II SAB/Rz 62/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Joanna Zdrzałka Sędziowie WSA Zbigniew Czarnik /spr./ NSA Małgorzata Wolska Protokolant Sylwia Pacześniak po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 17 listopada 2011 r. sprawy ze skargi W. S. na bezczynność Dyrektora Zakładu Karnego w przedmiocie ustalenia jednorazowego odszkodowania z tytułu uszczerbku na zdrowiu -postanawia- odrzucić skargę W.S. wystąpił ze skargą na bezczynność Dyrektora Zakładu Karnego w ... w sprawie o wypłatę jednorazowego odszkodowania z tytułu uszczerbku na zdrowiu pozostającego w związku z pełnioną służbą i zażądał zobowiązania Dyrektora Zakładu Karnego w ... do rozpoznania jego wniosku z dnia [..] marca 2010 r. Wskazał na naruszenie przez w/w organ przepisów prawa materialnego, a to art. 118 ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej (Dz.U. nr 79, poz. 523) przez jego niezastosowanie i nie wydanie decyzji w przedmiocie zgłoszonego roszczenia, §2 ust. 1 pkt 2) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 lipca 2010 r. w sprawie postępowania dotyczącego przyznawania odszkodowań i zwrotu kosztów zaopatrzenia w wyroby medyczne funkcjonariuszom Służby Więziennej (Dz.U. nr 142, poz. 957) przez uznanie braku kompetencji do wydania decyzji w sprawie, kiedy wynikają one z powołanego przepisu. Zarzucił też naruszenie przepisów proceduralnych, a to art. 6 i art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r., nr 98, poz. 1071 ze zm.) przez niezastosowanie przepisów prawa, nie załatwienie sprawy i nieuwzględnienie słusznego interesu skarżącego. Z uzasadnienia skargi wynika, że wnioskiem z dnia [..] marca 2011 r. W.S. zwrócił się do Dyrektora Zakładu Karnego w ... o wypłatę jednorazowego odszkodowania z tytułu uszczerbku na zdrowiu pozostającego w związku ze służbą. W odpowiedzi z dnia [..] marca 2011 r. Dyrektor Zakładu Karnego w ... poinformował go o nie nadaniu sprawie biegu z uwagi na brak orzeczenia Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej MSWiA w ... ustalającego procentowy uszczerbek na zdrowiu. Podano też, że od dnia [..] sierpnia 2010 r. do załatwienia zgłoszonego wniosku właściwe jest Biuro Emerytalne Służby Więziennej. Skarżący wyjaśnił, że jego poprzednia skarga na bezczynność w/w organu została przez tut. Sąd w sprawie o sygn. akt II SAB/Rz 19/11 odrzucona, z uwagi na czasową niedopuszczalność drogi sądowej wynikającą z tego, że skarżący nie wniósł zażalenia na niezałatwienie sprawy w terminie. W związku z tym w dniu 27 maja 2011 r. wniósł takie zażalenie do Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w .... W odpowiedzi organ ten stwierdził, że nie jest właściwy do jego rozpoznania, ponieważ obecna ustawa o Służbie Więziennej część spraw ze stosunku służbowego poddaje właściwości sądu pracy. W ocenie skarżącego nieuprawnione jest stanowisko Dyrektora Zakładu Karnego w ..., że właściwym w sprawie jest Biuro Emerytalne Służby Więziennej, skoro w/w rozporządzenie jednoznacznie wskazuje organ właściwy do przyznania odszkodowania. Podobnie organ nie może uchylić się od rozstrzygnięcia w przedmiocie odszkodowania tylko z uwagi na brak przepisów określających procentowy uszczerbek na zdrowiu, skoro ustawa przyznaje mu prawo do żądanego odszkodowania, a rozporządzenie określa tryb postępowania w jego przyznaniu. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Służby Więziennej w ... wniósł o jej oddalenie. Przyznał, że okoliczności faktyczne sprawy są w większej części bezsporne. W dniu [..] sierpnia 2010 r. W.S. został zwolniony ze służby z powodu wydania przez Wojewódzką Komisję Lekarską MSWiA w ... orzeczenia nr ... z dnia [..] lipca 2010 r. uznającego go za inwalidę III grupy, rozpoznając nerwicę neurasteniczną pozostająca w związku ze służbą i skutkującą całkowitą niezdolnością do służby przez okres 2 lat. Z pism Komisji Lekarskiej wynika, że choroba ta znajduje się w wykazie chorób pozostających w związku ze szczególnymi warunkami i właściwościami służby i na tej podstawie W.S. przysługuje prawo do jednorazowego odszkodowania. Komisja Lekarska zaznaczyła jednak, że brak jest przepisów określających sposób wyliczania procentowego uszczerbku na zdrowiu dla poszczególnych jednostek chorobowych. Organ przyznał również, że pismem z dnia [..] marca 2011 r. skarżący wystąpił z żądaniem wypłaty odszkodowania. Jednak z uwagi na brak w/w przepisów nie było możliwe uwzględnienie tego żądania. Dyrektor Zakładu Karnego w ... uznał usłużność zarzutu co do braku właściwości Biura Emerytalnego SW w załatwieniu sprawy, jednak z uwagi na brak w/w podstawy prawnej kwestia ta w ocenie organu ma znaczenie drugorzędne, skoro nie można ustalić procentowego uszczerbku na zdrowiu W.S. W związku z tym nie wydanie decyzji nie jest wynikiem opieszałości organu, lecz brakiem stosownych przepisów, co jest okolicznością niezależną od organu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga podlega odrzuceniu. Zgodnie z przepisem art. 3 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153 z 2002 r., poz. 1270 ze zm., dalej "p.p.s.a.") uprawienia sądu administracyjnego sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. Mając na względzie treść art. 184 ustawy z dnia 2 kwietnia 1997 r. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. z 1997 r., nr 78, poz. 483 ze zm.) kontrola ta sprawowana jest tylko w zakresie określonym ustawą. Obszar ten wynika m.in. z przepisów art. 3 §2 p.p.s.a. i obejmuje też orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a) tego przepisu, tj. w sprawach skarg na: decyzje administracyjne; postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach. Wniesienie skargi na bezczynność organu administracji publicznej w innych sprawach niż wymienione, w tym w sprawach wyraźnie zastrzeżonych do właściwości sądu powszechnego, chociażby podlegały załatwieniu w formie aktu administracyjnego, skutkuje jej odrzuceniem na podstawie art. 58 §1 pkt 1) p.p.s.a. z tego powodu, że sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Właściwość sądu administracyjnego w sprawie na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania zachodzi tylko wtedy, gdy sąd ten jest właściwy w sprawach, o których mowa w art. 3 §2 pkt 1-4a) p.p.s.a., jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej. Z akt sprawy wynika, że skarżący jako były funkcjonariusz służby więziennej domagał się od Dyrektora Zakładu Karnego w ... wypłaty jednorazowego odszkodowania z tytułu uszczerbku na zdrowiu pozostającego w związku z pełnioną służbą, potwierdzonego właściwym orzeczeniem. Dyrektor Zakładu Karnego nie wydał w sprawie decyzji w tym przedmiocie z uwagi na brak regulacji prawnej określającej sposób ustalania procentowego uszczerbku na zdrowiu. Dochodzone przez skarżącego roszczenie – jednorazowe odszkodowanie z tytułu uszczerbku na zdrowiu pozostającego w związku ze służbą - ma swoje źródło w stosunku służbowym, który łączył go ze Służbą Więzienną. Sprawa taka podlega rozpatrzeniu na podstawie ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej (Dz.U. z 2010 r., nr 79, poz. 523 ze zm.; dalej: u.s.w."), a prawo do w/w jednorazowego odszkodowania wynika z przepisu art. 118 ust. 1 u.s.w. Tryb, terminy i sposób ustalania odszkodowania oraz przełożonych właściwych do ich przyznawania określa natomiast rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 lipca 2010 r. w sprawie postępowania dotyczącego przyznawania odszkodowań i zwrotu kosztów zaopatrzenia w wyroby medyczne funkcjonariuszom Służby Więziennej (Dz.U. z 2010 r., nr 142, poz. 957). W przepisie art. 217 ust. 2 u.s.w. postanowiono, że przez sprawy ze stosunku służbowego należy rozumieć: nawiązanie