sprawie, ale niewątpliwie informacją o sprawach publicznych, bowiem dotyczy kontroli działalności gminy w zakresie wydatkowania środków publicznych. Jawność gospodarki środkami publicznymi jest zaś zasadą, która musi być przestrzegana przez każdą jednostkę dysponującą publicznymi środkami finansowymi, a wydatkujący środki publiczne podlegają kontroli także ze strony samych obywateli. W przedmiotowej sprawie nie ulega wątpliwości, że zachowanie skarżącego nie miało charakteru uporczywego lub mogącego zakłócać działalność organu. Wniosek nie dotyczył informacji przetworzonej zatem organ nie był uprawniony do badania interesu prawnego wnioskodawcy. Informacja, o udostępnienie której zwrócił się skarżący nie jest również informacją w sprawie własnej, dotyczącej prywatnej sfery życia skarżącego. Brak udostępnienia do chwili obecnej żądanej informacji oznacza, że organ pozostaje w bezczynności. "Bezczynność organu administracji publicznej" to sytuacja, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żądanych czynności w sprawie lub opieszale prowadził postępowanie, ale - mimo ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności (tak NSA w wyroku z dnia 5 lutego 1999 r., sygn. akt I SAB 90/98, LEX). Na mocy art. 13 ust. 1 u.d.i.p., udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku. W myśl art.16 ust.1 u.d.i.p. odmowa udostępnienia informacji publicznej następuje w drodze decyzji. Z tych względów Sąd uznał, że Wójt dopuścił się bezczynności w sprawie z wniosku skarżącego z 12 listopada 2024r. i zobowiązał go do rozpoznania tego wniosku w terminie 14 dni od dnia zwrotu akt sprawy wraz z odpisem prawomocnego wyroku. Stwierdzenie bezczynności organu obliguje Sąd do oceny czy bezczynność ta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.), a także stwarza możliwość wymierzenia organowi grzywny lub przyznania na rzecz skarżącego sumy pieniężnej na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. Trzeba zaznaczyć, że rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a. jest stan, w którym bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy, bez wątpliwości i wahań można powiedzieć, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Przyjmuje się także, że oceniając, czy naruszenie prawa jest rażące, należy uwzględnić nie tylko proste zestawienie terminów rozpoczęcia postępowania i jego zakończenia, względnie braku zakończenia, lecz także warunkowane okolicznościami materialnoprawnymi sprawy czynności, jakie powinien podjąć organ dążąc do merytorycznego rozstrzygnięcia konkretnej sprawy. Rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem, niepozwalające na zaakceptowanie takiego stanu w demokratycznym państwie prawa. Przyjmuje się także, że kryterium, które pozwala na zakwalifikowanie bezczynności organu do naruszającej prawo w sposób rażący, jest oczywistość, drastyczność naruszenia prawa, przy jednoczesnym braku racjonalnego uzasadnienia tego naruszenia (tak NSA w wyroku z 28 czerwca 2024 r., sygn. I OSK 521/24). Podzielając zaprezentowane stanowisko Sąd stwierdza, że bezczynność organu w niniejszej sprawie nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Brak prawidłowej realizacji obowiązku przez podmiot zobowiązany do udzielenia informacji nie wynikał z działań, które można byłoby rozpatrywać w kategoriach kwalifikowanego naruszenia prawa. Zdaniem Sądu uznać należy, że bezczynność organu nie wynikała z celowego, lekceważącego podejścia do obowiązków informacyjnych wynikających z ustawy o dostępie do informacji publicznej, ale była wynikiem przyjętej przez organ koncepcji prawnej, do której organ miał prawo, choć Sąd jej nie podziela. Jako rażącego naruszenia prawa nie można także uznać zarzuconego w treści skargi błędnego niewydania decyzji w przedmiotowej sprawie. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym funkcjonują niejednolite podglądy, co do konieczności wydania decyzji w sytuacji stwierdzenia, że wniosek o informację publiczną zmierza do nadużycia prawa. W wyroku NSA z 2 sierpnia 2024r. III OSK 2998/23 wskazuje się na konieczność wydania w takiej sytuacji decyzji administracyjnej. Jednakże Sąd podziela stanowisko NSA wyrażone w wyroku z 7 lipca 2023 r. III OSK 938/22, w którym wymaganie wydania takiej decyzji uznane zostało za błędne. NSA uznał, że w sytuacji, w której wniosek o udostępnienie informacji publicznej w okolicznościach faktycznych sprawy stanowi, w sposób niebudzący wątpliwości, nadużycie informacji publicznej - uznać należy, że w istocie nie dotyczy on informacji publicznej. Jest to jedna z prezentowanych szeroko w orzecznictwie koncepcji prawnych, z uwagi na istnienie której nie sposób uznać stanowiska organu za rażące naruszenie prawa. Sąd nie uwzględnił wniosku skarżącego o zasądzenie na jego rzecz sumy pieniężnej, nie dostrzegając podstaw do stosowania tego prewencyjno-represyjnego środka. Tok postępowania w przedmiotowej sprawie, mimo stwierdzenia bezczynności po stronie organu, nie skłania bowiem do wniosku, że tego rodzaju środek dyscyplinujący byłby w przedmiotowej sprawie uzasadniony. Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3, § 1a i § 2 oraz art.151 p.p.s.a., orzekł jak sentencji wyroku. Na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a., Sąd zasądził na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania sądowego, na które złożyły się: uiszczony wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 zł, opłata skarbowa od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł oraz wynagrodzenie pełnomocnika w wysokości 480 zł.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło