II SAB/Rz 53/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie: Przewodniczący - Sędzia WSA Magdalena Józefczyk po rozpoznaniu w dniu 11 lipca 2016 r. w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi JD na bezczynność Prezydenta Miasta [.] w sprawie przyznania zasiłku celowego - p o s t a n a w i a - odrzucić skargę. JD wystąpił ze skargą na bezczynność Prezydenta Miasta [.] (Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [.]) w sprawie przyznania zasiłku celowego. Z powodu dostrzeżonych braków formalnych skargi uniemożliwiających ustalenie postępowania administracyjnego, którego dotyczy skarga, zarządzeniem z dnia 20 czerwca 2016 r. wezwano skarżącego do ich uzupełnienia poprzez podanie, jakiego postępowania administracyjnego dotyczy skarga, w tym do precyzyjnego opisania, wnioskiem z jakiego dnia wszczęto postępowanie administracyjne, które nie zostało jeszcze zakończone i na jakim znajduje się ono etapie, oraz czego dokładnie dotyczy to postępowanie. Jednocześnie wezwano skarżącego do wykazania, że przed wniesieniem skargi wniósł do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [.] w trybie art. 37 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej zwanej: "Kpa") zażalenie na niezałatwienie przez Prezydenta Miasta [.] (MOPS w [.]) sprawy w terminie, gdyż nie można było tej okoliczności ustalić na podstawie akt. W odpowiedzi podał, że skarga dotyczy spraw o sygn. II SA/Rz 1334/14 i II SA/Rz 1336/14 – zasiłków celowych z pomocy społecznej na zakup żywności i leków za rok 2013. W chwili obecnej złożył skargę na Prezydenta Miasta [.], jako przełożonego dyrektora MOPS w [.] i, który nie chce - po myśli art. 24 § 3 Kpa, wyłączyć od załatwienia jego spraw ww. dyrektora z powodu stronniczości podległych mu pracowników. Skargę złożył do sądu administracyjnego. W odpowiedzi na skargę Prezydent Miasta działający przez dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [.] wniósł o jej odrzucenie, ewentualnie oddalenie. Wyjaśnił, że ośrodek nie pozostaje bezczynny w załatwieniu spraw JD, ponieważ po zakończeniu postępowań sądowych akta spraw zostały zwrócone dopiero 15 kwietnia 2016 r. Czynności w sprawie podjęto 21 kwietnia 2016 r. informując skarżącego o konieczności ponowienia rodzinnego wywiadu środowiskowego. Pracownik socjalny w dniu 27 kwietnia 2016 r. nie zastał wnioskodawcy w domu. W dniu 16 maja 2016 r. zawiadomiono stronę o niemożności załatwienia sprawy w terminie z powodu trudności w aktualizacji wywiadu, a 17 maja 2016 r. ponownie zwrócono się do strony o umożliwienie przeprowadzenia wywiadu. Oba wymienione pisma nie zostały jednak przez adresata podjęte. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlegała odrzuceniu jako niedopuszczalna. Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności organów administracji publicznej m.in. w zakresie terminowości i sprawności załatwiania przez nie spraw administracyjnych, rozpoznając skargi na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 8 i 9 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 z późn. zm.) dalej zwanej "Ppsa". Warunkiem dopuszczalności skargi na bezczynność organu administracji publicznej jest to, że musi ona mieć miejsce w toku trwania konkretnego postępowania w sprawie indywidualnej z zakresu administracji publicznej podlegającego załatwieniu jednym z aktów lub czynności określonych w art. 3 § 2 pkt 1 – 4 Ppsa. Ponadto, jak wynika z przepisów art. 52 § 1 i 2 Ppsa, skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Pod pojęciem tym rozumie się sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie. Z uwagi na to, że skarżący podał, że jego skarga dotyczy spraw zasiłków z pomocy społecznej, które były przedmiotem kontroli tut. Sądu w sprawach o sygn. II SA/Rz 1334/13 i II SA/Rz 1336/13 (omyłkowo podano sygn. II SA/Rz 1334/14 i II SA/Rz 