stosunku służbowego, powoływanie oraz mianowanie funkcjonariuszy na stanowiska służbowe, przenoszenie, odwoływanie i zwalnianie ze stanowisk służbowych, nadawanie stopni Służby Więziennej, zawieszanie w czynnościach służbowych, zwalnianie ze służby, stwierdzanie wygaśnięcia stosunku służbowego, ustalanie uposażenia, przyznawanie świadczeń pieniężnych oraz inne konieczne czynności związane z powstaniem, zmianą, ustaniem stosunku służbowego oraz realizacją wynikających z treści tego stosunku służbowego uprawnień i obowiązków funkcjonariuszy. Zarazem art. 220 u.s.w. stanowi, że spory o roszczenia ze stosunku służbowego funkcjonariuszy w sprawach niewymienionych w art. 218 ust. 1 i art. 219 ust. 1 i 2 rozpatruje sąd właściwy w sprawach z zakresu prawa pracy. Natomiast z przepisów art. 218 ust.1 i ust. u.s.w. wynika, że sprawy dotyczące: zwolnienia ze służby, przeniesienia z urzędu do pełnienia służby w innej jednostce organizacyjnej, przeniesienia na niższe stanowisko służbowe, zawieszenia w czynnościach służbowych - rozstrzyga się w formie decyzji, od której służby funkcjonariuszowi prawo wniesienia odwołania do wyższego przełożonego. Do postępowań w tych sprawach stosuje się, z mocy art. 218 ust. 4 u.s.w., przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, z późn. zm.), a od decyzji organu odwoławczego przysługuje prawo do wniesienia skargi do sądu administracyjnego na zasadach określonych w p.p.s.a. (art. 218 ust. 5 u.s.w.). Przepisy art. 219 u.s.w. regulują sprawy wynikające z podległości służbowej, podlegające załatwieniu w formie rozkazu personalnego. Z powyższego wynika, że uregulowania obecnie obowiązującej ustawy o Służbie Więziennej zasadniczo przewidują w sprawach służbowych funkcjonariuszy tej służby właściwość sądu powszechnego. Sąd administracyjny jest właściwy wyłącznie w sprawach, o których mowa w art. 218 ust. 1 u.s.w., co odpowiada regulacji art. 184 Konstytucji RP. W zakresie pozostałych roszczeń w sprawach wyraźnienie niewymienionych w art. 218 ust. 1 i art. 219 ust. 1 i 2 (lub innych przepisach) właściwy jest sąd powszechny, co wynika z przepisu art. 177 Konstytucji RP. W §12 ust. 1 powołanego rozporządzenia z dnia 22 lipca 2010 r. postanowiono, że w sprawie odszkodowania organ odszkodowawczy wydaje decyzję, od której przysługuje odwołanie do organu wyższego stopnia (§13 ust. 1 rozporządzenia). Natomiast zgodnie z §13 ust. 4 rozporządzenia od decyzji organu wyższego stopnia przysługuje odwołanie do sądu właściwego w sprawach prawa pracy i ubezpieczeń społecznych. Unormowanie to jest zatem zgodnie z art. 220 u.s.w. Skoro zatem sprawa roszczenia wypłaty jednorazowego odszkodowania, jako mająca swoje źródło w stosunku służbowym w rozumieniu art.217 ust. 2 u.s.w. podlega rozstrzygnięciu w formie decyzji administracyjnej, od której służby odwołanie do sądu właściwego w sprawach prawa pracy i ubezpieczeń społecznych, to właściwość sądu administracyjnego w sprawie skargi na taką decyzję administracyjną nie zachodzi. To zaś łączy się z niemożliwością skutecznego wniesienia skargi na bezczynność organu odszkodowawczego w sprawie wydania decyzji w przedmiocie tego odszkodowania. Jak wyjaśniono wyżej, sąd administracyjny jest właściwy w sprawie bezczynności właściwego organu tylko wtedy, gdy jest właściwy do rozpatrzenia skargi na decyzję administracyjną wydaną przez ten organ, co wynika z przepisu art. 3 §2 pkt 8) p.p.s.a. W tym stanie rzeczy skarga W.S. podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 §1 pkt 1) w związku z art. 3 §2 pkt 8) i pkt 1) p.p.s.a. Sprawa nie należy bowiem do właściwości sądu administracyjnego. Sąd administracyjny nie mógłby odrzucić skargi z powodu, o którym mowa w art. 58 §1 pkt 1) p.p.s.a. tylko wtedy, gdyby w tej sprawie uprzednio sąd powszechny uznał się za niewłaściwy. Przypadek taki jednak nie zachodzi.