II SAB/Rz 125/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie: Przewodniczący – Sędzia WSA Karina Gniewek-Berezowska /spr./ po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 2 stycznia 2024 r. w Rzeszowie sprawy ze skargi P. K. na bezczynność Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w [...] w przedmiocie kontroli środowiska - p o s t a n a w i a - odrzucić skargę. Pismem z 29 października 2023 r. P. K. (dalej: "Skarżący") wniósł skargę na bezczynność Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w [...] w przedmiocie kontroli środowiska. Jak wynika z akt pismem z 10 kwietnia 2023 r. skierowanym do Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska w [...], Skarżący dokonał zawiadomienia: "o skażeniu ziemi i wody w związku z zalewaniem ściekami komunalnymi odprowadzanymi nielegalnie przez nieznane osoby przy drodze lokalnej z K. w kierunku na S., na działce nr [...]". Zwrócił się jednocześnie o pobranie próbek wody ze stawu przy torach i rowów melioracyjnych, którymi płynie "czarna woda z oleistym kożuchem". Pismem z 26 kwietnia 2023 r. Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w [...], działając na podstawie art. 65 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ( Dz.U. z 2023 r., poz. 775; dalej: "k.p.a.") przekazał powyższe pismo według właściwości Wojewódzkiemu Inspektorowi Ochrony Środowiska, a ten pismem z 9 maja 2023 r., także działając na podstawie art. 65 §1 k.p.a., Wójtowi Gminy [...]. Pismem z dnia 23 maja 2023 r. Wójt Gminy [...] poinformował Skarżącego, że dokonano wizji w terenie oraz sprawdzono kanalizację sanitarną w rejonie działki nr ewid. [...] w K. Nie stwierdzono uszkodzenia kanalizacji oraz nie zlokalizowano miejsca nielegalnego zrzutu ścieków, nie zauważono również zanieczyszczenia rowów melioracyjnych wzdłuż drogi lokalnej biegnącej z K. w kierunku S. Zaznaczono przy tym, że nie pobierano próbek. W skardze do Sądu skierowanej przeciwko Podkarpackiemu Wojewódzkiemu Inspektorowi Ochrony Środowiska Skarżący, zarzucając Organowi bezczynność domaga się wydania decyzji administracyjnej "nakazującej organom nadzorującym Gminę [...], w kwestii środowiskowej, do wznowienia postępowania przeprowadzenia kontroli terenu". W podstawie prawnej powołał art. 3 § 2 pkt 9 p.p.s.a. W odpowiedzi na skargę Organ wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu wskazał, że kontrola stanu technicznego i sposobu eksploatacji sieci kanalizacyjnej nie wchodzi w zakres jego kompetencji. W myśl art. 2 ustawy z 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska ( Dz.U. z 2023 r, poz. 824 ze zm.) do zadań Inspekcji należy kontrola podmiotów korzystających ze środowiska w rozumieniu ustawy z 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska ( Dz.U. z 2022 r., poz. 2556 ze zm.). W związku z powyższym zawiadomienie zostało przekazane Wójtowi Gminy [...] jako właścicielowi gminnej sieci wodociągowo-kanalizacyjnej. Pismem z 28 listopada 2023 r. wezwano Skarżącego do wyjaśnienia, czy w postępowaniu administracyjnym wnosił ponaglenie do organu wraz z nadesłaniem ww. ponaglenia oraz potwierdzeniem jego złożenia lub nadania w urzędzie pocztowym operatora wyznaczonego. W odpowiedzi na wezwanie Skarżący poinformował, że nie składał dodatkowych dokumentów, tj. ponagleń. Wskazał, że otrzymywał pisma z Urzędów, że nie są uprawnione do zajęcia się tą sprawą. Uznał, że nie przysługuje mu żadne ponaglenie ani inna skarga na przewlekłość postępowania z racji wyjaśnienia w tych pismach statusu sprawy i sposobu jej rozwiązania w dalszym postępowaniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W pierwszej kolejności wskazać należy, że skarga do sadu administracyjnego na bezczynność Organu przysługuje tylko w sytuacjach określonych prawem. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 i 9 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. z 2023 r., poz. 1634, dalej: "p.p.s.a.") sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej w sprawach skarg na: 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Zatem tylko w sytuacjach w których prawo przewiduje od organu podjęcie działania w sposób określony w art. 3 § 2 pkt 1- 4 p.p.s.a., dopuszczalne jest wniesienie skargi na bezczynność. Z treści kierowanych przez Skarżącego pism wynika, że domagał się od Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska przeprowadzenia kontroli nielegalnego odprowadzania ścieków. W adresowanych do Skarżącego pismach, jak również aktualnie w odpowiedzi na skargę Organ wyjaśni, że nie jest uprawniony do wykonania żądanych czynności, a co za tym idzie podjęcia którejkolwiek z aktywności o której mowa w art. 3 § 2 pkt 1-4 p.p.s.a. i stanowisko to należy uznać za prawidłowe. Szeroki katalog zadań należących do Inspekcji Ochrony Środowiska określony w art. art. 2 ustawy z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska ( Dz.U. z 2023 r., poz. 824) nie obejmuje swym zakresem żądanych czynności. Zwrócić bowiem należy, że przewidziana w ustawie kontrola skierowana jest do podmiotów korzystających ze środowiska, podczas gdy żądanie Skarżącego dotyczy kontroli środowiska - stanu wody. Nie można zatem postawić Organowi zarzutu bezczynności w sytuacji gdy przepisy prawa nie przewidywały obowiązku podjęcia formy działania przewidzianej w art. 3 § 1 pkt 1- 4 p.p.s.a. Jednocześnie Organ wykazał się aktywnością w postaci przekazania pisma według właściwości Wójtowi Gminy [...], do którego na podstawie art. 7 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym ( Dz.U. z 2023 r., poz. 40) należą sprawy wodociągów i zaopatrzenia w wodę, kanalizacji, usuwania i oczyszczania ścieków komunalnych, utrzymania czystości i porządku oraz urządzeń sanitarnych, wysypisk i unieszkodliwiania odpadów komunalnych, zaopatrzenia w energię elektryczną i cieplną oraz gaz. Prowadząc czynności kontrolne w tym zakresie Wójt Gminy [...] nie stwierdził uszkodzenia kanalizacji, miejsca nielegalnego zrzutu ścieków ani zanieczyszczenia rowów melioracyjnych wzdłuż drogi lokalnej biegnącej z K. w kierunku S., co było odpowiedzią na żądanie Skarżącego. Wobec nie stwierdzenia obowiązku podjęcia przez Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska żadnej z form działania, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 1-3 p.p.s.a. niedopuszczalna była skarga na bezczynność Organu. Na marginesie Sąd stwierdza, że skarga na bezczynność wymaga wyczerpania administracyjnego toku instancji. W tym przypadku polega on na konieczności uprzedniego ponaglenia organu do podjęcia żądanej czynności. Stosownie do art. 52 § 1 p.p.s.a., skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie (art. 52 § 2 p.p.s.a.). W przypadku skargi na bezczynność tym środkiem zaskarżenia jest przewidziane w art. art. 37 § 1 k.p.a. prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. (bezczynność) lub kiedy postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość). Złożenie skargi na bezczynność, czy też przewlekłość organu jest możliwe dopiero po wniesieniu ponaglenia na niezałatwienie sprawy w trybie art. 37 k.p.a., które powinno być wniesione do organu wyższego stopnia za pośrednictwem organu prowadzącego postępowanie, bądź do organu prowadzącego postępowanie - jeżeli nie ma organu wyższego stopnia (art. 37 § 3 k.p.a.). Według wyjaśnień Skarżącego nie skorzystał on z tego prawa. Mając to wszystko na uwadze, Sąd na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 52 § 1 i § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.