II SAB/Rz 13/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie Referendarz sądowy Piotr Godlewski po rozpoznaniu w dniu 16 maja 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku adw. M. B. o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej w sprawie ze skargi W. B. na bezczynność Starosty w przedmiocie zaległych uzupełniających roszczeń finansowych na rzecz córki postanawia odmówić przyznania adw. M. B. kosztów nieopłaconej pomocy prawnej. II SAB/Rz 13/07 U z a s a d n i e n i e Postanowieniem z dnia 15 października 2007 r. sygn. akt II SAB/Rz 13/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odrzucił skargę W. B. na bezczynność Starosty w przedmiocie zaległych uzupełniających roszczeń finansowych na rzecz jej córki z uwagi na nieuzupełnienie braków formalnych skargi (brak jednoznacznego określenia przez skarżącą zaskarżonego aktu lub czynności), kolejnym zaś postanowieniem z dnia 10 stycznia 2008 r. przyznał jej prawo pomocy w zakresie całkowitym, obejmujące zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W dniu 6 maja 2008 r. do Sądu wpłynęła opinia prawna sporządzona przez wyznaczonego dla skarżącej przez Okręgową Radę Adwokacką adw. M. B., w której wskazał on na brak faktycznych i prawnych podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od postanowienia odrzucającego jej skargę. W opinii tej wniósł również o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej w taryfowej wysokości, w szczególności kosztów sporządzenia opinii, oświadczając jednocześnie, że koszty te nie zostały pokryte przez stronę ani w części, ani w całości. Stosownie do art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – określanej dalej jako P.p.s.a., wyznaczony adwokat, radca prawny, doradca podatkowy albo rzecznik patentowy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków; w niniejszej sprawie są to uregulowania zawarte w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163 poz. 1348 ze zm.). Podstawą do ich zastosowania i przyznania kosztów nieopłaconej pomocy prawnej jest jednak wcześniejsze ustalenie, że stronę i wyznaczonego dla niej adwokata wiąże stosunek pełnomocnictwa. Zgodnie z art. 244 § 2 P.p.s.a. ustanowienie adwokata stanowi uprawnienie strony do udzielenia pełnomocnictwa wyznaczonemu adwokatowi bez ponoszenia przez nią jego wynagrodzenia i wydatków. Na gruncie postępowania sądowoadministracyjnego nie znajduje więc zastosowania przyjęta w Kodeksie postępowania cywilnego instytucja powstania stosunku pełnomocnictwa z mocy prawa, a więc że z chwilą jego wyznaczenia staje się on automatycznie pełnomocnikiem strony, do której reprezentowania został ustanowiony. Stanie się nim dopiero z chwilą udzielenia mu przez stronę pełnomocnictwa (strona może tego pełnomocnictwa nie udzielić i wnosić o ustanowienie dla niej innego adwokata). Warunek ten w przypadku skarżącej W. B. i wyznaczonego przez ORA adwokata M. B. nie został spełniony, gdyż jak on sam przyznał w piśmie z dnia 18 kwietnia 2008 r. stanowiącym odpowiedź na skierowane do niego przez Sąd wezwanie, mimo podjętych przez siebie czynności (pisemnego powiadomienia skarżącej) nie jest w stanie jednoznacznie oświadczyć, czy zainteresowana ma zamiar - lub nie – takie pełnomocnictwo mu udzielić. Wyklucza to tym samym również możliwość przyjęcia (odmiennie jak w postanowieniu NSA z dnia 23 czerwca 2005 r., II OZ 519/05) domniemania pełnomocnictwa wiążącego się z samym wyznaczeniem w ramach prawa pomocy adwokata przez okręgową radę adwokacką, udokumentowaniem w aktach sprawy który adwokat został wyznaczony i zawiadomieniem o tym strony, bez potrzeby dołączania do akt sprawy dokumentu pełnomocnictwa z jej podpisem; stanowisko to znajduje m. in. oparcie w komentarzu do art. 244 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi autorstwa H. Knysiak - Molczyk (publikacja elektroniczna Lex Polonica - Wydawnictwo Prawnicze Lexis Nexis, wersja maj 2008). Fakt braku stosownego umocowania można też pośrednio wywieść z uregulowania zawartego w art. 37 § 1 P.p.s.a., wg którego pełnomocnik obowiązany jest przy pierwszej czynności procesowej dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis pełnomocnictwa; taki dokument wraz z opinią o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej nie został przez wyznaczonego adwokata złożony. Na podstawie tego należy stwierdzić, że adw. M. B. nie będąc umocowanym przez skarżącą nie posiadał legitymacji do podejmowania jakichkolwiek działań w jej interesie, a przedłożona opinia prawna nie pozostaje w związku z udzieleniem pomocy prawnej (adwokat mając całkowitą świadomość braku pełnomocnictwa i wątpliwości co do jego ewentualnego udzielenia w przyszłości działał niejako "na własne ryzyko"). Z tej przyczyny brak jest uzasadnionych podstaw do przyznania mu z tego tytułu w trybie art. 250 P.p.s.a. wynagrodzenia za dokonane w sprawie czynności. W związku z powyższym na podstawie art. 258 § 2 pkt 8 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.