II SAB/Rz 28/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Elżbieta Mazur - Selwa Sędziowie WSA Krystyna Józefczyk WSA Joanna Zdrzałka /spr./ Protokolant specjalista Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 8 czerwca 2016 r. sprawy ze skargi R. P. na bezczynność Starosty Powiatu [...] w przedmiocie udzielenia informacji publicznej I. stwierdza, że Starosta Powiatu [...] dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu wniosku skarżącej z dnia [...] lutego 2016 r.; II. stwierdza, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; III. zasądza od Starosty Powiatu [...] na rzecz skarżącej R. P. kwotę 357 zł /słownie: trzysta pięćdziesiąt siedem złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. II SAB/Rz 28/16 UZASADNIENIE W dniu 16 marca 2016 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wpłynęła skarga R.P. z dnia 26 lutego 2016 r. na bezczynność Starosty Powiatu [...], w sprawie udostępnienia informacji publicznej. Z uzasadnienia skargi oraz nadesłanych akt sprawy wynika, że wnioskiem z dnia 11 lutego 2016 r., skierowanym do organu za pośrednictwem poczty elektronicznej, skarżąca zwróciła się o przesłanie jej umów zawartych przez Powiat [...] z adwokatem lub radcą prawnym albo kancelarią adwokatów, radców prawnych albo kancelarią adwokatów i radców prawnych, dotyczących stałej obsługi prawnej Powiatu w okresie obowiązywania rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. W złożonej skardze R.P. – reprezentowana przez adwokata T.Z. - wniosła o stwierdzenie, że Starosta dopuścił się bezczynności w sprawie, zobowiązanie organu do rozpatrzenia wniosku oraz zasądzenie kosztów postępowania w łącznej wysokości 2997 zł. Pomimo bowiem upływu 14-dniowego terminu przewidzianego przepisami ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tekst jedn. Dz.U. z 2015 r. poz. 2058 z późn. zm.) – dalej: "u.d.i.p.", organ nie udostępnił żądanej informacji, a zatem pozostaje w nieusprawiedliwionej bezczynności. Wraz ze skargą przedłożyła umowę zlecenia o usługę prawną, zawartą w dniu 26 lutego 2016 r. z adwokatem T.Z., zgodnie z którą jest obciążona kosztami zastępstwa procesowego w wysokości sześciokrotności stawki minimalnej za czynności adwokackie wg rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie. W odpowiedzi na skargę Starosta Powiatu [...] wniósł o umorzenie postępowania oraz nieuwzględnienie żądania zasądzenia kosztów zastępstwa adwokackiego w wysokości 2.880 zł jako rażąco wygórowanego i nie znajdującego uzasadnienia. Podał, że niezwłocznie po wpłynięciu skargi do organu, w dniu 9 marca 2016 r. przesłał skarżącej żądane informacje, a zatem uwzględnił skargę w całości i dokonał czynności, co do której pozostawał bezczynny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje; Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) wojewódzki sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Kontrola ta z mocy art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718) - zwanej dalej w skrócie P.p.s.a. obejmuje również bezczynność organów. Jest to stan, w którym organ, będący właściwym miejscowo i rzeczowo do załatwienia sprawy, nie wydaje decyzji, postanowienia bądź innego aktu administracyjnego lub nie podejmuje czynności z zakresu administracji publicznej, o jakich mowa w art. 3 § 2 pkt 1-4 P.p.s.a. W myśl przepisu art. 149 § 1 P.p.s.a. Sąd uwzględniając skargę na bezczynność: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności, 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa, 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 2). R.P. zarzuca spółce "[...]" sp. z o.o. w [...] bezczynność powstałą na tle stosowania ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz. U. z 2014 r. poz. 782; dalej: "u.d.i.p."). Na gruncie ustawy o dostępie do informacji publicznej jako podmioty obowiązane do udostępniania informacji publicznej wskazane zostały w art. 4 ust. 1 władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności: 1) organy władzy publicznej; 2) organy samorządów gospodarczych i zawodowych; 3) podmioty reprezentujące zgodnie z odrębnymi przepisami Skarb Państwa; 4) podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego; 5) podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów. Starosta Powiatu [...] jest zatem podmiotem obowiązanym do udostępniania