II SAB/Rz 36/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Piotr Godlewski /spr./ Sędziowie WSA Krystyna Józefczyk WSA Joanna Zdrzałka Protokolant specjalista Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 1 czerwca 2016 r. sprawy ze skargi R. P. na bezczynność Starosty [...] w przedmiocie udzielenia informacji publicznej I. umarza postępowanie sądowe w zakresie zobowiązania Starosty [...] do załatwienia wniosku skarżącej z dnia 4 marca 2016 r. o udzielenie informacji publicznej; II. stwierdza, że bezczynność w rozpatrzeniu wniosku nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; III. zasądza od Starosty [...] na rzecz skarżącej R. P. kwotę 357 zł /słownie: trzysta pięćdziesiąt siedem złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Przedmiotem skargi R. P. jest bezczynność Starosty [...] w przedmiocie udzielenia informacji publicznej. Jak wynika z akt sprawy, wnioskiem złożonym drogą elektroniczną [...] marca 2016 r., R. P. zwróciła się do Starosty [...] o przesłanie na podany adres e-mail umowy bądź umów cywilnych zawartych przez Powiat [...] z adwokatem lub radcą prawnym albo kancelarią adwokatów, radców prawnych albo kancelarią adwokatów i radców prawnych, dotyczących stałej obsługi prawnej Powiatu w okresie obowiązywania rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, albo przesłanie informacji, że umowy takie nie zostały zawarte. Wskazała, że w przypadku posiadania umowy lub umów wniosek należy zrealizować poprzez ich przesłanie w formie skanów /wniosku z dnia [...] marca 2016 r. nie zawierały przedstawione przez Starostę akta administracyjne, niemniej jego wydruk został dołączony do skargi – k. 7 akt sądowych/. W skardze z dnia [...] marca 2016 r. (data nadania w urzędzie pocztowym) skierowanej za pośrednictwem Starostwa Powiatowego w [....]. do WSA w Rzeszowie R. P. – reprezentowana przez adwokata T. Z. - wniosła o stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności w przedmiotowej sprawie, zobowiązanie organu do rozpoznania wniosku w terminie przewidzianym ustawą (14 dni), zasądzenie od organu kosztów postępowania (17 zł tytułem opłaty od pełnomocnictwa, 100 zł opłaty sądowej oraz 2880 zł tytułem kosztów adwokackich, zgodnie z oświadczeniem złożonym na podstawie § 16 zd. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie w zw. z pkt 3 załączonej do skargi umowy), a także przeprowadzenie na rozprawie dowodów zawnioskowanych w skardze. W uzasadnieniu wskazano, że w terminie przewidzianym ustawą organ, pomimo ciążącego na nim obowiązku, nie udostępnił wnioskowanej informacji w żadnej formie, nie wydał też decyzji o odmowie jej udzielenia (ewentualnie decyzji o umorzeniu postępowania w przypadku zaistnienia okoliczności z art. 14 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej), co skutkuje uznaniem, że pozostaje w stanie bezczynności. W zakresie kosztów postępowania wskazano, że zgodnie z zawartą umową (dołączoną do skargi w uwierzytelnionym odpisie), skarżąca jest obciążona kosztami zastępstwa procesowego w wysokości sześciokrotności stawki minimalnej za czynności adwokackie (§ 14 ust. 1 pkt 1 lit. c oraz § 16 zd. 1 w zw. z § 15 ust. 3 powołanego rozporządzenia). Przedmiotowa skarga wpłynęła do Starostwa Powiatowego w [...] [...] marca 2016 r. W udzielonej w dniu następnym odpowiedzi (pismo oznaczone nr [...]) Starosta [...] poinformował skarżącą, że w oznaczonym okresie Powiat [...] nie zawierał żadnych umów dotyczących stałej obsługi prawnej, gdyż korzystał z obsługi prawnej radców prawnych zatrudnionych na podstawie umowy o pracę. Jednocześnie wyjaśnił, że opóźnienie w udostępnieniu informacji spowodowane zostało automatycznym zakwalifikowaniem pochodzącej od skarżącej wiadomości jako "spam" przez oprogramowanie pocztowe i jego nieodczytanie. Z wnioskiem zapoznano się dopiero z chwilą wpływu skargi i niezwłocznie podjęto działania mające na celu udzielenie odpowiedzi. Sytuację