II SAB/Rz 158/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Piotr Godlewski Sędziowie WSA Maria Mikolik /spr./ WSA Karina Gniewek - Berezowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 8 stycznia 2025 r. sprawy ze skargi P. N. na bezczynność Dyrektora Szkoły Podstawowej [...] w R. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej I. stwierdza bezczynność Dyrektora Szkoły Podstawowej [...] w R. w rozpoznaniu wniosku skarżącego P. N. z dnia 13 września 2024 r.; II. stwierdza, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; III. zasądza od Dyrektora Szkoły Podstawowej [...] w R. na rzecz skarżącego P. N. kwotę 597 zł /słownie: pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Przedmiotem skargi P.N. (dalej: "Skarżący") jest bezczynność Dyrektora Szkoły Podstawowej [...] (dalej: "Dyrektor" lub "organ") w sprawie udostępnienia informacji publicznej. Jak wynika z akt sprawy, Skarżący we wniosku przesłanym w dniu 13 września 2024 r. za pośrednictwem poczty elektronicznej na adres: [...], zwrócił się do Dyrektora o udostępnienie informacji publicznej poprzez przesłanie kopii wszystkich faktur za licencję lub zakup oprogramowania do prowadzenia dziennika elektronicznego, które zostały wystawione w roku 2024. Skarżący zaznaczył, aby wnioskowaną informację przesłać w formacie PDF na jego adres e-mail. W dniu 14 października 2024 r. Skarżący, reprezentowany przez zawodowego pełnomocnika – radcę prawnego, wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie w związku z bezczynnością Dyrektora Szkoły w sprawie udostępnienia wnioskowanej informacji publicznej, zarzucając organowi naruszenie art. 10 ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r. poz. 902 z późn. zm.; dalej: "u.d.i.p."), poprzez nie udostępnienie informacji publicznej, pomimo upływu ustawowego terminu oraz nie poinformowanie o braku możliwości udostępnienia informacji publicznej w określonym ustawowo terminie ze wskazaniem powodów opóźnienia oraz nowego terminu udostępnienia informacji. Na podstawie tych zarzutów, wniósł o stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności, zobowiązanie organu do załatwienia wniosku niezwłocznie, nie później jednak niż w terminie czternastu dni od uprawomocnienia się wyroku oraz o zasądzenie na jego rzecz od organu zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi Skarżący wskazał, że bezspornie przedmiotem wniosku jest informacja publiczna, ponieważ dotyczy dysponowania mieniem publicznym, jakim jest mienie należące do organu. Ponadto Dyrektor Szkoły jest podmiotem zobowiązanym do udostępniania informacji publicznej. Skarżący podniósł, że pomimo upływu terminów ustawowych organ w żaden sposób nie ustosunkował się do wniosku, jak też nie poinformował go o przyczynach opóźnienia w udostępnieniu informacji publicznych, jak również nie wskazał nowego terminu załatwienia sprawy. W odpowiedzi na skargę Dyrektor wyjaśnił, że żaden e-mail na wskazany przez Skarżącego adres nie dotarł, a zatem nie miał możliwości odnieść się do wniosku. Zdaniem organu, wydruk z prywatnej poczty Skarżącego nie jest dokumentem informującym o jego odczytaniu przez organ, a Skarżący powinien dysponować potwierdzeniem odczytania maila. Dyrektor poinformował również, że Szkoła Podstawowa [...] wchodząca w skład Zespołu Szkół [...] funkcjonowała tylko w roku szkolnym 2018/2019 (klasa 7) i 2019/2020 (klasa 8). Z powodu braku chętnych, od tego czasu pozostaje w uśpieniu. Ponadto umowa dotycząca oprogramowania zarządzania oświatą (w tym dziennika elektronicznego) jest zawarta z Gminą Miasto R., reprezentowaną przez Prezydenta Miasta R., który zgodnie z umową jest płatnikiem ww. usługi. Organ zaznaczył, że w związku z powyższym, jako Dyrektor nie posiada faktur, których żąda Skarżący. Wobec tego nie zgodził się z twierdzeniem o swojej bezczynności w tej sprawie i naruszeniu art. 10 ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 1 i 2 u.d.i.p. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej: P.p.s.a.). Zakres kognicji sądów administracyjnych obejmuje skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w zakresie wskazanym w art. 3 § 2 pkt 8 i 9 P.p.s.a. Należy przy tym wskazać, że art. 21 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 902, dalej: u.d.i.p.) dodatkowo wskazuje, że do skarg rozpatrywanych w postępowaniach o udostępnienie informacji publicznej stosuje się przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329) Stosownie do art. 149 P.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności (pkt 1), zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa (pkt 2) lub stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (pkt 3). Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a P.p.s.a.). Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 (art. 149 § 2 P.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 P.p.s.a.). Ponadto, należy wskazać, że zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd po rozpoznaniu skargi w wyżej wskazanych granicach stwierdził, że doszło do bezczynności Dyrektora Szkoły Podstawowej w zakresie rozpoznania wniosku Skarżącego z 13 września 2024r. Jak wynika z akt przedstawionych Sądowi, Skarżący w dniu 13 września 2024r. za pośrednictwem wiadomości e-mail złożył wniosek o udostępnienie informacji publicznej, która dotyczyła faktur za licencję lub zakup oprogramowania do prowadzenia dziennika elektronicznego. Wniosek ten dotyczył kwestii podlegających udostępnieniu w trybie informacji publicznej ( art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. f u.d.i.p.). Został również skierowany do podmiotu zobowiązanego do jej udostępnienia (art. 4 ust. 1 pkt 4 u.d.i.p.). Kwestia sporna dotyczyła natomiast skuteczności złożenia wniosku o udostępnienie informacji publicznej. Organ kwestionował fakt otrzymania wniosku. Podnosił, że e-mail na wskazany przez skarżącego adres nie dotarł. Zdaniem Dyrektora wydruk z prywatnej poczty nie jest dokumentem informującym o jego odczytaniu przez organ. Organ przedstawił również dwa wydruki ze skrzynki pocztowej z folderu Odebrane i Kosz na okoliczność braku otrzymania wniosku. Skarżący do skargi dołączył z kolei wydruk z poczty elektronicznej, zawierający wniosek o udostępnienie informacji publicznej, skierowany do Organu. W odniesieniu do powyższej kwestii należy wskazać, że postępowanie w przedmiocie udzielenia informacji publicznej jest postępowaniem odformalizowanym. Przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej nie przewidują jakichkolwiek wymagań formalnych względem wniosku o udostępnienie informacji publicznej (poza utrwaleniem go w formie pisemnej). Ugruntowane orzecznictwo sądów administracyjnych nakazuje za wniosek pisemny uznawać również przesłanie zapytania pocztą elektroniczną (e-mail), i to nawet, gdy do jego autoryzacji nie zostanie użyty podpis elektroniczny. Wiąże się z tym obowiązek podmiotów zobowiązanych do udzielenia informacji publicznej takiej konfiguracji poczty elektronicznej, w tym filtrów antyspamowych oraz takie zorganizowanie obsługi technicznej poczty elektronicznej, aby zapewniony był bezproblemowy i niezwłoczny odbiór przesyłanych na ten adres podań. Skutki trudności, błędów czy nieprawidłowości w zakresie kształtowania i obsługiwania oficjalnych systemów służących do komunikacji, w tym poczty elektronicznej, nie mogą być zaś przerzucane na korzystających z tych systemów wnioskodawców. Ryzyko nieodebrania przez podmiot zobowiązany, wysłanego do niego przy użyciu poczty elektronicznej wniosku skierowanego na oficjalnie podany adres poczty elektronicznej tego podmiotu, obciąża ten podmiot, a nie wnioskodawcę. Z orzecznictwa wynika w istocie domniemanie, że jeżeli wiadomość została prawidłowo nadana na oficjalny adres poczty elektronicznej organu, to znaczy, że dotarła do adresata. Odmienne zapatrywanie sprawiłoby bowiem, że w praktyce prawo do wnioskowania o informację publiczną za pomocą poczty elektronicznej byłoby iluzoryczne, a jego skuteczność zależna od arbitralnej woli podmiotu zobowiązanego. Godziłoby to w regulacje konstytucyjne, wymagające zapewnienia sprawności działania władz publicznych (preambuła Konstytucji RP), jak też gwarantujące dostępność informacji publicznej - art. 