informacji publicznej wskazanym w art. 4 ust. 1 u.d.i.p. Tryb udostępniania informacji regulują przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej, stanowiąc, że udostępnianie na wniosek następuje w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem, chyba, że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot obowiązany tego nie umożliwiają. Wówczas podmiot ten powiadamia pisemnie wnioskodawcę o przyczynach braku możliwości przekazania informacji i wskazuje w jakiej formie informacja może być udostępniona. W takim przypadku, jeżeli w ciągu 14 dni od powiadomienia wnioskodawca nie złoży wniosku o udostępnienie informacji w sposób lub w formie wskazanych w powiadomieniu, postępowanie o udostępnienie informacji umarza się (art. 14 ust. 1 i 2). Sposobami załatwienia wniosku o udostępnienie informacji publicznej w myśl ww. ustawy są zatem: albo udzielenie informacji, albo poinformowanie o braku możliwości udostępnienia informacji (art. 14 ust. 2) albo wydanie decyzji odmownej (art. 16 ust. 1). Należy przy tym zaznaczyć, że załatwienie wniosku strony o udostępnienie informacji publicznej nie musi oznaczać przekazania żądanych informacji lub dokumentów. Zgodnie z art. 4 ust. 3 u.d.i.p., obowiązanym do udostępnienia informacji publicznej jest jedynie podmiot, będący w posiadaniu takich informacji Jeśli informacji takich lub dokumentów organ nie posiada, wówczas powinien odpowiedzieć na wniosek, wskazując powody braku możliwości udzielenia żądanych informacji czy dokumentów i ewentualnie podając jaki podmiot może przedstawić szczegółowe informacje we wnioskowanym zakresie (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25.05.2004 r., II SAB/Wa 63/04, System orzecznictwa LEX Nr 158995). W rozpoznawanej sprawie nie ulega wątpliwości, że na adres e-mailowy Starostwa Powiatowego w [...] w dniu 11.02.2016 r. skierowany został wniosek skarżącej, w którym zawarła ona żądanie przesłania informacji pocztą elektroniczną na podany we wniosku adres e-mail. Bezsporne jest również, że podmiot zobowiązany – Starosta Powiatowy w [...] do dnia złożenia skargi nie przesłał informacji w formie zgodnej z wnioskiem (drogą elektroniczną), jak również w innej formie (np. pismem przesłanym za pośrednictwem operatora pocztowego). Informacja została przekazana skarżącej w dniu 9.03.2016 r., niezwłocznie po wpłynięciu skargi, a skarga została sporządzona następnego dnia po upływie 14-dniowego terminu do udzielenia informacji. W tej sytuacji stwierdzić należy, że w sprawie zaistniał stan bezczynności, który jednak w dacie orzekania przez Sąd ustał wobec udzielenia informacji skarżącej. Oznacza to, że Sąd zobligowany był uwzględnić skargę i orzec zgodnie z art. 149 § 1 pkt 3 P.p.s.a. tj. stwierdzić, że Starosta Powiatu [...] dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu wniosku skarżącej. Jednocześnie, mając na uwadze okoliczności sprawy, w tym stosunkowo nieznaczne przekroczenie terminu jej załatwienia, niekwestionowanie obowiązku udzielenia informacji oraz brak uporczywości w pozostawaniu w bezczynności, Sąd uznał, że bezczynność w rozpatrzeniu wniosku skarżącej i udzieleniu wskazanej w nim informacji publicznej nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a P.p.s.a.). O należnych skarżącej kosztach postępowania (pkt III wyroku) orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 i art. 206 P.p.s.a. Na zasądzone koszty w łącznej wysokości 357 zł składa się: wpis od skargi – 100 zł, opłata skarbowa od pełnomocnictwa - 17 zł oraz wynagrodzenie pełnomocnika - 240 zł, odpowiadające połowie stawki minimalnej określonej w § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800). Przy ustalaniu należnego pełnomocnikowi procesowemu wynagrodzenia Sad wziął pod uwagę § 15 ust. 2 w/w rozporządzenia, zgodnie z którym opłatę w sprawach niewymagających przeprowadzenia rozprawy ustala się w wysokości równej stawce minimalnej (w niniejszej sprawie wynosi ona 480 zł). W okolicznościach sprawy Sąd nie dopatrzył się żadnej okoliczności określonej w ust. 3 tego paragrafu (m.in. znacznego nakładu pracy, stawiennictwa w sądzie, przyczynienia się do wyjaśnienia istotnych okoliczności faktycznych, zawiłości sprawy), uprawniających do zasądzenia opłaty z tytułu należnego pełnomocnikowi wynagrodzenia w wysokości przewyższającej stawkę minimalną, w