II SAB/Rz 54/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Piotr Godlewski /spr./ Sędziowie WSA Paweł Zaborniak AWSA Maria Mikolik po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 5 lipca 2022 r. sprawy ze skargi Fundacji [...] z siedzibą w K. na bezczynność Wójta Gminy [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej I. stwierdza, że Wójt Gminy [...] dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu wniosku skarżącej Fundacji z siedzibą w K. z dnia 26 stycznia 2022 r.; II. stwierdza, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; III. zasądza od Wójta Gminy [...] na rzecz strony skarżącej Fundacji z siedzibą w K. kwotę 597 zł /słownie: pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. II SAB/Rz 54/22 U z a s a d n i e n i e Przedmiotem skargi Fundacji [...] z siedzibą w K. jest bezczynność Wójta Gminy [...] w sprawie udostępnienia informacji publicznej Jak wynika z akt administracyjnych sprawy, 26 stycznia 2022 r. skarżący wystąpił do Wójta Gminy [...] z wnioskiem o udzielenie informacji: 1) czy organ oferował szczególne formy udzielania pomocy przedsiębiorcom prowadzącym działalność na podległym organowi terenie, a jeśli tak, to jakie formy pomocy były oferowane. 2) ile wniosków o udzielenie takiej pomocy wpłynęło w 2020 oraz 2021 r. 3) w jakiej wysokości organ zabezpieczył budżet na podobne działania w 2022 r. Wniosek został złożony drogą elektroniczną na adres: [...] W uzasadnieniu wniosku wskazano, że Fundacja zajmuje się m.in. wsparciem osób prawnych oraz prowadzących działalność gospodarczą. W tym celu buduje bazę danych mającą służyć analizie dotychczasowych trudności dotykających te podmioty, by finalnie oszacować region o szczególnie przyjaznym otoczeniu ekonomiczno – społecznym. Obecnie zajmuje się m.in. wpływem epidemii COVID–19 na trudności związane z prowadzeniem biznesu w Polsce. 30 marca 2022 r. do Urzędu Gminy [...] wpłynęła skarga Fundacji [...] (sporządzona przez pełnomocnika – adwokata) na bezczynność Wójta Gminy [...] w zakresie rozpatrzenia o udostępnienie informacji publicznej wniosku z 26 stycznia 2022 r., zarzucająca naruszenie art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji RP oraz art. 1 ust. 1, art. 3 ust. 1 pkt 1 oraz art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2022 r., poz. 902 ze zm., dalej: u.d.i.p.). Skarżąca Fundacja wniosła o zobowiązanie organu do rozpoznania wniosku o udostępnienie informacji publicznej oraz zasądzenie na jej rzecz od organu kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego wg norm przepisanych. W uzasadnieniu powtórzono argumentację przedstawioną w uzasadnieniu wniosku, wskazując na cele działania Fundacji oraz cel uzyskania wnioskowanej informacji publicznej. Wywiedziono, że termin na realizację przedmiotowego wniosku został określony w art. 13 ust. 1 u.d.i.p.; zgodnie z nim, udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2. Skarżący nie został powiadomiony w ustawowo określonym terminie zarówno o powodach opóźnienia, terminie w jakim organ udostępni informację, jak również o ewentualnych kosztach związanych ze wskazanym we wniosku sposobem udostępnienia lub koniecznością przekształcenia informacji w formę wskazaną we wniosku. Bez wątpienia bezczynność organu stanowi znaczące utrudnienie w wykonywaniu działalności statutowej Fundacji. Nie budzi wątpliwości w orzecznictwie, że za wniosek w myśl u.d.i.p. uznać należy także przesłanie zapytania pocztą elektroniczną (e-mail) i to nawet wtedy, gdy do jego autoryzacji nie zostanie użyty podpis elektroniczny. Do obowiązków organu administracji publicznej należy taka konfiguracja poczty elektronicznej, w tym filtrów antyspamowych, oraz takie zorganizowanie obsługi technicznej poczty elektronicznej organu, aby zapewnić bezproblemowy i niezwłoczny odbiór przesyłanych na ten adres podań. Zatem nieodebranie czy też nieodczytanie przez organ wysłanego do niego przy użyciu poczty elektronicznej wniosku nie może obciążać wnioskodawcy. W odpowiedzi na wniosek o udzielenie informacji publicznej przesłanej skarżącej Fundacji drogą elektroniczną 31 marca 2022 r. Wójt wskazał, że w 2020 r., na podstawie art. 15q ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. poz. 1842 ze zm.), Rada Gminy [...] podjęła 30 kwietnia 2020 r. uchwałę nr [...], w której przedłużyła terminy płatności rat podatku od nieruchomości płatnych w maju i czerwcu przedsiębiorcom prowadzącym na terenie Gminy [...] działalność gospodarczą w zakresie hotelarstwa i usług gastronomicznych oraz prowadzenia parkingów. Z ulgi skorzystało dwóch przedsiębiorców. Kwota odroczonego podatku od nieruchomości wyniosła 36 684 zł. Natomiast w 2021 r. na podstawie art. 15p ust. 1 w zw. z art. 15 zzzh wskazanej wyżej ustawy RG [...] podjęła 26 stycznia 2021 r. uchwałę nr XXI/120/2021, zwalniając z podatku od nieruchomości grunty, budynki oraz budowle