tę należy potraktować jako usprawiedliwiającą opóźnienie oraz uzasadniającą rozważenie możliwości wycofania skargi. W tym samym dniu, tj. [...] marca 2016 r. Starosta poinformował pełnomocnika skarżącej o udzieleniu odpowiedzi na jej wniosek z [...] marca 2016 r. Powołując się na opisane powyżej powody opóźnienia, wniósł o rozważenie możliwości wycofania skargi. W odpowiedzi na skargę Starosta [...] wniósł o umorzenie postępowania na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej P.p.s.a.) oraz nieobciążanie kosztami postępowania w wysokości wnioskowanej przez stronę skarżącą, a jeżeli tak, to w wysokości taryfowej a nie umówionej w zleceniu o obsługę prawną. W uzasadnieniu wyjaśniono, że wniosek skarżącej faktycznie wpłyną pocztą elektroniczną [...] marca 2016 r., niemniej został przez oprogramowanie zakwalifikowany jako "spam", przez co nie został odczytany. Zapoznano się z nim dopiero z chwilą wpływu skargi, po przeszukaniu wiadomości elektronicznych z tej kategorii i dzień później udzielono żądanej informacji. Tym samym w sprawie nie miała miejsca bezczynność z rażącym naruszeniem prawa, a postępowanie powinno być umorzone. Nie jest również zasadne obciążanie organu kosztami postępowania w wysokości wnioskowanej przez skarżącą (w wysokości sześciokrotności stawki minimalnej), stosownie do załączonej do skargi umowy o obsługę prawną. Biorą pod uwagę okoliczności sprawy, w szczególności rodzaj i stopień jej zawiłości, są rażąco nieekwiwalentne do nakładu pracy pełnomocnika, a tym samym sprzeczne z zasadami etyki adwokackiej i współżycia społecznego. Skarżąca przed wniesieniem skargi na bezczynność nie podjęła próby dobrowolnego załatwienia sprawy przez organ i już w pierwszym dniu po upływie ustawowego terminu na udostępnienie informacji publicznej, tj. [...] marca (sobota) zawarła umowę na usługę prawną i w tym samym dniu wniosła skargę. Gdyby wniosek skarżącej nie został automatycznie zakwalifikowany jako "spam", żądana informacja mogła zostać udostępniona przez organ niezwłocznie, gdyż nie wymagała kompletowania dokumentacji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jej zakres wyznacza art. 134 P.p.s.a., wg którego sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a., kontrola sądu obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1 - 4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Przedmiotem skargi w rozpoznawanej sprawie jest bezczynność Starosty [...] polegająca na nieudzieleniu informacji w trybie dostępu do informacji publicznej, zgodnie z wnioskiem skarżącej z dnia [...] marca 2016 r. Sąd rozpoznał sprawę w trybie uproszczonym, gdyż stosownie do art. 119 pkt 4 P.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w tym trybie, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Badając dopuszczalność skargi i skuteczność jej wniesienia należy wskazać, że skarga na bezczynność organu w przedmiocie informacji publicznej nie musi być poprzedzona żadnym środkiem zaskarżenia na drodze administracyjnej, gdyż zgodnie z art. 16 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2015 r., poz. 2058, dalej: u.d.i.p.), przepisy kodeksu postępowania administracyjnego stosuje się jedynie do decyzji o odmowie udzielenia informacji publicznej (nie mają więc one zastosowania do pozostałych czynności podejmowanych w trybie u.d.i.p., które mają charakter czynności materialno - technicznych w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a.). Zgodnie z art. 1 ust. 1 u.d.i.p., każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną i podlega udostępnieniu i ponownemu wykorzystywaniu na zasadach i w trybie w niej określonych. Zakres przedmiotowy informacji publicznej określa art. 6 ust. 1 ustawy, wymieniając rodzaje spraw, jakich może ona dotyczyć, niemniej jednak nie czyni tego w sposób wyczerpujący, o czym świadczy zwrot "w szczególności". W doktrynie i orzecznictwie sądowym zasadniczo przyjmuje