1336/14, gdyż z prowadzonych w Sądzie urządzeń biurowych wynika, że chodzi o sprawy zakończone wyrokami tut. Sądu z dnia 26 lutego 2014 r. o sygn. II SA/Rz 1334/13 i II SA/Rz 1336/13), jego obowiązkiem przed wniesieniem skargi na bezczynność Prezydenta Miasta [.] (Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [.]) w tamtych sprawach było wniesienie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego[.] zażalenia na niezałatwienie przez tegoż Prezydenta (MOPS) sprawy dotyczącej zasiłku w przepisanym terminie. Postępowanie w sprawach zasiłków z pomocy społecznej kończy się bowiem zasadniczo wydaniem decyzji administracyjnej (zob. art. 106 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej) i prowadzone jest w trybie Kodeksu postępowania administracyjnego (zob. art. 14 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej). W myśl zaś art. 37 § 1 Kpa, na niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35, w przepisach szczególnych, ustalonym w myśl art. 36 lub na przewlekłe prowadzenie postępowania stronie służy zażalenie do organu wyższego stopnia, a jeżeli nie ma takiego organu - wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. W przypadku prowadzenia postępowania przez organ gminy (organ jednostki samorządu terytorialnego) organem wyższego stopnia jest samorządowe kolegium odwoławcze (zob. art. 17 pkt 1 Kpa), a zatem właściwym środkiem dyscyplinującym określonym w art. 37 § 1 Kpa jest zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie. Z odpowiedzi skarżącego udzielonej na wezwanie z dnia 20 czerwca 2016 r. wynika, że przed wniesieniem skargi na bezczynność Prezydenta Miasta [.] ola nie dokonał czynności określonych w art. 37 § 1 Kpa. Stosownego dowodu nie dołączył również do skargi, a nie ma go w aktach sprawy. W tym stanie rzeczy skargę na bezczynność uznać należało za niedopuszczalną i podlegającą odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 52 § 1 Ppsa w zw. z art. 37 § 1 Kpa. Z powodu wskazania w piśmie skarżącego z dnia 29 czerwca 2016 r., że "w chwili obecnej złożył skargę na Prezydenta Miasta [.]" "do Wysokiego Sądu" Sąd wskazuje, że czynności tej nie można było uznać za dopełnienie wymagań formalnych do wniesienia skargi na bezczynność. Sąd administracyjny nie jest bowiem organem właściwym, do którego należy wnieść określone w art. 37 § 1 Kpa zażalenie, gdyż nie jest organem administracji publicznej, lecz organem wymiaru sprawiedliwości powołanym do sprawowania kontroli działalności administracji publicznej. Kontrola ta może być skutecznie uruchomiona dopiero po spełnieniu określonych wyżej wymagań formalnych. Ponadto skorzystanie ze środków określonych w art. 37 § 1 Kpa jest prawnie skuteczne tylko w toku trwającego postępowania administracyjnego. W powołanym przepisie jest bowiem mowa o "niezałatwieniu sprawy w terminie", a zatem przewidziane w nim instrumenty dyscyplinujące mają zastosowanie jedynie do trwającego postępowania administracyjnego. Ze stanowisk stron wynika, że postępowania takie toczyły się, jednak w piśmie z dnia 24 czerwca 2016 r. dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [.] poinformował, że zakończył je decyzjami o przyznaniu stosownych świadczeń. Sąd wyjaśnia również, że jako organ administracji publicznej potraktowano Prezydenta Miasta [.], stosownie do art. 5 § 2 pkt 3 i 6 Kpa w zw. z art. 110 ust. 1 i 7. Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej nie jest organem administracji publicznej w rozumieniu powołanej regulacji, lecz tylko jednostką organizacyjną, przy pomocy której gmina realizuje niektóre z zadań określonych w ustawie o pomocy społecznej. Dyrektor tej jednostki lub jej pracownicy załatwiają natomiast sprawy administracyjne dotyczące pomocy społecznej na podstawie stosownego upoważnienia, o jakim mowa w art. 110 ust. 7 i 8 ustawy o pomocy społecznej.