związane z prowadzeniem działalności gospodarczej wskazanym grupom przedsiębiorców, prowadzącym na terenie Gminy [...] działalność gospodarczą w zakresie hotelarstwa, usług gastronomicznych i wyciągów narciarskich, których płynność finansowa uległa pogorszeniu w związku z ponoszeniem negatywnych konsekwencji ekonomicznych z powodu COVID-19. Zwolnienie dotyczyło okresu od 1 stycznia do 31 marca 2021 r. Na dzień 31 grudnia 2021 r. ze zwolnienia skorzystało 29 podatników na kwotę 147 414,97 zł. Nie zabezpieczono środków w budżecie na 2022 r. Decyzje będą podejmowane w trakcie roku. W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy [...] wniósł o jej oddalenie oraz o nieobciążanie organu kosztami postępowania, wyjaśniając, że odpowiedź na wniosek została przygotowana natychmiast po jego otrzymaniu, tj. 27 stycznia 2022 r. W wyniku przeoczenia e-mail z odpowiedzią został jednak zwrotnie przesłany na adres główny e-mail Gminy [...], zamiast na adres fundacji. 31 marca 2022 r., tj. niezwłocznie po otrzymaniu skargi, została wysłana do Fundacji wiadomość e-mail wyjaśniająca zaistniałą sytuację wraz z odpowiedzią na wniosek o udzielenie informacji publicznej. Brak udostępnienia żądanej informacji publicznej w ustawowym terminie nastąpił jedynie z przyczyn natury technicznej. Brak zatem w niniejszej sprawie przesłanki bezczynności po stronie organu. Wobec otrzymania wnioskowanej informacji, reprezentujący skarżącą Fundację pełnomocnik pismami z 27 kwietnia i 28 czerwca 2022 r. zmodyfikował żądanie skargi, wnosząc - w miejsce zobowiązania organu do rozpatrzenia wniosku o udostępnienie informacji publicznej - o umorzenie postępowania w tym zakresie i stwierdzenie że dopuścił się on bezczynności. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r., poz. 137), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jej zakres wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329, dalej: P.p.s.a.), wg którego sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a., kontrola sądu obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1 - 4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Kwestię dostępu do informacji publicznej w sposób kompleksowy reguluje u.d.i.p., określając zakres podmiotowy i przedmiotowy jej stosowania, a także tryb udostępniania tej informacji. Zgodnie z art. 1 ust. 1 tej ustawy, każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną i podlega udostępnieniu i ponownemu wykorzystywaniu na zasadach i w trybie w niej określonym. Stosownie do art. 4 ust. 1 pkt 1) u.d.i.p., obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności organy władzy publicznej. Udostępnienie informacji może zatem nastąpić tylko wówczas, gdy podmiot do którego został skierowany wniosek należy do katalogu podmiotów zobowiązanych do udostępniania informacji publicznej oraz gdy jest on w posiadaniu informacji mającej charakter publiczny. Na podstawie art. 4 ust. 3 u.d.i.p., obowiązane do udostępniania informacji publicznej są bowiem podmioty o których mowa w ust. 1 i 2 tego artykułu, będące w posiadaniu takich informacji. Zakres przedmiotowy informacji publicznej określa art. 6 ust. 1 u.d.i.p., wymieniając rodzaje spraw, jakich może ona dotyczyć (nie jest to wyliczenie wyczerpujące, o czym świadczy zwrot "w szczególności"). Obejmują one m.in. informację o przedmiocie działalności i kompetencjach podmiotów o których mowa w art. 4 ust. 1 (pkt 2 c), a także informację o danych publicznych, w tym treść i postać dokumentów urzędowych (pkt 4 a) oraz informację o majątku publicznym, w tym o pomocy publicznej (pkt 5 g). W doktrynie i orzecznictwie sądowym przyjmuje się przy tym szerokie rozumienie pojęcia "informacji publicznej", za którą uznaje się każdą wiadomość wytworzoną lub odnoszoną do władz publicznych, a także wytworzoną lub odnoszoną do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa. W kontekście przytoczonych wyżej regulacji nie ulega wątpliwości, że Wójt Gminy [...] jest podmiotem na którym ciąży obowiązek udostępniania będącej w jego posiadaniu informacji publicznej oraz że taki charakter miały informacje żądane przez skarżącą Fundację. Kwestie te nie są zresztą przedmiotem sporu między stronami. Uznając w niniejszej sprawie dopuszczalność skargi i skuteczność jej wniesienia należy wskazać, że w myśl art. 13 ust. 1 u.d.i.p., udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2. Jeżeli informacja nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 2). Co do zasady, udostępnianie informacji publicznej następuje w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem (art. 14 u.d.i.p.). Pozostawanie w bezczynności przez podmiot obowiązany do udostępnienia informacji publicznej oznacza niepodjęcie - w terminie wskazanym w art. 13 ustawy - stosownych czynności, tj. nieudostępnienie informacji, bądź też niewydanie decyzji o odmowie jej udostępnienia (art. 16 