się szerokie rozumienie pojęcia "informacji publicznej", za którą uznaje się każdą wiadomość wytworzoną lub odnoszoną do władz publicznych, a także wytworzoną lub odnoszoną do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa. Za informację publiczną uznaje się m.in. treść wszelkiego rodzaju dokumentów odnoszących się do szeroko rozumianego organu władzy publicznej lub podmiotu niebędącego organem administracji publicznej, lecz wykonującego zadania publiczne. Są nią zarówno dokumenty bezpośrednio przez te podmioty wytworzone, jak i dokumenty, których używają one przy realizacji przewidzianych prawem zadań, nawet gdy nie pochodzą wprost od nich. W myśl wyroków Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 maja 2015 r. I OSK 634/15 i z dnia 30 września 2015 r. I OSK 2093/14, informację publiczną stanowią w szczególności materiały dokumentujące fakt lub sposób zadysponowania majątkiem publicznym, w tym treść i postać umów cywilnoprawnych dotyczących takiego majątku. Mimo zatem że nie było to przez strony kwestionowane, w sprawie nie budzi wątpliwości, że Starosta [...] jest organem zobowiązanym do udzielania będącej w jego posiadaniu informacji publicznej oraz że taki charakter posiadały informacje wnioskowane przez skarżącą. Stosownie do art. 13 ust. 1 u.d.i.p., udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2. Jeżeli informacja nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 2). W świetle ugruntowanego stanowiska sądów administracyjnych, pozostawanie w bezczynności przez podmiot obowiązany do udostępnienia informacji publicznej, oznacza niepodjęcie - w terminie wskazanym w art. 13 ustawy - stosownych czynności, tj. nieudostępnienie informacji, ani niewydanie decyzji o odmowie jej udzielenia lub decyzji o umorzeniu postępowania (art. 16 ust. 1). R. P. we wniosku przesłanym [...] marca 2016 r. pocztą elektroniczną (e-mail), domagała się od Starosty [...] przesłania jej w takiej samej formie umów cywilnych dotyczących stałej obsługi prawnej Powiatu, zawartych z adwokatami lub radcami prawnymi bądź z kancelariami prawnymi w okresie obowiązywania rozporządzenia w sprawie opłat za czynności adwokackie (...) z 2002 r. W kontekście powyższego nie budzi wątpliwości, że w ustawowym terminie, który upływał [...] marca 2016 r., Starosta wnioskowanej informacji publicznej nie udzielił. Przekazał ją wnioskodawczyni dopiero [...] marca 2016 r., tj. w 7 dniu po upływie tego terminu, który jednocześnie był pierwszym dniem po otrzymaniu skargi na bezczynność i z której to skargi powziął wiadomość o wniosku. Mimo że do udzielenia informacji doszło natychmiast po otrzymaniu skargi, było to już po terminie do udzielenia informacji publicznej. W tym zakresie nie mają znaczenia przyczyny niezałatwienia sprawy w terminie, a zatem wskazywany przez organ fakt automatycznego zakwalifikowania wniosku jako spamu, tj. korespondencji "śmieciowej", nie zawierającej żadnych istotnych informacji. Ważny jest sam fakt jego niedotrzymania. Sąd w pełni podziela pogląd zawarty w postanowieniu NSA z dnia 10 września 2015 r. I OSK 1968/15, że wobec prawnej dopuszczalności wnoszenia wniosków o udzielenie informacji publicznej drogą elektroniczną, do obowiązków organu administracji publicznej należy taka konfiguracja filtrów antyspamowych oraz takie zorganizowanie obsługi technicznej poczty elektronicznej organu, aby zapewnić bezproblemowy i niezwłoczny odbiór wszystkich przesyłanych na ten adres podań. Filtr antyspamowy nie kasuje przy tym wiadomości, a jedynie przenosi je do folderu "spam" w skrzynce odbiorczej, co oznacza, że przy zachowaniu należytej staranności organ powinien zapoznać się z żądaniem wniosku. Odmienne uznanie czyniłoby tę formę składania wniosków o udzielenie informacji publicznej iluzoryczną, gdyż skuteczność złożenia wniosku byłaby odwrotnie proporcjonalna do skuteczności działania filtra spamowego (im wyższa byłaby jego