61 ust. 1 Konstytucji RP. Zaznaczyć jednak trzeba, że dla zastosowania opisanego wyżej domniemania kluczowe jest ustalenie, czy wniosek został w ogóle wysłany drogą elektroniczną. Dopiero potwierdzenie tego faktu pozwala bowiem przenieść ciężar dowodu, że wniosek nie został doręczony, na podmiot zobowiązany, na którego adres poczty elektronicznej wniosek został skierowany (por. np. wyrok NSA z dnia 19 maja 2017 r. sygn. akt I OSK 61/17, zob. również wyrok NSA z 19.07.2018 r., I OSK 380/18, LEX nr 2738552). W niniejszej sprawie Sąd stwierdził, że Skarżący wykazał fakt wysłania wniosku o udostępnienie informacji publicznej do Dyrektora Szkoły Podstawowej. Do skargi pełnomocnik dołączył wydruk z poczty elektronicznej, z którego wynika, że Skarżący w dniu 13 września 2024r. o godz. 8.35 PM wysłał na oficjalny adres mailowy Szkoły [...] wniosek o udostępnienie informacji publicznej. Sąd podziela stanowisko orzecznictwa sądów administracyjnych, że dla wykazania okoliczności złożenia wniosku o udostępnienie informacji publicznej wystarczający był wydruk z poczty elektronicznej (por. wyroki NSA: z 19 lipca 2018 r., akt I OSK 380/18; z 6 marca 2018 r., I OSK 2577/17; z 8 czerwca 2017 r., I OSK 344/17). Nie jest trafne stanowisko Organu, wyrażone w odpowiedzi na skargę, że Skarżący winien również dysponować potwierdzeniem odczytania wiadomości. Odnośnie przedstawionych przez Organ wydruków z poczty elektronicznej należy wskazać, że przedstawiają one wiadomości widniejące w folderach Odebrane oraz Kosz. Z wydruków wynika, że wiadomość wysłana przez Skarżącego nie widnieje w tych folderach. Organ nie przedstawił natomiast wydruku z folderu Spam, do którego również mogła trafić ta wiadomość. Należy wziąć również pod uwagę techniczną możliwość trwałego usunięcia wiadomości, jak również automatycznego usuwania wiadomości po upływie określonych dni od przeniesienia wiadomości do folderu Spam lub Kosz. Mając na względzie powyższe Sąd stwierdził, że Skarżący, przedstawiając wydruk ze skrzynki elektronicznej skutecznie wykazał fakt złożenia wniosku o udostępnienie informacji publicznej. Powyższe oznacza, że 14 – dniowy termin do udzielenia informacji, o którym mowa w art. 13 ust. 1 u.d.i.p. upłynął bezskutecznie z dniem 27 września 2024r. Z tych przyczyn Sąd na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 P.p.s.a. stwierdził, że skarżony organ dopuścił się bezczynności w zakresie rozpoznania wniosku Skarżącego z 13 września 2024r., o czym orzeczono w pkt I sentencji wyroku. Sąd nie zobowiązywał Organu do rozpoznania wniosku, gdyż na dzień wyrokowania Organ nie pozostawał już w bezczynności. Należy bowiem uwzględnić, że w odpowiedzi na skargę Dyrektor poinformował Skarżącego, że nie dysponuje żądanymi przez niego fakturami. Wyjaśnił przy tym, że stroną umowy dotyczącej oprogramowania (w tym dziennika elektronicznego) jest Gmina Miasto R., która z tego tytułu pozostaje płatnikiem usługi. W związku z powyższym Dyrektor nie posiada faktur, o których mowa we wniosku. Poinformował również, że Szkoła z racji braku chętnych "pozostaje w uśpieniu". Informacja w tym zakresie jawi się jako wyczerpująca a Skarżący został o niej poinformowany poprzez doręczenie odpisu odpowiedzi na skargę. Z tego powodu Sąd nie zobowiązywał Organu do rozpoznania wniosku. W punkcie II wyroku Sąd stosownie do treści art. 149 § 1a P.p.s.a. stwierdził, że stwierdzona w punkcie pierwszym bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Sąd miał na uwadze, że w reakcji na skargę Dyrektor poinformował o braku dysponowania żądaną informacją publiczną co spowodowało, że pozostawał w bezczynności w stosunkowo niewielkim okresie. W pkt III sentencji wyroku Sąd na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a. w zw. z § 14 ust 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1935 z późn. zm.) zasądził na rzecz Skarżącego od Organu zwrot kosztów postępowania sądowego, na które składa się wpis sądowy, koszty zastępstwa procesowego w kwocie 480 zł oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa. Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 P.p.s.a.