ust. 1) lub decyzji o umorzeniu postępowania (art. 14 ust. 2 w zw. z art. 16 ust. 1); na równi z niepodjęciem tego rodzaju czynności orzecznictwo sądowoadministracyjne traktuje przedstawienie informacji innej niż ta której oczekuje wnioskodawca, informacji niepełnej lub nieadekwatnej do treści wniosku (tak m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 października 2021 r. III OSK 1092/21 - LEX nr 3245934). W rozpoznawanej sprawie – wobec złożenia przez Fundację wniosku o udostępnienie informacji publicznej 26 stycznia 2022 r., odpowiedź na niego została udzielona 31 marca 2022 r., a więc po terminie wynikającym z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. Wprawdzie jak wynika z odpowiedzi Wójta na skargę, sporządzona w w/w terminie odpowiedź na wniosek (zawierająca żądaną informację) miała zostać przekazana Fundacji już 27 stycznia 2022 r., niemniej z powodu błędnego jej wysłania (na adres poczty elektronicznej Gminy L. zamiast na adres Fundacji), do tego nie doszło. Zgodnie z art. 149 § 1 P.p.s.a., Sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 - 4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. W myśl § 1a tego artykułu, sąd jednocześnie stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W zaistniałym w niniejszej sprawie stanie faktycznym nie budzi wątpliwości, że do udostępnienia Fundacji wnioskowanej informacji publicznej doszło dopiero 31 marca 2022 r., o czym zresztą Wójt poinformował w odpowiedzi na skargę z 5 kwietnia 2022 r., załączając stosowny wydruk wiadomości e-mail. W ocenie Sądu, odpowiedź ta jawi się jako kompletna i stanowi prawidłowe załatwienie wniosku o udostępnienie informacji publicznej z 26 stycznia 2022 r., co w przesłanych do Sądu pismach z 27 kwietnia i 28 czerwca 2022 r. potwierdziła sama Fundacja. Z powyższego wynika, że Wójt będący dysponentem żądanej informacji publicznej, w ustawowym 14-dniowym terminie od dnia złożenia wniosku (który upływał 9 lutego 2022 r.) informacji tej nie udzielił. Koniec okresu bezczynności należy upatrywać dopiero w prawidłowym przekazaniu przez Wójta wnioskowanej informacji publicznej już po otrzymaniu (złożonej za jego pośrednictwem) skargi w tym przedmiocie. Zdaniem Sądu, za załatwienie wniosku trudno uznać odpowiedzi z 27 stycznia 2022 r., skoro nie dotarła ona do adresata. Stanu bezczynności w tym zakresie nie niweluje błędne przekonanie organu o załatwieniu wniosku o udostępnienie informacji publicznej, skoro we wskazanym terminie odpowiedź z przyczyn nie dotyczących wnioskodawcy (a ewidentnie tkwiących po stronie organu) w ogóle do niego nie dotarła. Mając na uwadze opisane wyżej okoliczności i uregulowania Sąd stwierdził, że Wójt dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu wniosku skarżącej Fundacji o udostępnienie informacji publicznej (pkt I sentencji wyroku). Ponieważ po wniesieniu skargi żądana informacja została Fundacji udzielona, oznacza to, że Wójt w dacie orzekania przez Sąd nie pozostawał już w stanie bezczynności i w związku z tym brak było podstaw do zobowiązywania go do rozpatrzenia wniosku o udostępnienie informacji publicznej. Udzielenie informacji przed rozpoznaniem przez sąd skargi na bezczynność nie powoduje jednak bezprzedmiotowości stwierdzenia, czy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Za takie uznaje się działanie /bezczynność organu o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym, nacechowane złą wolą lub ignorancją wnioskodawcy, co zachodzi w razie oczywistego lekceważenia jego wniosków, jawnego braku woli załatwienia sprawy, jak też w razie ewidentnego niestosowania przepisów prawa lub ich naruszenia, skutkujące długotrwałym prowadzeniem postępowania. Sąd aprobuje wyjaśnienia Wójta, że sytuacja związana z omyłkowym wysłaniem 27 stycznia 2022 r. – a więc sporządzonej w terminie odpowiedzi - na adres poczty elektronicznej Gminy a nie Fundacji, nie była wynikiem umyślnego działania (wyjaśnienia te uprawdopodabnia wydruk tej odpowiedzi dołączony do odpowiedzi na skargę). Zestawienie tego z niezwłocznym po wniesieniu skargi i satysfakcjonującym Fundację załatwieniem wniosku o udostępnienie informacji publicznej doprowadziło Sąd do uznania, iż bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, o czym orzeczono w pkt II sentencji wyroku. O należnych skarżącej Fundacji kosztach postępowania (obejmujących opłacony od skargi wpis -100 zł, wynagrodzenie pełnomocnika – 480 zł oraz opłatę skarbową od pełnomocnictwa – 17 zł) orzeczono w pkt III sentencji wyroku na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a. Sąd rozpoznał sprawę w trybie uproszczonym, gdyż stosownie do art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 P.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w tym trybie (tj. na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów), jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.