skuteczność, tym mniejsze prawdopodobieństwo zakwalifikowania wniosku przez oprogramowanie pocztowe za zwykłą wiadomość, umieszczaną w folderze "odebrane"). Zgodnie z art. 149 § 1 P.p.s.a., Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. W myśl art. 149 § 1a, sąd jednocześnie stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W wyniku skargi wniesionej przez pełnomocnika R. P., doręczonej Staroście [...] [...] marca 2016 r., organ ten – stosownie do złożonego wniosku - drogą elektroniczną udzielił jej [...] marca 2016 r. żądanej informacji publicznej, wg której w okresie obowiązywania rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (...) nie zawierał żadnych umów cywilnoprawnych na stałą obsługę prawną Powiatu [...] z adwokatami, radcami prawnymi albo kancelariami, korzystając z obsługi prawnej radców prawnych zatrudnionych na podstawie umowy o pracę. Oznacza to, że w dacie orzekania przez Sąd Starosta [...] nie pozostawał już w stanie bezczynności, gdyż całościowo załatwił wniosek strony skarżącej. W konsekwencji zachodziły podstawy do umorzenia postępowania sądowoadministracyjnego w zakresie zobowiązania tego organu do załatwienia jej wniosku o udzielenie informacji publicznej z dnia [...] marca 2016 r. z uwagi na bezprzedmiotowość orzekania w tym przedmiocie. Nie można bowiem zobowiązać do udzielenia informacji publicznej, skoro została ona już udzielona, chociażby z przekroczeniem przewidzianego do tego terminu. Z tych przyczyn postępowanie sądowe podlegało umorzeniu na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. (pkt I wyroku). Udzielenie informacji przed rozpoznaniem przez sąd skargi na bezczynność nie powoduje jednocześnie, że w zakresie dotyczącym stwierdzenia, czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, postępowanie sądowe także stało się bezprzedmiotowe. Mając na uwadze okoliczności sprawy, w tym stosunkowo nieznaczne (o 7 dni) przekroczenie terminu jej załatwienia (wynikające z braku wiedzy o jego złożeniu), niekwestionowanie obowiązku udzielenia informacji oraz jej wyczerpujące udzielenie niezwłocznie po powzięciu wiadomości o wniosku, Sąd uznał, że bezczynność w rozpatrzeniu wniosku skarżącej i udzieleniu wskazanej w nim informacji publicznej nie była wynikiem celowego działania organu oraz nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt II wyroku). O należnych skarżącej kosztach postępowania (pkt III wyroku) orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 i art. 206 P.p.s.a. Na zasądzone koszty w łącznej wysokości 357 zł składa się: wpis od skargi – 100 zł, opłata skarbowa od pełnomocnictwa - 17 zł oraz wynagrodzenie pełnomocnika - 240 zł, odpowiadające połowie stawki minimalnej określonej w § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800). Jako punkt wyjścia przy ustalaniu należnego pełnomocnikowi procesowemu wynagrodzenia należało przyjąć regulację § 15 ust. 2 w/w rozporządzenia, zgodnie z którym opłatę w sprawach niewymagających przeprowadzenia rozprawy ustala się w wysokości równej stawce minimalnej (w niniejszej sprawie wynosi ona 480 zł). W okolicznościach sprawy Sąd nie dopatrzył się żadnej okoliczności określonej w ust. 3 tego paragrafu (m.in. znacznego nakładu pracy, stawiennictwa w sądzie, przyczynienia się do wyjaśnienia istotnych okoliczności faktycznych, zawiłości sprawy), uprawniających do zasądzenia opłaty z tytułu należnego pełnomocnikowi wynagrodzenia w wysokości przewyższającej stawkę minimalną, w szczególności w maksymalnej wysokości stanowiącej jej sześciokrotność, stosownie do zawartej ze skarżącą [...] marca 2016 r. "umowy zlecenia o obsługę prawną" (pkt 3 umowy). W tym zakresie złożenie oświadczenia o wysokości kosztów obciążających stronę z tytułu wynagrodzenia adwokata na podstawie § 16 rozporządzenia nie jest dla Sądu wiążące i nie obliguje go do zasądzenia kosztów zastępstwa procesowego w wysokości między nimi ustalonej (w analizowanym