II SAB/Rz 21/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Maria Piórkowska Sędziowie NSA Małgorzata Wolska /spr./ SO del. Ewa Partyka Protokolant st. sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólnoadministracyjnym na rozprawie w dniu 24 listopada 2010 r. sprawy ze skargi P. B. na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej zobowiązuje Prezesa Sądu Rejonowego [...] do udzielenia informacji publicznej P. B. w terminie 30 dni od dnia doręczenia wyroku. Przedmiotem skargi P. B. jest bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w J. w sprawie udostępnienia informacji publicznej dotyczącej, komu i w jakim zakresie udzielał Prezes tego Sądu upoważnienia lub polecenia do działania w jego imieniu lub wykonywania czynności lub podejmowania orzeczeń, które przepisy wskazują do właściwości Prezesa Sądu Rejonowego. P. B. w dniu [...] kwietnia 2010 r., przesłał do Sądu Rejonowego w J. pismo w formie elektronicznej (tj. na elektroniczną skrzynkę podawczą sądu oraz adres e-maila). W piśmie tym wniósł o usprawiedliwienie jego nieobecności na rozprawie w dniu [...] kwietnia 2010 r. w sprawie o sygn. akt [...] wskazując, że tego samego dnia odbędzie się rozprawa w Sądzie Rejonowym w K., na której ma występować w charakterze strony, a jego obecność na tej rozprawie jest obowiązkowa. Powołał się na ustawę o dostępie do informacji publicznej z dnia 6 września 2001 r. (Dz. U. Nr 112 poz. 1198) i wniósł o przesłanie informacji pocztą elektroniczną w dowolnej formie informacji: "komu i w jakim zakresie udzielał Prezes tutejszego sądu upoważnienia lub polecenia do działania w jego imieniu lub wykonywania czynności lub podejmowania orzeczeń, które przepisy wskazują do właściwości prezesa sądu". W dalszej części pisma P. B. wskazał, że "jeżeli upoważnienia te były przekazywane lub udzielane dalej (kolejnym osobom) wniósł o podanie, komu i w jakim zakresie". Żądał również przesłania kopii upoważnień, które wskazał powyżej lub kopii dokumentów na podstawie, których czynności lub orzeczenia były wydawane "za lub w imieniu prezesa tego sądu". W końcowej części pisma wskazał, że interesuje go okres lat 2008-2010 oraz wcześniej wydane upoważnienia, które w tym okresie były nadal ważne. W odpowiedzi Prezes Sądu Rejonowego w J. pismem z dnia [...] kwietnia 2010 r., nr [...] poinformował wnioskodawcę, że struktura organizacyjna oraz funkcjonowania pracy Sądu Rejonowego oparte są na przepisach zawartych w ustawie z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju Sądów Powszechnych (Dz. U. Nr 38 poz. 249) oraz w przepisach praw procesowego właściwych dla poszczególnych wydziałów. Prezes wyjaśnił, że ustawa o dostępie do informacji publicznej nie wymaga udzielania informacji w tym zakresie stronom postępowania. Każdy uczestnik postępowania sądowego jest natomiast pouczoWy o terminie i sposobie zaskarżania wydawanych przez sąd orzeczeń. Pismem z dnia [...] maja 2010 r. P. B. zwrócił się do Prezesa Sądu Rejonowego w J. wnosząc podobnie jak we wcześniejszym piśmie o usprawiedliwienie jego nieobecności na rozprawie w dniu [...] maja 2010 r. z uwagi na mającą się odbyć w tym samymdniu rozprawę przed Sadem Rejonowym w K. Zwrócił się z prośbą o powiadomienie go na przyszłość osobiście o "planowanych spotkaniach, gdyż często musi przebywać w siedzibach organów ścigania i sądów w całej Polsce, a sprawa w J. ze względu na jej oczywisty finał nie jest i nie będzie traktowana przez niego priorytetowo". Dodatkowo P. B. wniósł o usunięcie naruszenia prawa w postaci "nie udzielenia mu informacji publicznej o jakiej mowa we wniosku z dnia [...] kwietnia 2010 r. lub podjęcia innych prawem przewidzianych czynności". W końcowej części powtórzył swoje żądanie jak we wniosku z dnia [...] kwietnia 2010 r. dotyczącego przesłania informacji. W odpowiedzi na powyższe Prezes Sądu Rejowego w J. pismem z dnia [...] maja 2010 r. Nr [...] wyjaśnił, że żądanych informacji udzielił już w piśmie z [...] kwietnia 2010 r. P. B. wniósł do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Rzeszowie skargę na bezczynność Prezesa Sądu Rejowego w J. w sprawie wniosku z dnia [...] kwietnia 2010 r. złożonego na podstawie ustawy o dostępie do informacji publicznej, dotyczącego "udostępnienia informacji składającej się m.in. z informacji na temat, komu i w