szczególności w maksymalnej wysokości stanowiącej jej sześciokrotność, stosownie do zawartej ze skarżącą 19 marca 2016 r. "umowy zlecenia o obsługę prawną" (pkt 3 umowy). W tym zakresie złożenie oświadczenia o wysokości kosztów obciążających stronę z tytułu wynagrodzenia adwokata na podstawie § 16 rozporządzenia nie jest dla Sądu wiążące i nie obliguje go do zasądzenia kosztów zastępstwa procesowego w wysokości między nimi ustalonej (w analizowanym przypadku 2880 zł). Zdaniem Sądu, w sprawie zachodzą wręcz okoliczności szczególne, uzasadniające zastosowanie art. 206 P.p.s.a., zgodnie z którym w uzasadnionych przypadkach Sąd może odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części, w szczególności jeżeli skarga została uwzględniona w części niewspółmiernej w stosunku do wartości przedmiotu sporu ustalonej w celu pobrania wpisu. Przepis ten dopuszcza możliwość tzw. miarkowania przy zasądzaniu zwrotu kosztów postępowania od organu na rzecz skarżącego. Sąd stosuje art. 206 P.p.s.a. z urzędu, według swobodnej oceny okoliczności sprawy, a na przeszkodzie w zastosowaniu tego przepisu (o charakterze ustawowym), nie stoi treść przepisów wykonawczych, w tym § 14 -16 powołanego rozporządzenia. W tej sytuacji Sąd wziął pod uwagę, że Starosta nie kwestionował obowiązku udzielenia informacji publicznej i udzielił jej zaraz po złożeniu skargi, sporządzonej jedne dzień po upływie terminu do udzielenia informacji. Sąd wziął także pod uwagę wkład pracy wkład pracy pełnomocnika, zauważając, że treść skargi ograniczała się do przytoczenia żądania skarżącej, stwierdzenia bezczynności organu, zobowiązania go do udzielenia informacji i wniosku o zasądzenie kosztów postępowania sądowego. Przy czym wysokość żądanych kosztów adwokackich jest nieadekwatna do związanego ze sprawą nakładu pracy oraz nakładów związanych z dochodzeniem udzielenia żądanych informacji, co nasuwa wręcz wątpliwości, czy celem wniosku jest faktycznie uzyskanie wnioskowanej informacji publicznej, czy też stanowi to jedynie pretekst do osiągnięcia innego rezultatu. istotną okolicznością przy miarkowaniu kosztów zastępstwa procesowego w niniejszej sprawie jest również okoliczność, że jak wynika z analizy wewnętrznych systemów informatycznych do obsługi spraw sądowych (OSO i CBOIS), do WSA w Rzeszowie oprócz niniejszej wpłynęły jeszcze 3 analogiczne skargi R.P. sporządzone przez tego samego pełnomocnika, oparte na takich samych okolicznościach i żądaniach (II SAB/Rz 35/16, II SAB/Rz 36/16 i II SAB/Rz 37/16), zaś co najmniej kilkanaście do innych sądów administracyjnych w kraju. Treść wydawanych przez Sądy orzeczeń wskazuje na szablonowy charakter sporządzanych w tym zakresie skarg oraz zawartych umów o usługę prawną ("zobowiązanie do prowadzenia sprawy ze skargi na bezczynność organu administracji publicznej", bez jej konkretyzacji), co przemawia za istnieniem szerszego porozumienia między skarżącą a jej pełnomocnikiem. W ocenie Sądu, rozpoznawana sprawa nie była obszerna i nie miała skomplikowanego charakteru, a podjęte w niej przez pełnomocnika skarżącej czynności - względem innych prowadzonych przez niego w tym samym przedmiocie spraw - miały charakter powtarzalny. W związku z powyższym Sąd zastosował art. 206 P.p.s.a. i odstąpił od zasądzenia zwrotu części kosztów postępowania sądowego, uznając, że nakład pracy związany z prowadzeniem niniejszej sprawy jest minimalny, a w związku z tym w sprawie zachodzi szczególnie uzasadniający przypadek w rozumieniu przywołanego przepisu uzasadniający przyznanie pełnomocnikowi wynagrodzenia w połowie minimalnej wysokości, tj. 240 zł. Należy przy tym wskazać, że dla wykładni art. 206 P.p.s.a. pomocne są rozważania poczynione w orzecznictwie sądowym na temat rozumienia szczególnie uzasadnionych przypadków. W wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 września 2009 r. (sygn. akt I FSK 643/08, LEX nr 594128) wskazano, że za przesłankę odstąpienia od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości uznaje się rozpoznanie kilku jednobrzmiących skarg kasacyjnych przy uwzględnieniu związanego z tym nakładu pracy pełnomocnika strony, charakteru rozpoznawanych spraw oraz wkładu pełnomocnika w przyczynienie się do ich wyjaśnienia i rozstrzygnięcia. Z wszystkich tych przyczyn Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.