przypadku 2880 zł). Zdaniem Sądu, w sprawie zachodzą wręcz okoliczności szczególne, uzasadniające zastosowanie art. 206 P.p.s.a., zgodnie z którym w uzasadnionych przypadkach Sąd może odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części, w szczególności jeżeli skarga została uwzględniona w części niewspółmiernej w stosunku do wartości przedmiotu sporu ustalonej w celu pobrania wpisu. Przepis ten dopuszcza możliwość tzw. miarkowania przy zasądzaniu zwrotu kosztów postępowania od organu na rzecz skarżącego. Sąd stosuje art. 206 P.p.s.a. z urzędu, według swobodnej oceny okoliczności sprawy, a na przeszkodzie w zastosowaniu tego przepisu (o charakterze ustawowym), nie stoi treść przepisów wykonawczych, w tym § 14 -16 powołanego rozporządzenia. W tej sytuacji Sąd wziął pod uwagę, że Starosta nie kwestionował swojego obowiązku udzielenia informacji publicznej i udzielił jej natychmiast po uzyskaniu wiedzy o wniosku, a bezczynność w jej udzieleniu dotyczyła stosunkowo krótkiego okresu i wynikła niejako z przypadku (nie nosiła znamion zamierzonego i celowego działania). Tym samym charakter sprawy oraz wkład pracy pełnomocnika w przyczynienie się do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia powinny mieć wpływ na wysokość zasądzanego wynagrodzenia. Bezsprzecznie fakt wniesienia skargi przyczynił się do ujawnienia treści wniosku o udzielenie informacji publicznej, niemniej należy także zauważyć, że jej treść ograniczała się do przytoczenia żądania skarżącej, stwierdzenia bezczynności organu, zobowiązania go do udzielenia informacji i wnioskowania o zasądzenie kosztów postępowania sądowego, z których te ostatnie zdecydowanie wysuwały się na pierwszy plan. Wysokość żądanych kosztów adwokackich i ich nieadekwatność do związanego ze sprawą nakładu pracy oraz nakładów związanych z dochodzeniem udzielenia żądanych informacji nasuwało wręcz wątpliwości, czy celem wniosku jest faktycznie uzyskanie wnioskowanej informacji publicznej, czy też stanowi to jedynie pretekst do osiągnięcia innego rezultatu. Jest to tym bardziej zastanawiające, że jak wskazał organ w odpowiedzi na skargę, do zawarcia umowy o usługę prawną i wniesienia skargi doszło już w pierwszym dniu po upływie ustawowego terminu do udostępnienia informacji publicznej, tj. [...] marca (sobota), podczas gdy jak wynika ze strony internetowej Kancelarii Adwokackiej T. Z. (www.[...].com) jest on czynna wyłącznie od poniedziałku do piątku. W tej sytuacji, co bardzo prawdopodobne, do podpisania umowy i sporządzenia skargi doszło już wcześniej i nie miało charakteru doraźnych działań związanych z konkretną sprawą, zwłaszcza że jak wynika z analizy wewnętrznych systemów informatycznych do obsługi spraw sądowych (OSO i CBOIS), do WSA w Rzeszowie oprócz niniejszej wpłynęły jeszcze 3 analogiczne skargi R. P. sporządzone przez tego samego pełnomocnika, oparte na takich samych okolicznościach i żądaniach (II SAB/Rz 28/16, II SAB/Rz 35/16 i II SAB/Rz 37/16), zaś co najmniej kilkanaście do innych sądów administracyjnych w kraju. Treść wydawanych przez Sądy orzeczeń wskazuje na szablonowy charakter sporządzanych w tym zakresie skarg oraz zawartych umów o usługę prawną ("zobowiązanie do prowadzenia sprawy ze skargi na bezczynność organu administracji publicznej", bez jej konkretyzacji), co przemawia za istnieniem szerszego porozumienia między skarżącą a jej pełnomocnikiem. W ocenie Sądu, rozpoznawana sprawa nie była obszerna i nie miała skomplikowanego charakteru, a podjęte w niej przez pełnomocnika skarżącej czynności - względem innych prowadzonych przez niego w tym samym przedmiocie spraw - miały charakter powtarzalny. W związku z tym nakład pracy związany z prowadzeniem niniejszej sprawy należy ocenić jako minimalny, co uzasadnia zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego w adekwatnej do tego wysokości, tj. połowie stawki minimalnej obowiązującej w tego rodzaju sprawach.