jakim zakresie udzielał Prezes tamtejszego sądu upoważnienia lub polecenia do działania w jego imieniu lub wykonywania czynności lub podejmowania orzeczeń, które przepisy wskazują do właścicieli prezesa sądu". Skarżący wniósł w: pkt 1 o stwierdzenie bezczynności organu i nakazanie mu zgodnego z prawem rozpatrzenia wniosku poprzez przesłanie w terminie 3 dni w sposób w nim wskazany pełnej informacji o jakiej w nim mowa; w pkt. 2 o stwierdzenie, że wnioskowane informacje podlegają udostępnieniu; w pkt. 3 o zasądzenie od organu kosztów postępowania. W uzasadnieniu skarżący podniósł, że sądy są zobowiązane do udostępnienia informacji publicznej, jeśli ją posiadają. Zarzucił, że mimo upływu ponad miesiąca od złożenia wniosku, nie uzyskał określonej prawem odpowiedzi, ani też wnioskowanej informacji publicznej. Prezes Sądu Rejowego w J. wniósł o oddalenie skargi P. B. Wyjaśnił, że ustawa o dostępie do informacji publicznej nie wymaga udzielenia informacji w tym zakresie stronom postępowania w sposób żądany przez P. B. Nadmienił, że w dotychczasowej praktyce sprawowania urzędu sędziego, jak też Prezesa Sądu Rejonowego w J., nie zdarzyła się sytuacja przesyłania stronom postępowania sądowego uprawnień do wykonywania określonych czynności przez sędziów bądź przewodniczących wydziałów, które wynikają z przepisów prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny, stwierdził co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolowanie działalności adminsitracji publicznej pod kątem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanwowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze z.). Kontrola ta, w świetle art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnai 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej następnie P.p.s.a., obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów. Stosownie z kolei do § 3 powołanego artykułu (3), sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przeppisach. Takim aktem szczególnym jest ustawa z dnai 6 września 2001 r. O dostępie do informacji publicznej (Dz.U. Nr 112, poz. 1198 ze zm.), której art. 21 stanowi, że do skarg rozpatrywanych w postępowaniu o udostępnienie informacji publicznej stosuje się, z zastrzeżeniem przypadku, o którym mowa w art. 22 (przewidującego właściwość sądu powszechnego), przepisy ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Przed przystąpieniem do wyjaśniania motywów uwzględnienia skargi, należy zaznaczyć, że w świetle orzecznictwa sądów administracyjnych w sprawach skarg na bezczynność polegającą na nieudzieleniu informacji publicznej, skarżący nie jest zobowiązany do składania wezwania o usunięcie naruszenia prawa w oparciu o art. 52 § 3 P.p.s.a. (np. wyrok NSA z 24 maja 2006 r., I OSK 601/05, wyrok WSA w Krakowie z 4 czerwca 2009 r., sygn. II SA/Kr 17/09). W wyroku NSA z 24 maja 2006 r., sygn. I OSK 601/05 (publ. CBOIS), postawiono znajdującą w niniejszej sprawie zastosowanie tezę, że skoro skarga na bezczynność w sprawie dostępu do informacji publicznej zmierza do jak najszybszego rozpatrzenia wniosku, a ustawa nie stawia dodatkowych warunków do jej wniesienia, to może być ona wniesiona do sądu administracyjnego bez wezwania do usunięcia naruszenia prawa. W świetle tak skonstruowanego porządku, poprzedzenie skargi administracyjnej wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa było zbędne, skoro nie warunkowało merytorycznego rozpatrzenia zarzutów przeciwko Prezesowi Sądu Rejonowego. Przechodząc do rozpatrzenia zarzutów skargi P. B., wypada wstępnie scharakteryzować naturę stosunków publicznoprawnych stanowiących tło niniejszego sporu. Dostęp do informacji publicznej należy do kategorii publicznych praw podmiotowych o charakterze pozytywnym. To uprawnienie gwarantuje obywatelom model ustrojowy RP w postaci demokratycznego państwa prawnego, a w sposób bezpośredni wyraża art. 61 Konstytucji RP. Powyższy przepis jako informację publiczną traktuje informację o działalności organów władzy publicznej oraz informację o osobach pełniących funkcje publiczne. Jest charakterystyczne, że zobowiązanym do udostępnienia informacji są nie tylko typowe organy władzy publicznej, lecz także organu samorządu gospodarczego, osoby i jednostki organizacyjne gospodarujące mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa (art. 61 ust. 1 in fine Konstytucji RP). Tryb udzielania informacji o charakterze publicznym normują przepisy ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2001 r. Nr 112, poz. 1198 ze zm.; zwana dalej u.d.i.p.). Przedmiotem wniosku P. B. było żądanie udostępnienia informacji o tym, komu i w jakim zakresie Prezes Sądu Rejonowego w J. udzielał upoważnienia do działania w jego imieniu lub podejmowania orzeczeń, które właściwe przepisy wskazują do właściwości Prezesa Sądu. Innymi słowy, skarżący chciał uzyskać wiedzę o danych osób pełniących w określonych latach w wyniku dekoncentracji kompetencji funkcje Prezesa Sądu Rejonowego w J. W przekonaniu Prezesa Sądu Rejonowego w J., informacje żądane przez P. B. nie stanowią informacji publicznej, natomiast wiedzę o organizacji sądu oraz jego pracy można uzyskać dzięki zaznajomieniu się z przepisami regulującymi ustrój sądów powszechnych. To zdanie wyrażono piśmie z [...] kwietnia 2010 r., znak [...] kierowanym do P. B. Nie ulega wątpliwości, że pismo to nie czyniło zadość żądaniu strony zgłoszonemu drogą elektroniczną w dniu [...] kwietnia 2010 r. Ze stanowiskiem Prezesa Sądu Rejonowego, co do tego czy żądane przez stronę informacje są informacją publiczną, nie można się zgodzić. Zarówno przepisy Konstytucji RP, jak i u.d.i.p. zapewniają każdemu prawo domagania się informacji na temat osób pełniących funkcje publiczne. Należy zwrócić uwagę, że art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. d u.d.i.p. do podlegających regulacjom ustawy zalicza informacje o organach władzy publicznej i osobach sprawujących w nich funkcje i ich kompetencjach. Istota działania Sądu polega na wykonywaniu władzy publicznej, poprzez sprawowanie wymiaru sprawiedliwości. Przepisy ustawy z 27 lipca 2001 r. - Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz.U. Nr 98, poz. 1070 ze zm.; zwana dalej P.u.s.p.), do organów sądu rejonowego zaliczają prezesa tego sądu (art. 21 § 1 pkt 1 P.u.s.p.). Prezes sądu na podstawie art. 22 § 1 pkt 5 P.u.s.p. powierza sędziom pełnienie funkcji i zwalnia z ich pełnienia, po zasięgnięciu wymaganych opinii, z zastrzeżeniem art. 11 §3. Osoba pełniąca funkcje Prezesa Sądu Rejonowego, jak również osoby wykonujące w wyniku udzielonego przez Prezesa upoważnienia są osobami sprawującymi służbę publiczną w rozumieniu u.d.i.p. Ustawa nie rozróżnia, a tym samym i interpretujący prawo nie może rozróżniać (zasada lege non distinguente), osób sprawujących funkcje piastuna organu oraz osób działających na podstawie udzielonego upoważnienia. Osoba, która uzyskuje kompetencje władcze staje, się w tym zakresie organem władzy publicznej. Ten wniosek potwierdza art. 61 ust. 1 Konstytucji RP, który zobowiązuje do udostępnienia informacji o organach pełniących funkcje publiczne, jednostki prywatne i społeczne w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem publicznym. Podmiotem do którego można kierować roszczenie są więc nie tylko organy ustrojowe, ale także instytucje, które zyskały uprawnienia władcze na podstawie procesu decentralizacji. Uzasadniony jest więc wniosek o objęciu dostępem do informacji publicznej, danych osób znajdujących się w strukturach władzy sądowej i wykonujących zadania organów tej władzy. Prawo dostępu do tych danych może być ograniczane tylko w przypadkach określonych w art. 5 ust. 1-3 u.d.i.p. (zob. wyrok WSA w Rzeszowie z 27 kwietnia 2010 r. sygn. II SAB/Rz 12/10). Wobec tego ustalenia należy podzielić stanowisko skarżącego, że Prezes Sądu Rejonowego w J. nie udzielił w terminie przewidzianym ustawą informacji publicznej, której jest dysponentem w sposób określony w treści złożonego wniosku. Nie wydał także decyzji administracyjnej, której wydanie nakazuje art. 16 ust. 1 u.d.i.p. Pismu Prezesa Sądu datowanemu na dzień [...] kwietnia 2010 r. brakuje cech decyzji administracyjnej albowiem nie zawarto w nim wyraźnego rozstrzygnięcia o treści: odmawiam dostępu. Powyższe przyczyny stanowią podstawę do uwzględnienia skargi w oparciu o art. 149 P.p.s.a., albowiem organ nie załatwił wniosku w sposób nakazany treścią art. 14 ust. ustawy o dostępie do informacji publicznej. Ponownie rozpoznając wniosek P. B., Prezes Sądu Rejonowego w J. będzie zobowiązany do udzielenia żądanej przez stronę informacji w terminie 30 dni, licząc od dnia doręczenia wyroku.